خفگی اقتصاد کرانه باختری در سایه موانع جادهای: ۹۲۵ ایست بازرسی روزانه نزدیک به ۲۰۰ هزار ساعت کار را میبلعند و شرکت لبنی فلسطینی ناگزیر به تعدیل نیرو میشود
به گزارش شبکه الجزیره، از آغاز جنگ نسلکشی اسرائیل علیه غزه در اکتبر ۲۰۲۳، جریان حمل و نقل در کرانه باختری بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. ۹۲۵ ایست بازرسی نظامی، کسبوکارها در مناطقی مانند نابلس را تقریباً خفه کرده است. پژوهش مؤسسه سیاست اقتصادی فلسطین (MAS) در مارس ۲۰۲۵ نشان میدهد که تأخیرهای ایستهای بازرسی روزانه حدود ۱۹۱ هزار و ۱۴۶ ساعت کار را میبلعد و زیانی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار شکل جدید به بار میآورد. کارخانه لبنیات الکامل در نابلس به دلیل انتظار در موانع جادهای ۱۰ تن شیر از دست داده
در روستای روجیب در جنوب شرقی استان نابلس در کرانه باختری، دو کامیون توزیع کارخانه لبنیات الکامل اکنون برای مدتی طولانی در محوطه کارخانه پارک شدهاند. این کارخانه لبنی که در سال ۲۰۲۲ توسط فلسطینیها تأسیس شد، بنا بر گزارش شبکه الجزیره، با کاهش شدید تقاضای بازار و موانع حمل و نقل ناگزیر به تعدیل دستکم ۱۲ کارگر شده و فروش آن ۳۰ تا ۴۰ درصد کاهش یافته است.
کارخانه تنها چند کیلومتر با نابلس فاصله دارد، اما یک کامیون حامل شیر تازه برای خروج از این شهر اغلب باید دو تا سه ساعت در مقابل ایست بازرسی نظامی اسرائیل منتظر بماند؛ در ایست بازرسی عوارتا که حدود دو کیلومتر با کارخانه فاصله دارد، این انتظار تا چهار ساعت نیز به طول میانجامد. در نتیجه ۱۰ تن شیر از بین رفته است.
«از زمان تأسیس شرکت، با چالشهای متعددی روبهرو بودهایم که برجستهترین آنها ایستهای بازرسی و گیتهایی است که در سراسر کرانه باختری، بهویژه در شهر نابلس، گسترده شدهاند.» دویکات، مسئول الکامل، به شبکه الجزیره گفت: «این شهر تحت محاصره شدید قرار دارد و بهسختی میتوان ورودیای پیدا کرد که ایست بازرسی دائمی یا نیمهدائمی نداشته باشد. این ایستهای بازرسی جریان رفتوآمد مردم را مختل میکند، هزینههای حمل و نقل را افزایش میدهد و طبیعتاً این مسئله در قیمت محصولات و هزینههای تولید منعکس میشود.»
نابلس موردی استثنایی نیست. بنا بر دادههای کمیته مقاومت و شهرکسازی، در حال حاضر حدود ۹۲۵ ایست بازرسی و گیت نظامی در کرانه باختری وجود دارد که ۱۴۷ مورد از آنها تنها در استان نابلس متمرکز شدهاند. شبکه الجزیره در گزارش خود اشاره کرده است که از آغاز جنگ نسلکشی اسرائیل علیه غزه در اکتبر ۲۰۲۳، جریان حمل و نقل در سراسر کرانه باختری بیش از ۵۰ درصد کاهش یافته است. این رسانه مینویسد که این ایستهای بازرسی در اصل برای حفظ اشغال مستمر اسرائیل بر کرانه باختری و حفاظت از شهرکهای اسرائیلی که طبق حقوق بینالملل غیرقانونی هستند، ایجاد شدهاند؛ در همین حال، موج کشتار شهرکنشینان علیه شهرها و روستاهای فلسطینی شدت یافته است.
هزینههای اقتصادی خفگی سیستماتیک
در مارس ۲۰۲۵، پژوهش نظارتی مؤسسه سیاست اقتصادی فلسطین (MAS) بر ۱۴ ایست بازرسی تصویری کمّی ارائه داد: میانگین زمان انتظار خودروها بین ۱۵ تا ۵۰ دقیقه متغیر بود، سفرهای خروج از استان نابلس بهطور متوسط ۴۲ دقیقه تأخیر داشتند و زمان سفر اولیه ۷۷.۹ درصد افزایش یافت.
این پژوهش برآورد کرده است که این تأخیرها روزانه حدود ۱۹۱ هزار و ۱۴۶ ساعت کار را میبلعد که معادل زیان اقتصادی حدود ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار شکل جدید (نزدیک به ۷۶۴ هزار و ۶۰۰ دلار) است، یعنی ماهانه حدود ۶۲ میلیون و ۲۰۰ هزار شکل جدید (نزدیک به ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار دلار). رانندگان ناگزیر به دور زدن ایستهای بازرسی بسته شدهاند و روزانه حدود ۷۱ هزار شکل جدید (نزدیک به ۱۹ هزار و ۲۰۰ دلار) سوخت اضافی مصرف میکنند.
دویکات میگوید: «صادقانه بگویم، به دلیل این موانع، ما ناگزیر شدهایم بسیاری از مشتریان خارج از شهر نابلس را فدا کنیم. ما در صنعت لبنیات فعالیت میکنیم، صنعتی که بسیار حساس است و به حمل و نقل یخچالی نیاز دارد، بنابراین چالشها برای ما بسیار عظیم است.»
گزارش شبکه الجزیره اشاره میکند که از آغاز جنگ غزه، نرخ بیکاری بالا در کرانه باختری (بهویژه پس از تعلیق مجوزهای کار فلسطینیان در اسرائیل) در کنار کاهش دستمزدها، فعالیت اقتصادی محلی را بهشدت سرکوب کرده است. دویکات صراحتاً میگوید: «متأسفانه، با توجه به وضعیت وخیم اقتصادی ناشی از رکود و انقباض اقتصادی، کارخانه گاهی اوقات قادر به انتقال هزینههای افزایشیافته به مصرفکنندگان نیست، زیرا اوضاع اقتصادی خود در حال وخامت است.»
منصور علوی، بازرگان ادویه محلی در نابلس، این شهر را «شهر ارواح» توصیف میکند. او به شبکه الجزیره گفت: «بحران ماه به ماه عمیقتر میشود، زیرا اسرائیل گذرگاهها و ایستهای بازرسی را میبندد و ورود عربهای دارای تابعیت اسرائیلی به کرانه باختری را ممنوع میکند. ما بهشدت به خریداران مناطق روستایی و روستاها وابستهایم، اما ایستهای بازرسی مانع از آمدن آنها میشوند.»
چشمانداز اقتصادی تکهتکهشده
به گفته کمیته مقاومت و شهرکسازی، دیوار حائل که اسرائیل ساخت آن را از سال ۲۰۰۲ آغاز کرده، بیش از ۲۹۵ کیلومتر مربع از اراضی فلسطینی را جدا کرده است؛ اگر این طرح تکمیل شود، ۵۶۰ کیلومتر مربع، یعنی نزدیک به ۹ درصد از مساحت کرانه باختری، جدا خواهد شد.
جعفر صدقه، خبرنگار امور اقتصادی فلسطین، در گفتوگو با شبکه الجزیره تحلیل میکند که تراکم ایستهای بازرسی در سه سال گذشته پیامدهای عمیقی به همراه داشته است: ورشکستگی و تعطیلی کسبوکارها، بیکاری هزاران کارگر، و نرخ بیکاری به سطوح بیسابقهای رسیده است.
«یک اقتصاد قطع ارتباطشده نمیتواند ساخته شود.» صدقه میگوید: «کرانه باختری و نوار غزه کاملاً از هم جدا هستند و هر کدام بهطور جداگانه محاصره و منزوی شدهاند، نه تنها از یکدیگر، بلکه از جهان خارج.» او میافزاید که زیان کلی این اقدامات به اقتصاد فلسطین غیرقابل محاسبه است - این زیانها نه تنها شامل خسارات اقتصادی مستقیم ناشی از جلوگیری از رفتوآمد مردم و کالا، تخریب زمینهای کشاورزی و تأسیسات، بلکه شامل فرصتهای از دست رفته اقتصاد فلسطین برای بهرهبرداری از منابع طبیعی و تجاری و نیز مسدود شدن کامل امکان توسعه روابط اقتصادی منطقهای و جهانی است.
هنوز دیدگاهی نیست. گفتوگو را آغاز کنید.