برداشت زیتون «جرم» است: شهرک‌نشین اسرائیلی کشاورز فلسطینی را به ضرب گلوله کشت، ۵۰ هزار درخت زیتون در کرانه باختری نابود شد

به گزارش شبکه الجزیره، در ۸ اکتبر، علی بزاری، کشاورز ۴۴ ساله فلسطینی، در مسیر رفتن به باغ زیتون خود، هدف شلیک گلوله شهرک‌نشین مسلح اسرائیلی قرار گرفت که بر تراکتور سوار بود. این حادثه در زمین‌های میان دو روستای لامین و بورکا در شمال کرانه باختری اشغالی رخ داد. خانواده او می‌گویند تنها «گناه» او این بود که برای چیدن زیتون رفته بود.

شاهدان اظهار داشتند که پس از این حادثه، ارتش اسرائیل مانع نزدیک شدن آمبولانس به مجروح شد. فلسطینیان ناچار شدند مجروح را از میان تپه‌ها حمل کرده و با پای پیاده به بیمارستان برسانند.

مرگ بزاری تنها نمونه‌ای از خشونت سیستماتیکی است که در فصل برداشت زیتون امسال جریان دارد. بر اساس آمار «یش دین»، تنها در بازه ده‌روزه میان ۲۷ سپتامبر تا ۶ اکتبر، ۱۰۹ مورد خشونت مستقیماً مرتبط با برداشت زیتون در ۷۵ جامعه فلسطینی در کرانه باختری رخ داده است؛ یعنی به طور میانگین بیش از ۱۱ مورد در روز. بسیاری از فلسطینی‌ها سال جاری را «شدیدترین سال در تاریخ حملات شهرک‌نشینان» می‌نامند، در حالی که فصل زیتون تازه آغاز شده است.

شهرک‌نشین تحریم‌شده و پیش‌نظامی غیرقانونی

تحقیق شبکه الجزیره نشان می‌دهد که در روستای قریوط در شمال، فلسطینی‌ها دیگر قادر به ورود به زمین‌های خود نیستند. از زمان آغاز جنگ نسل‌کشی غزه در اکتبر ۲۰۲۳، ارتش اسرائیل این منطقه را به عنوان «منطقه نظامی بسته» تعیین کرده و ورود کشاورزان برای کشت یا برداشت محصول را ممنوع کرده است.

اما شهرک‌نشینان محدودیتی ندارند. فعال محلی، بشار قریوطی، به این رسانه گفت که شهرک‌نشینان در زمین‌های خصوصی روستا یک پیش‌نظامی غیرقانونی برپا کرده‌اند که حدود ۲۰۰ متر در عمق باغ‌های زیتون متعلق به فلسطینی‌ها امتداد دارد. ویدئویی که شبکه الجزیره به دست آورده نشان می‌دهد که دو مرد با چوب‌های بلند به درختان زیتون می‌کوبند، یکدیگر را تبریک می‌گویند و محصول را «روغن زیتون خالص» می‌نامند.

عامل اداره این پیش‌نظامی، شهرک‌نشین اسرائیلی آویحای سوئیسا است؛ فردی که در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا و بریتانیا قرار دارد و پیش‌تر نیز توسط آمریکا تحریم شده بود. سوئیسا در ویدئو به زبان عبری می‌گوید: «خدا را شکر، حدود سه سال است که کسی به اینجا نیامده است.» در ویدئویی دیگر، او آشکارا اظهار می‌دارد: «ما در حال ورود تدریجی به این منطقه هستیم.» او از این ویدئوها برای جمع‌آوری کمک مالی به نفع فعالیت‌های خود استفاده می‌کند؛ در صفحه جمع‌آوری کمک‌های او آمده است که پیش‌نظامی پیش‌تر توسط ارتش اسرائیل تخریب شده بود و هدف «بازسازی و گسترش» آن در همان مکان و جلوگیری از «افتادن آن به دست دشمن» است.

قریوطی گفت که پیش‌تر کشاورزان فلسطینی که تلاش کرده بودند برای شخم‌زنی بروند، توسط ارتش متوقف شدند؛ سپس ارتش بی‌درنگ این منطقه را به عنوان منطقه نظامی بسته تعیین کرد و فلسطینی‌ها را مجبور کرد زیتون‌ها را رها کنند تا شهرک‌نشینان «به سراغ زمین‌های دیگر رفته و زیتون‌های دیگر را بدزدند».

شبکه الجزیره همچنین اشاره کرد که در ماه‌های اخیر، مزارع متعدد جدیدی در کرانه باختری برپا شده است که برخی ویدئوهایی از عصاره‌گیری زیتون منتشر می‌کنند و برخی دیگر اسرائیلی‌ها را به «پیوستن» دعوت می‌کنند. فلسطینی‌ها معتقدند این امر بی‌توجهی به حقوق صاحبان واقعی زمین و مصادره سنت برداشت محصول است.

بولدوزر و تبر

نابودی زیتون‌ها تنها از سوی شهرک‌نشینان نیست.

در اواخر سپتامبر، حازم صناف، کشاورز ۶۱ ساله فلسطینی، بر دامنه تپه‌ای در نزدیکی روستای بیت ریما ایستاده بود و تماشا می‌کرد که بولدوزر اسرائیلی از روی زمین او عبور می‌کند؛ همه اینها پس از دریافت دستور ارتش اسرائیل رخ داد. بولدوزر بیش از ۴۰۰ درخت زیتون متعلق به حازم و همسایگانش را تخریب و از ریشه درآورد که در میان آنها درختان کهنسالی با چندین دهه عمر به چشم می‌خوردند. حازم گفت زیتون تنها منبع درآمد اوست.

او به شبکه الجزیره گفت: «آنها فقط می‌خواهند درختان زیتون ما را از ما بگیرند.»

دستورهای نظامی مشابهی در مناطق مختلف کرانه باختری به طور پیوسته صادر می‌شود که برخی اجرا شده و برخی در انتظار اجرا هستند. ارتش اسرائیل پیش‌تر اقدامات قطع درختان را با عنوان «جلوگیری از تهدید امنیتی کمین علیه نظامیان» توجیه کرده بود، اما فلسطینی‌ها معتقدند این در واقع الگویی از سلب مالکیت و فقیرسازی است.

بر اساس داده‌های کمیته مقاومت در برابر شهرک‌سازی و دیوار جداکننده فلسطین (CRRC)، از ابتدای سال جاری تاکنون، شهرک‌نشینان و نظامیان اسرائیلی حدود ۵۰ هزار درخت را تخریب کرده‌اند. در روستای اللبّن اشرقیه، فؤاد دراغمه، اهالی روستا، بخشی از یک تنه درخت شکسته قطور را به خانه می‌برد. او به شبکه الجزیره گفت: «من سی سال از آن مراقبت کردم.»

از دست رفتن میراث نسل‌ها

فصل برداشت زیتون برای فلسطینی‌ها صرفاً یک کار کشاورزی نیست، بلکه آیینی فرهنگی است که طی نسل‌ها منتقل شده است. شبکه الجزیره گزارش داد که «اَونِه» سنتی شامل برداشت جمعی، آوازخوانی در میان مزرعه، و صرف غذای مشترک، و همچنین بحث‌های شاد درباره این است که کدام زمین بهترین روغن را تولید می‌کند و چه کسی می‌تواند بیشترین زیتون را بدون ریزش میوه بچیند. بزرگان دانش خود درباره زمان برداشت و نحوه مراقبت از درختان را به نسل جوان منتقل می‌کنند؛ نوعی خاطره نسلی درباره اقلیم، کشاورزی و خود زمین.

یک ضرب‌المثل رایج عربی می‌گوید: «آنها درخت می‌کارند تا ما بخوریم، ما درخت می‌کاریم تا آنها بخورند.»

اکنون، در بسیاری از مناطق تنها «آخرین» محصول باقی مانده است. شبکه الجزیره گزارش داد که برخی فلسطینی‌ها در کنار درختانی که بولدوزر آنها را صاف کرده نشسته‌اند و با ابزارهای کوچک دستی میوه‌هایی را می‌چینند که آخرین فصل میوه‌دهی می‌دانند؛ برخی دیگر نیز تنه‌های شکسته را به خانه می‌برند، با این امید که بتوانند مانند گذشته آنها را احیا کنند.

درباره شیوه «برداشت» سوئیسا که در ویدئو با چوب محکم به درختان می‌کوبد، یک فعال فلسطینی که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود به این رسانه گفت: «کسانی که نسل‌ها از زمین خود مراقبت کرده‌اند می‌دانند که این رفتار با درخت زیتون نیست، و این شیوه برداشت زیتون هم نیست.»