دبیرکل سازمان ملل در نشست بریکس هند خواستار چندقطبی شدن و اصلاح شورای امنیت خواهد شد

دبیرکل سازمان ملل متحد، آنتونیو گوترش، این هفته وارد دهلی نو شد تا در هجدهمین نشست بریکس حضور یابد و درباره اصلاح نهادهای چندجانبه سخنرانی عمومی ایراد کند. به گزارش نسخه بین‌المللی روزنامه هیندو، گوترش در نشست علنی ۱۳ سپتامبر تأکید خواهد کرد که چندقطبی شدن به تعادل نظام و نهادهای جهانی کمک می‌کند، اما به شرط آنکه نهادهای چندجانبه‌ای همچون نظام برتون وودز و شورای امنیت سازمان ملل متحد اصلاح شوند تا «واقعیت‌های اقتصادی، جمعیتی و ژئوپلیتیکی امروز» را بازتاب دهند.

استفان دوجاریک، سخنگوی گوترش، روز نهم این ماه در نشست خبری منظم در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک اظهار داشت که دبیرکل در سخنان خود اشاره خواهد کرد که واقعیت‌های اقتصادی، جمعیتی و ژئوپلیتیکی امروز با سال ۱۹۴۵ تفاوت دارد و کشورهای شرکت‌کننده نماینده «این واقعیت در حال تغییر» هستند. دوره دوم ریاست گوترش در دسامبر سال جاری به پایان می‌رسد و ایراد چنین موضع روشنی از سوی او در یک نشست چندجانبه تحت رهبری جهان جنوب، خود حامل پیام سیاسی آشکاری است — دبیرخانه سازمان ملل متحد اذعان می‌کند که مشروعیت ساختار حکمرانی کنونی با چالش‌های سیستماتیک اقتصادهای نوظهور روبرو است.

نشست امسال بریکس به میزبانی هند در تاریخ ۱۲ تا ۱۳ سپتامبر در دهلی نو برگزار می‌شود و موضوع نشست علنی «تاب‌آوری، نوآوری، همکاری و پایداری: ترسیم آینده رشد فراگیر جهانی» است. این چهارمین بار است که هند پس از سال‌های ۲۰۱۲، ۲۰۱۶ و ۲۰۲۱ ریاست بریکس را بر عهده می‌گیرد و همزمان با بیستمین سالگرد تأسیس این سازوکار است. دستور کار پیش‌بینی می‌شود به‌طور گسترده درباره چالش‌های جهانی فوری از جمله پیامدهای اقتصادی بحران غرب آسیا بحث کند. انتظار می‌رود گوترش همچنین با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، دیدار کرده و با نمایندگان سایر کشورهای شرکت‌کننده گفت‌وگوهای دوجانبه انجام دهد.

هند مدت‌های طولانی اصلاح شورای امنیت را به‌عنوان یکی از خواسته‌های اصلی دیپلماتیک خود مطرح کرده است و معتقد است که شورای امنیت ۱۵ عضوی نتوانسته است واقعیت‌های ژئوپلیتیکی و اقتصادی قرن بیست و یکم را به‌طور کامل بازتاب دهد و به‌طور فعال خواستار کرسی دائم است. اظهارات گوترش در دهلی نو پاسخ مستقیمی به موضع دیرینه هند است و پشتوانه‌ای در سطح عالی برای پیشبرد دستور کار گسترش شورای امنیت از سوی هند در این نشست فراهم می‌کند.

قرار دادن چندقطبی شدن و اصلاح نهادها در کنار یکدیگر از سوی گوترش، در واقع به عدم تعادل دوگانه نظم بین‌المللی پس از جنگ می‌پردازد: صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در چارچوب نظام برتون وودز، سهم و حق رأی آنها مدت‌های طولانی به‌سوی کشورهای غربی متمایل بوده است؛ شورای امنیت نیز با انحصار پنج قدرت پیروز جنگ جهانی دوم بر کرسی‌های دائم، سازوکار حق وتو به هر عضو دائم اجازه می‌دهد تا به‌طور یکجانبه هر قطعنامه ماهوی را وتو کند. این دو بی‌عدالتی ساختاری، هسته اصلی مطالبه مستمر جهان جنوب برای تغییر است و موضوعی است که در دستور کار همه نشست‌های بریکس بارها تکرار شده اما همواره نتوانسته به دستاوردهای ماهوی دست یابد.

شدت و حدت مشخص سخنان گوترش همچنان نیازمند راستی‌آزمایی از طریق متن اصلی است، به‌ویژه میزان انتقاد او از سازوکار حق وتو و اینکه آیا درباره گسترش شورای امنیت طرح مشخصی ارائه خواهد داد یا خیر. واکنش آمریکا و متحدان غربی آن به حمایت علنی دبیرکل از چندقطبی شدن تاکنون آشکار نشده است.