نوشتن «corrupto» روی کف دست و تبدیل‌شدنش به طنز علیه خودش: خطای محاسباتی فلاویو بوسونارو در شب پیش از انتخابات

در شب پیش از رأی‌گیری دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، نامزد راست‌گرای ریاست‌جمهوری فلاویو بوسونارو کوشید با کف دست خود اتهامی را علیه رقیب مطرح کند. در مناظره تلویزیونی ساعت طلایی یکشنبه شب، او روبه‌روی رئیس‌جمهوری فعلی لولا قرار گرفت، واژه پرتغالی «corrupto» (فاسد) را روی کف دست نوشت و آن را به دوربین و تماشاگران نشان داد. به گزارش گاردیان، در این مناظره که میلیون‌ها بیننده داشت، بسیاری از افراد مسیر مورد انتظار تیم کارزارش را دنبال نکردند و آن دست را به اعتراف خودِ بوسونارو بدل کردند.

پس از پایان مناظره، حامیان لولا از رشته‌های گوناگون به شبکه‌های اجتماعی هجوم آوردند و هویت شغلی خود را روی یک دست یا هر دو دست نوشتند. گیتاریست گروه راک Pato Fu، ژائاو اُلاف، «موسیقی‌دان» نوشت؛ بازیگر کمدی آنتونیو تابِت خود را «هنرمند» معرفی کرد؛ نوازنده ویولنسل و نویسنده کارلوس ماسیو با هر دو دست هویت خود را به نمایش گذاشت؛ پرستار مامایی کارلا ایمانوئلا ساکرامنتو «پرستار مراقبت‌های اولیه» نوشت. وزیر بهداشت دولت لولا، الکساندر پادیلیا، «پزشک» نوشت و دانشمند علوم سیاسی و اخترفیزیک‌دان تاباتا آمارال نیز به این موج پیوستند. معلمان، مهندسان، خبرنگاران، خلبانان، روان‌شناسان، خیاطان، کارگران نظافت و پلیس نیز شرکت کردند. برچسب فسادی که قرار بود برای متهم‌کردن رقیب به کار رود، به مجموعه‌ای از تصاویر هویت شغلی بازنویسی شد.

این حرکت را جیمز باسورث، کارشناس امور آمریکای لاتین، «اشتباه کلیدی» در تلاش بوسونارو برای رسیدن به قدرت خواند و نوشت: «این کار شاید در ابتدا شبیه شوخی پیش از رقابتی الهام‌بخش به نظر می‌رسید، اما در نهایت تصویری میمی برای سراسر جهان به جای گذاشت که در طول زندگی سیاسی‌اش همراه او خواهد بود.» او توصیه کرد: «corrupto را روی کف دست ننویسید و سپس آن را به تماشاگران نشان ندهید.»

آنچه از میم جدی‌تر بود، راستی‌آزمایی متقابلی بود که لولا در همان مناظره خواستار آن شد. اگر بوسونارو رضایت می‌داد سوابق بانکی و ضبط‌های تلفنی خود را به همان صورت در اختیار بازرسی قرار دهد، لولا حاضر بود اجازه دهد نهادهای انتخاباتی سوابق مربوط به خود و نزدیکانش را بررسی کنند تا ثابت شود خود فاسد نیست. تا زمان انتشار گاردیان، بوسونارو هنوز پاسخی نداده بود.

این کار، اتهام‌های دوطرفه را به یک معیار واحد برای راستی‌آزمایی بازگرداند: هیچ‌یک از دو طرف نمی‌تواند از رقیب بخواهد سوابقش را ارائه کند، اما سوابق خودش را از دامنه بررسی مستثنا کند. حزب کارگران لولا نیز در یکی از رسوایی‌های بزرگ فساد درگیر بوده است؛ ازاین‌رو، پیشنهاد او را نمی‌توان بدون راستی‌آزمایی، اثباتی بر بی‌گناهی دانست. این پیشنهاد باید در قالب سوابقی تبدیل شود که نهادهای انتخاباتی و افکار عمومی بتوانند بررسی‌شان کنند. اینکه آیا بوسونارو راستی‌آزمایی با دامنه برابر را می‌پذیرد یا نه، به آزمونی اجتناب‌ناپذیر بدل شده است.

بازرسی‌های وارد بر بوسونارو نیز سبک نیست. او مدت‌ها با اتهام‌های فساد روبه‌رو بوده، اما همه را رد کرده و هرگز محکوم نشده است. به گزارش گاردیان، رسانه‌های برزیلی روز دوشنبه نوشتند که پلیس فدرال در چارچوب تحقیقات پولشویی درباره او تحقیق می‌کند. هفته گذشته، دو متحد او به ادعای ارتباط با سازمان مواد مخدر «فرمان سرخ» بازداشت شدند؛ بوسونارو از بازداشت آن‌ها ابراز تعجب کرد و گفت هر دو حق دارند بی‌گناهی خود را ثابت کنند. گزارش هیچ نتیجه‌ای از تحقیقات ارائه نکرد؛ تحقیقات پولشویی، اتهام‌های فساد و شبهات مربوط به مواد مخدر را نمی‌توان مسئولیتی قطعی تلقی کرد.

گاردیان می‌گوید نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند بوسونارو پیش از دور دوم تنها با فاصله‌ای اندک از لولا جلوتر بوده است؛ او در نخستین دور ۴ اکتبر با برتری بیش از دو میلیون رأی پیروز شد. گزارش نام مؤسسه نظرسنجی، حجم نمونه و دامنه خطای آن را ذکر نکرد و میزان دقیق برتری نیز ممکن است تغییر کند. رواج میم‌های طنز علیه خودِ بوسونارو در شبکه‌های اجتماعی را نمی‌توان به‌تنهایی از نظر تأثیر بر آرا کمّی‌سنجی کرد، اما نشان داده است این اتهام در سطح افکار عمومی نتیجه‌ای معکوس داده است. واژه «corrupto» روی کف دست به‌دست حامیانش به هویت شغلی بدل شده است؛ آنچه واقعاً در انتظار پاسخ است، این است که آیا بوسونارو حاضر است راستی‌آزمایی با دامنه برابر پیشنهاد لولا را بپذیرد یا نه.