جمعیت حیات‌وحش طی ۵۲ سال ۷۳ درصد کاهش یافته است: گزارش نشان می‌دهد بودجه حفاظتی تنها یک‌سی‌وسوم هزینه‌های تخریب زیست‌محیطی است
گزارش سیاره زنده ۲۰۲۶ صندوق جهانی حیات‌وحش نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۳ حدود ۷.۳ تریلیون دلار به فعالیت‌های آسیب‌رسان به طبیعت سرازیر شده، در حالی که بودجه اختصاص‌یافته به حفاظت تنها حدود ۲۲۰ میلیارد دلار بوده و نسبت این دو تقریباً ۳۳ به ۱ است. در همین دوره، میانگین جمعیت حیات‌وحش تحت پایش ۷۳ درصد کاهش یافته و این کاهش در آمریکای لاتین و منطقه کارائیب به ۹۵ درصد و در آفریقا به ۸۰ درصد رسیده است؛ موضوعی که نابرابری ساختاری میان جریان سرمایه و پیامدهای زیست‌محیطی را آشکار می‌سازد.
«گزارش سیاره زنده ۲۰۲۶» که روز پنجشنبه توسط صندوق جهانی حیات‌وحش (WWF) منتشر شد، شکاف تکان‌دهنده‌ای را آشکار کرد: در ۵۲ سال گذشته، میانگین جمعیت حیات‌وحش جهانی تحت پایش ۷۳ درصد کاهش یافته است؛ در همان سال - ۲۰۲۳ - حدود ۷.۳ تریلیون دلار منابع مالی جهانی به فعالیت‌های آسیب‌رسان به طبیعت سرازیر شده، در حالی که بودجه حفاظت و احیای طبیعت تنها حدود ۲۲۰ میلیارد دلار بوده و نسبت این دو تقریباً ۳۳ به ۱ است.
به گزارش خبرگزاری آفریقا، این گزارش با زیرعنوان «علمِ امید» ۳۵ هزار و ۸۰۳ جمعیت و ۵ هزار و ۷۹۰ گونه پستاندار، پرنده، خزنده، دوزیست و ماهی را پوشش می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که میانگین گونه‌های آب شیرین تحت پایش ۸۵ درصد، گونه‌های دریایی ۵۹ درصد و گونه‌های خشکی‌زی ۶۹ درصد کاهش یافته‌اند. تخریب و از دست رفتن زیستگاه به‌عنوان رایج‌ترین تهدید گزارش‌شده فهرست شده و پس از آن بهره‌برداری بیش‌ازحد، تغییرات اقلیمی، آلودگی، گونه‌های مهاجم و بیماری قرار دارند.
این گزارش اذعان می‌کند که از دست رفتن تنوع زیستی صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی نیست، بلکه مسئله‌ای اقتصادی و اجتماعی است - تقریباً نیمی از تولید ناخالص داخلی جهانی به نحوی به طبیعت وابسته است. بااین‌حال، منطق مالی واقعی به‌شدت با این قضاوت در تضاد است: در حالی که نظام‌های انرژی، غذا و مالی همچنان به یارانه‌دهی گسترده به فعالیت‌های آسیب‌رسان به اکوسیستم‌ها ادامه می‌دهند، بودجه‌های حفاظتی در بودجه‌های عمومی و خصوصی اغلب در اولویت آخر قرار دارند. مایک بارت (Mike Barrett)، مشاور ارشد علمی صندوق جهانی حیات‌وحش و نویسنده اصلی گزارش، به نقل از جامعه علمی گفت: «علم به ما می‌گوید که باوجود هولناک‌ترین اقداماتی که بشر در دهه‌های گذشته نسبت به این سیاره انجام داده است، هنوز دیر نشده است.»
پیامدهای این شکاف به‌طور یکنواخت توزیع نشده است. در دو منطقه‌ای که بیشترین کاهش جهانی را به خود اختصاص داده‌اند - آمریکای لاتین و کارائیب (۹۵ درصد) و آفریقا (۸۰ درصد) - از دست رفتن تنوع زیستی مستقیماً جوامع بومی و محلی را که معیشتشان به طبیعت وابسته است تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ در حالی که مراکز مالی و صنعتی که مصرف جهانی و انتشار گازها را پیش می‌برند، عمدتاً در خارج از این مناطق قرار دارند. این گزارش علل مشخص تفاوت‌های سیاستی و مالی میان شمال و جنوب را کمّی‌سازی نکرده است، اما نسبت ۷.۳ تریلیون دلار به ۲۲۰ میلیارد دلار، زنجیره‌ای نابرابر از جریان سرمایه تا پیامدهای زیست‌محیطی را به‌وضوح ترسیم می‌کند.
در جنوب آفریقا، جایی که سایه‌ها عمیق‌ترین است، این گزارش پیشرفت‌هایی را نیز ثبت کرده که مدت‌ها از سوی خارج نادیده گرفته شده‌اند: از طریق اقدامات حفاظتی هدفمند، جمعیت کرگدن سیاه و فیل جنوب آفریقا احیا شده‌اند. به گفته این گزارش، کشورهای مربوطه چارچوب‌های قانونی‌ای ایجاد کرده‌اند که حقوق مستقیم به جوامع محلی اعطا می‌کند و مدیریت منابع طبیعی توسط جوامع را با مبارزه با تجارت غیرقانونی، اصلاحات قضایی و کاهش فساد پیوند می‌دهد. این الگوهای مبتنی بر جامعه تلاش می‌کنند قدرت تصمیم‌گیری و منافع اقتصادی حفاظت را در دست محلی‌ها نگه دارند، در تقابل با مناطق حفاظت‌شده بسته که توسط بودجه‌ها و نهادهای خارجی رهبری می‌شوند و ساکنان محلی از آنها حذف شده‌اند - هرچند این گزارش داده‌های مشخصی درباره مقیاس نسبی و قابلیت تعمیم‌پذیری این الگوها ارائه نکرده است.
این گزارش اذعان می‌کند که این موفقیت‌ها همچنان شکننده هستند و چالش دیگر در شناسایی راه‌حل‌ها نیست، بلکه در اجرای آنها با سرعت و مقیاس مورد نیاز است. این گزارش خواستار تحول سیستمی در نظام‌های انرژی، غذا و مالی شده و بر ضرورت مشارکت دولت‌ها، شرکت‌ها، سازمان‌ها و جوامع تأکید می‌کند. اما پیش‌نیاز این تحول، اذعان به این واقعیت است که تخصیص کنونی بودجه خود بخشی از مسئله است: هزاران میلیارد دلاری که سالانه به تخریب طبیعت سرازیر می‌شود، بیانگر انتخاب‌های سیاسی نهادینه‌شده و تجلی توزیع واقعی قدرت در زنجیره‌های تولید جهانی است.
هنوز دیدگاهی نیست. گفت‌وگو را آغاز کنید.