اتحادیه اروپا با بازار واحد به عنوان اهرم، چین را به کاهش صادرات خودروهای هیبریدی و هیبریدی قابل شارژ به اروپا مجبور کرد

بنابر گزارش دویچه‌له، کمیسر تجاری اتحادیه اروپا ماروش شفچوویچ روز جمعه در پکن اعلام کرد که چین و اتحادیه اروپا به یک توافق تجاری آشکارا نامتوازن دست یافته‌اند: ظرف چهار سال آینده، صادرات خودروهای هیبریدی و هیبریدی قابل شارژ چین به اتحادیه اروپا بیش از نصف کاهش خواهد یافت؛ طرف چینی نیز متعهد شده است تعرفه حدود ۴۰ میلیارد یورویی کالاهای تولید اروپا را کاهش دهد و با ساده‌سازی روند صدور مجوز صادرات عناصر کمیاب خاکی و مواد مغناطیسی دائمی موافقت کند.

شفچوویچ در پایان مذاکرات دو روزه پکن گفت که این توافق «صادرات خودروهای هیبریدی و هیبریدی قابل شارژ چین به اتحادیه اروپا را تعدیل می‌کند». او صراحتاً اظهار داشت: «از طریق این گام، ما در واقع مانع از صادرات میلیون‌ها خودروی چینی به اتحادیه اروپا شدیم.» با این حال، او جزئیات مکانیسم اجرایی توافق را فاش نکرد و فقط گفت که دو طرف به «نتیجه بسیار خوبی» دست یافته‌اند.

نامتوازن بودن این توافق کاملاً مشهود است. اتحادیه اروپا با تکیه بر مقیاس و قدرت چانه‌زنی بازار واحد ۲۷ کشور، بزرگ‌ترین تولیدکننده خودرو در جهان را مجبور به خودمحدودسازی کرده است؛ عایدی طرف چینی تنها کاهش جزئی تعرفه بر قطعات خودرویی، روغن زیتون و کفش تولید اروپا و ساده‌سازی روند صدور مجوز صادرات عناصر کمیاب خاکی است. مورد دوم در واقع بازگرداندن منابع استراتژیک مشمول کنترل صادرات به یک مسیر تجاری قابل پیش‌بینی است، نه گسترش واقعی دسترسی به بازار.

بنابر آمار تجارت کالاهای سازمان ملل، سال گذشته صادرات چین به اتحادیه اروپا به ۵۶۰ میلیارد دلار رسید که بالاتر از ۵۱۷ میلیارد دلار سال قبل آن است؛ صادرات به آلمان، ایتالیا، اسپانیا و لهستان نسبت به سال قبل حدود ۱۰٪ افزایش یافت و صادرات به مجارستان ۴۳٪ جهش داشت. در همین دوره، واردات چین از اتحادیه اروپا ۲۶۸.۳ میلیارد دلار بود که کمی کمتر از ۲۶۹.۴ میلیارد دلار سال قبل آن است؛ دانمارک، ایرلند و فرانسه سه منبع اصلی واردات چین بودند.

دویچه‌له اشاره می‌کند که رئیس کمیسیون اروپا فون در لاین ماه گذشته در پارلمان اروپا هشدار داده و اعلام کرده بود که عدم توازن تجاری با چین به «نقطه بحرانی» رسیده است و اتحادیه اروپا «از تمام ابزارهای موجود» برای بازسازی روابط اقتصادی و تجاری با چین استفاده خواهد کرد. پس از این اظهارنظر، اتحادیه اروپا مقیاس بازار خود را مستقیماً به اهرم سیاسی برای وادار کردن چین به عقب‌نشینی تبدیل کرد.

استفاده از دسترسی به بازار کشور واردکننده به عنوان اهرم و وادار کردن کشور صادرکننده به خودمحدودسازی، در تاریخ سیاست تجاری بی‌سابقه نیست. ترتیبات موسوم به «محدودیت داوطلبانه صادرات» بین آمریکا و ژاپن در دهه ۱۹۸۰ اغلب به عنوان نمونه اولیه ذکر می‌شود؛ این رویه‌ها مدت‌هاست که به دلیل نوعی حمایت‌گرایی تجاری پنهان مورد انتقاد قرار گرفته‌اند و انطباق آنها با قواعد سازمان تجارت جهانی همواره محل تردید بوده است. شایان ذکر است که شفچوویچ واژه «تعدیل» (moderate) را به کار برد و از به‌کارگیری صریح‌تر واژه محدودیت صادرات خودداری کرد.

این توافق هنوز باید به تأیید رهبران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در نشست بروکسل برسد تا اجرایی شود. هیچ یک از دو طرف چین و اروپا جزئیات مکانیسم اجرایی توافق، شرایط فعال‌سازی نقض و ترتیبات نظارتی را منتشر نکرده‌اند و مسئله شفافیت همچنان حل‌نشده باقی مانده است.