مرگ پس از اخراج از خانه‌ای که هفتاد سال در آن زندگی کرد: مرگ ماری‌کارمن ۸۷ ساله سیاست اسپانیا را تکان داد

مادرید - ماریا دل کارمن آباسکال (María del Carmen Abascal)، ۸۷ ساله که مردم او را «ماری‌کارمن» می‌نامند، بیش از ده روز پس از اخراج اجباری از آپارتمانی که بیش از هفتاد سال در آن زندگی کرده بود، در بیمارستان جان باخت. وکلا و فعالان حقوق مسکن مرگ او را تأیید کردند؛ درگذشت او موج تازه‌ای از اعتراضات را در سراسر اسپانیا برانگیخت و بحران مسکن دیرینه این کشور را به مرکز طوفان سیاسی سوق داد.

به گزارش روزنامه تایمز هند، آباسکال در ۲۳ سپتامبر از آپارتمانش در مادرید اخراج شد. پس از آنکه پلیس خیابان‌ها را مسدود کرد و معترضان مزاحم را کنار زد، او با برانکارد از ساختمان خارج شد و به دلیل ضعف جسمانی مستقیماً به بیمارستان منتقل شد. وکیل او، بئاتریس دورو (Beatriz Duro)، مرگ او را به رادیوی کادنا سر تأیید کرد، اما از بیان علت دقیق مرگ خودداری ورزید. اتحادیه مستأجران مادرید در بیانیه‌ای اعلام کرد: «با وجود دستیابی به توافقی تاریخی که می‌توانست او را به خانه بازگرداند، این راه‌حل خیلی دیر رسید. این وضعیتی بود که پس از رنجی طاقت‌فرسا کاملاً قابل اجتناب بود.» دورو پیشتر گفته بود: «پرونده ماری‌کارمن توجه رسانه‌ها را جلب کرد، در سراسر جهان منتشر شد و نمونه‌ای از خشونت شرم‌آور این‌گونه اخراج‌ها و پیامدهای احتمالی آن بر سلامت افراد بر جای گذاشت.»

شرکت املاکی که آباسکال را از خانه‌اش بیرون کرده بود، پیشتر تلاش کرده بود همان واحد مسکونی را با قیمتی بالاتر اجاره دهد. این شرکت تنها تحت فشار مستمر افکار عمومی موافقت کرد که اجازه بازگشت او را به خانه بدهد. جایگزین کردن سالمندی که عمری در آن خانه زندگی کرده با مستأجری سودآورتر - این منطق به‌طور گسترده به‌عنوان نمونه‌ای کوچک از سوداگری بازار مسکن اسپانیا تلقی می‌شود.

مقایسه ارقام ریشه‌های ساختاری بحران را مستقیماً آشکار می‌کند. به گزارش وب‌سایت املاک ایدئالیستا، متوسط اجاره در اسپانیا طی دهه گذشته تقریباً دو برابر شده است: اجاره ماهانه هر متر مربع از ۸.۲۰ یورو در سال ۲۰۱۶ به ۱۵.۱۰ یورو در سال جاری رسیده است. داده‌های منتشرشده خود دولت اسپانیا نشان می‌دهد ۲۶ درصد مستأجران ۴۰ درصد درآمد خود را صرف اجاره و هزینه‌های آب و برق می‌کنند، در حالی که میانگین اتحادیه اروپا تنها ۱۸ درصد است. شکاف هشداردهنده‌تر در عرضه مسکن اجاره‌ای عمومی است: مسکن‌های اجاره‌ای تحت مالکیت دولت کمتر از ۲ درصد کل واحدهای مسکونی اسپانیا را تشکیل می‌دهد، در حالی که میانگین اتحادیه اروپا ۸ درصد است. فقدان سرمایه‌گذاری بلندمدت به این معنا است که وقتی نوسانات بازار فرا می‌رسد، خانواده‌های آسیب‌پذیر عملاً هیچ شبکه حمایتی ندارند.

خشمی که مرگ آباسکال در خیابان‌ها برانگیخت به‌سرعت گسترش یافت. به گزارش روزنامه تایمز هند، حدود هزار معترض هفته پیش در میدان پوئرتا دل سول مادرید اردو زده بودند؛ معترضان در نزدیکی پارلمان شعار می‌دادند «زنده‌باد ماری‌کارمن، مبارزه ادامه دارد». معترضان با در دست داشتن پلاکاردهایی که روی آنها نوشته شده بود «دیگر هرگز یک ماری‌کارمن دیگر نه!» از قانون‌گذاران می‌خواستند اقدام کنند. ایسیار لوپس (Iciar López)، روان‌شناس ۳۲ ساله، به آسوشیتدپرس گفت: «اندوهی عظیم. و مهم‌تر از همه اینکه، او محرک و رهبر انقلابی بود که هم‌اکنون در جریان است، اما خودش نتوانست این را ببیند. او نتوانست ببیند که آیا این جنبش نتیجه‌ای خواهد داد... صادقانه بگویم، این بیش از هر چیز مرا خشمگین می‌کند.» اوجنیو ملچور (Eugenio Melchor)، ۲۲ ساله، در مقابل پارلمان گفت: «ماری‌کارمن فقط می‌خواست در خانه خودش جان بدهد. او چیز دیگری نمی‌خواست. او تقریباً زندگی‌اش را در خانه خودش به پایان می‌رساند. می‌خواهم بگویم، این کار آنهاست، کلمه دیگری برای توصیفش وجود ندارد، امیدوارم مسئولان تنبیه شوند و مورد محاکمه قرار گیرند.»

موج دیگری از این جنبش به پارلمان رسید. به گزارش روزنامه تایمز هند، نخست‌وزیر سانچز پیشتر پس از ناکامی در کسب حمایت پارلمان از اقدامات اضطراری مسکن برای مهار اخراج‌ها و سوداگری املاک، انتخابات زودهنگام را اعلام کرد که رأی‌گیری برای ۲۹ نوامبر تعیین شده است. ایزابل رودریگس (Isabel Rodríguez)، وزیر مسکن، گفت: «مرگ ماری‌کارمن را عمیقاً تسلیت می‌گویم و به کسانی که تا آخر با او همراهی کردند و مبارزه کردند، تسلیت می‌گویم.» سانچز در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «تمام عشق خود را به خانواده و عزیزان ماری‌کارمن تقدیم می‌کنم. همچنین به همه کسانی که امروز این فقدان را درد خود می‌دانند یک آغوش تقدیم می‌کنم. روحش شاد باشد.» رهبر اپوزیسیون محافظه‌کار، آلبرتو نونیس فیخو (Alberto Núñez Feijóo)، نیز گفت: «به خانواده و عزیزان ماری‌کارمن تسلیت می‌گویم. نه کمپین، نه حزب، نه بهره‌برداری برای منافع سیاسی. در برابر مرگ یک انسان، ما فقط می‌توانیم احترام بگذاریم.»

شکاف میان شعارهای تسلیت و اقدام قانونی، به‌طور دقیق حاشیه‌نویسی اصلی این بحران است: لایحه اضطراری مسکن در پارلمان ناکام ماند، ذخایر مسکن عمومی بسیار کمتر از میانگین اتحادیه اروپاست، و یک زن ۸۷ ساله که عمری در خانه‌اش زندگی کرده بود تنها پس از آنکه با اجبار از خانه‌اش بیرون برده شد، موفق به دریافت «توافق بازگشت به خانه» شد - و آن هم از نوعی که خیلی دیر رسید.