کارخانه پهپاد یلابوگا: گزارشی می‌گوید احتمالاً تا ۱۲ هزار کارگر کرهnorthی به کار اجباری واداشته شده‌اند

DW در ۲۰ اکتبر گزارش کرد که مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی واشنگتن و مؤسسه جورج دابلیو. بوش در ۱۴ اکتبر گزارش مشترکی منتشر کرده‌اند. این گزارش می‌گوید کارخانه پهپاد یلابوگا در تاتارستان روسیه ممکن است تا ۱۲ هزار کارگر کرهnorthی را استخدام کرده باشد. به ادعای گزارش، این کارگران از نقض شدید حقوق بشری و قاچاق انسان رنج می‌برند و روسیه می‌تواند ماهانه بیش از ۵۵۰۰ پهپاد از این کارخانه دریافت کند تا در جنگ علیه اوکراین به کار گرفته شوند.

کارگران کرهnorthی در چارچوب کار در خارج از کشور که دولت کنترل می‌کند به کار گرفته شده‌اند و اینکه بتوانند کشور را ترک کنند یا نه، به تصمیم دولت بستگی دارد. گزارش می‌گوید کرهnorthی با نگه‌داشتن بخشی از دستمزد کارگران، تا ۹۰ درصد، سود می‌برد. گزارش مشترک این ترتیبات را کار اجباری تعریف می‌کند: پیونگ‌یانگ کار شهروندان خود را از طریق معاملات میان دولت‌ها می‌فروشد، ماندن یا رفتن آنان را کنترل می‌کند و بخش عمده دستمزدشان را می‌گیرد. این زنجیره تأمین از کارگری آغاز می‌شود که نمی‌تواند آزادانه تصمیم بگیرد بماند یا برود، و به میدان نبرد ختم می‌شود.

هر سه عدد ۱۲ هزار، ۹۰ درصد و ۵۵۰۰ پهپاد در ماه، از گزارش مشترک و بازگویی DW نقل شده‌اند. مطالب استنادشده داده‌های خام یا شواهد میدانی برای راستی‌آزمایی مستقل ارائه نکرده‌اند؛ بنابراین مقیاس و رویه‌های مشخص همچنان باید تأیید شوند. گزارش همچنین کارگران کرهnorthی، تولید روسیه و تأمین قطعات از سوی چین و ایران را در یک زنجیره واحد پهپاد گنجانده است. DW با استناد به گزارش می‌گوید چین عرضه‌کننده اصلی قطعات دوکاربردی، از جمله باتری، قطعات الکترونیکی داخلی، موتور و سامانه‌های ناوبری است؛ ایران نیز پهپادهای شاهد را به روسیه تأمین می‌کند و به تولید مدل ارتقایافته گران کمک می‌کند.

مدارک موجود ثابت نکرده‌اند که چین یا ایران در کار اجباری مشارکت داشته یا عامدانه از تحریم‌ها طفره رفته باشند؛ نقش در زنجیره تأمین جایگزین دلیل رفتار غیرقانونی نمی‌شود. با این حال، این امر تغییری در ضرورت تعقیب مسئولیت کرهnorthی و روسیه ایجاد نمی‌کند: کرهnorthی اعزام کارگران را سازمان می‌دهد و کنترل می‌کند، حال آنکه روسیه نیروی کار تحت‌کنترل را به تولید برای جنگ علیه اوکراین متصل می‌سازد. به ادعای گزارش مشترک، هر دو کشور قطعنامه ۲۳۹۷ شورای امنیت سازمان ملل را نادیده گرفته‌اند. این قطعنامه در دسامبر ۲۰۱۷ تصویب شد و از کشورهای عضو خواست تا ظرف دو سال کارگران کرهnorthی را بازگردانند.

پروفسور روابط بین‌المللی دانشگاه ترایون در پردیس سئول، دن پینکستون، به DW گفت: «همه قطعنامه‌های شورای امنیت درباره کارگران کرهnorthی، گسترش سلاح و فروش فناوری دوکاربردی نادیده گرفته شده‌اند؛ بنابراین می‌توان گفت که نظام تحریم‌های سازمان ملل اساساً ناکارآمد شده است.» این سخن نتیجه‌گیری رسمی سازمان ملل نیست، اما دشواری واقعی اجرای تحریم‌ها را آشکار می‌کند: اعزام کارگران، جمع‌آوری دستمزدها، انتقال قطعات و تولید نهایی در چندین حوزه قضایی گسترش دارند و تعقیب مسئولیت بدون همکاری کشورهای عضو ممکن نیست.

گزارش مشترک همچنین می‌گوید در منطقه ویژه اقتصادی یلابوگا چند شرکت اروپایی و دست‌کم یک شرکت آمریکایی مستقرند. این گزارش از وزارت خارجه آمریکا خواسته است با کشورهای دیگر همکاری کند تا شبکه‌های قاچاق انسان گسسته شود، مسئولان تحریم شوند و شرکت‌های خارجی فعال در منطقه به خروج ترغیب شوند؛ همچنین از سازمان ملل خواسته است تحقیقاتی چندجانبه انجام دهد، نقض‌ها را ثبت کند و از قربانیان محافظت کند. هویت و مسئولیت دقیق این شرکت‌ها همچنان نیازمند بررسی است و صرف حضور در منطقه برای متهم کردن آنها به همدستی کافی نیست؛ با این حال، شرکت‌هایی که به فعالیت ادامه می‌دهند دست‌کم باید درباره بررسی‌های نیروی کار و زنجیره تأمین، غربالگری تحریم‌ها و برنامه خروج توضیح دهند.

آنچه واقعاً باید پیگیری شود، صرفاً هویت کارگران نیست، بلکه اینکه دستمزدها چگونه کسر می‌شوند، کارگران امکان رفتن دارند یا نه، قطعات چگونه وارد کارخانه می‌شوند، محصولات کجا می‌روند و چه کسی از هر حلقه سود می‌برد. تحقیقات باید دولت‌ها و شرکت‌هایی را دربرگیرد که صلاحیت اجرای قانون دارند، منافع تجاری و هزینه خروج متوجه آنان است؛ نه اینکه بار مسئولیت دوباره بر دوش کارگرانی گذاشته شود که به‌تنهایی نمی‌توانند وضعیت را تغییر دهند. تا پیش از راستی‌آزمایی بیشتر اعداد یادشده، نتیجه‌گیری‌ها باید همچنان با عدم قطعیت همراه باشند؛ اما قطعنامه ۲۳۹۷ دقیقاً نتوانسته است همان زنجیره‌ای را قطع کند که کار مردم عادی را به منابع جنگ تبدیل می‌کند.