گسترش فرامرزی همه‌گیری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو: سویه باندیبوگیو بدون واکسن تأییدشده، شکاف آشکار واکنش در برابر نابرابری توسعه
کنیا نخستین مورد مرگ ناشی از ورود سویه باندیبوگیو را تأیید کرده است. داده‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد در مجموع ۸۷۲۸ مورد قطعی ابولا و ۴۲۰۵ مورد مرگ در کنگو ثبت شده که نرخ مرگ‌ومیر آن ۴۸٫۲ درصد است. برخلاف سویه زئیر که در گذشته به منابع واکسنی دست یافت، سویه باندیبوگیو که عمدتاً در آفریقای مرکزی شیوع دارد، تاکنون هیچ واکسن تأییدشده‌ای ندارد و همه‌گیری در حالی به نقطه بحرانی گسترش فرامرزی نزدیک می‌شود که ظرفیت درمانی اشباع شده، ردیابی تماس‌ها به سطح هدف نرسیده و اعتماد جامعه در حال فرسایش
کنیا در ۶ اکتبر نخستین مورد ورود فرامرزی بیماری ویروسی باندیبوگیو به این کشور را تأیید کرد. این بیمار که شهروند کنیایی بود، در ۵ اکتبر در بیمارستانی در نایروبی جان باخت. به گزارش شبکه خبری الجزیره، این فرد پیش‌تر در جمهوری دموکراتیک کنگو (کنگو) زندگی می‌کرد و پس از بروز علائم بیماری و مراجعه مکرر به مراکز درمانی در آنجا، از طریق زمینی عازم کامپالا در اوگاندا شد و سپس در ۳ اکتبر با هواپیما به نایروبی رسید. نهادهای ذی‌ربط کنیا ۲۸ نفر از تماس‌ها، از جمله اعضای خانواده و کارکنان درمانی را شناسایی کرده‌اند و سازمان جهانی بهداشت همچنین رهگیری مسافران و خدمه پروازهای مرتبط را آغاز کرده است.
این مورد ورودی، خطر گسترش همه‌گیری به خارج از کنگو را آشکار می‌سازد. گزارش سازمان جهانی بهداشت در ۸ اکتبر نشان می‌دهد همه‌گیری در داخل کنگو به ۶۴ منطقه بهداشتی در ۷ استان گسترش یافته و منطقه بهداشتی الیمبوNGO در استان کیووی شمالی برای نخستین بار موارد ابتلا را گزارش کرده است؛ تا ۶ اکتبر، ۴ مورد قطعی و ۲ مورد مرگ در این منطقه ثبت شده است. استان ایتوری همچنان بالاترین تعداد تجمعی موارد را در کشور دارد و سهم استان کیووی شمالی از موارد جدید قطعی در سطح ملی رو به افزایش است. تا ۶ اکتبر، سازمان جهانی بهداشت در مجموع ۸۷۲۸ مورد قطعی ابولا، ۴۲۰۵ مورد مرگ و ۲۲۶۹ مورد بهبودی را در کنگو ثبت کرده است و نرخ مرگ‌ومیر ۴۸٫۲ درصد است.
بنیادی‌ترین گلوگاه، نبود واکسن و داروهای اختصاصی است. سازمان جهانی بهداشت به‌صراحت اعلام کرده است که در حال حاضر هیچ واکسن یا درمان اختصاصی تأییدشده‌ای برای بیماری ویروسی باندیبوگیو وجود ندارد و شناسایی زودهنگام، مراقبت‌های حمایتی و کنترل عفونت همچنان هسته اصلی پاسخگویی است. این واقعیت در تضاد آشکاری با دور قبلی همه‌گیری ابولا در کنگو از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ قرار دارد که توسط ویروس ابولای نوع زئیر ایجاد شد و در نهایت نزدیک به ۲۳۰۰ کشته برجای گذاشت و در واکنش به آن پشتیبانی واکسنی برای سویه زئیر فراهم شد؛ اما همه‌گیری کنونی باندیبوگیو که بیش از ۴۲۰۰ کشته برجای گذاشته، تاکنون هیچ واکسن یا درمان اختصاصی تأییدشده‌ای برای این سویه ندارد و خلأ آشکاری در خط تولید تحقیق و توسعه وجود دارد — داده‌های موجود نشان نمی‌دهد که آیا تعهدات بین‌المللی برای توسعه واکسن این سویه کافی بوده است یا خیر.
ظرفیت درمانی نیز به مرز اشباع رسیده است. گزارش سازمان پزشکان بدون مرز (MSF) در ۵ اکتبر نشان می‌دهد که موارد جدید قطعی در استان کیووی شمالی در هفته‌های اخیر نزدیک به ۴۰ درصد از کل کشور را تشکیل داده است؛ تا ۲۸ سپتامبر، ۳۴ درصد از بیماران قطعی مبتلا به ابولا در مراکز درمانی غیرتخصصی تحت درمان قرار داشته‌اند و تخت‌های مراکز درمانی اختصاصی به شدت کافی نیست و برخی بیماران ناگزیر به مؤسسات درمانی فاقد شرایط مدیریت ابولا ارجاع داده شده‌اند. استفانی هافمن، هماهنگ‌کننده مرکز درمانی ابولای MSF در بوتِمبو، صراحتاً اظهار داشت: «ظرفیت درمانی برای چند هفته متوالی در آستانه حد نهایی بوده است. به دلیل کمبود تخت کافی، گاه ناچار بوده‌ایم بیماران قطعی را به جای دیگری ارجاع دهیم و این امر خطرات عمده‌ای برای جامعه وسیع‌تر به همراه دارد. افزون بر این، استانداردهای مراقبتی برخی مؤسسات درمانی حاشیه‌ای ممکن است الزامات درمان ابولا را برآورده نکند که این بسیار نگران‌کننده است.»
ردیابی تماس‌ها نیز به سطح هدف نرسیده است. داده‌های سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد تا ۴ اکتبر، تیم‌های واکنش از میان ۲۹۵۳۵ تماس شناسایی‌شده، ۲۳۷۴۱ نفر را پیگیری کرده‌اند که نرخ ردیابی ۸۰٫۴ درصد است و از هدف واکنش که دست‌کم ۸۵ درصد تعیین شده، پایین‌تر است. ژان کاسِیا، مدیرکل مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آفریقا (Africa CDC) هشدار داد: «برای مهار این همه‌گیری باید از محل هر تماس مطلع باشیم، آنها را ردیابی کنیم و به‌سرعت هر فرد علامت‌دار را پیش از آنکه ویروس را به خانواده، جامعه یا فراتر از مرز منتقل کند شناسایی کنیم. تنها با قطع آخرین زنجیره انتقال می‌توانیم این همه‌گیری را مهار کنیم.»
مقاومت در سطح جامعه در حال تشدید این وضعیت است. به گزارش شبکه خبری الجزیره، دانیل ماکاسی لوورژِنوآ، بنیان‌گذار رادیو واتوتو، اعلام کرده است که ناامنی و اطلاعات نادرست در حال تضعیف واکنش به همه‌گیری در بنی و بوتِمبو است و بخشی از ساکنان با تیم‌های واکنش مقاومت نشان می‌دهند. آلبرتو لوسِنژه، رهبر جامعه محلی بنی، هشدار داد که ناتوانی استان ایتوری در قطع انتقال در مراحل اولیه، در کنار حملات به کارکنان واکنش در بنی و بوتِمبو، نگرانی‌های عمومی را عمیق‌تر کرده است و اگر همکاری قوی‌تر جامعه جلب نشود، کیووی شمالی ممکن است به مرکز جدید شیوع همه‌گیری تبدیل شود. ریشه‌های تاریخی عمیق‌تر بی‌اعتمادی جامعه، در داده‌های موجود به‌طور کافی تبیین نشده است.
شکنندگی هماهنگی فرامرزی در مورد کنیا به‌طور متمرکز نمایان شد. این بیمار در داخل کنگو چندین بار به مراکز درمانی مراجعه کرد و در طول جابه‌جایی فرامرزی شناسایی و متوقف نشد، که این امر کاستی‌های ساختاری شبکه نظارت بهداشت عمومی فرامرزی منطقه شرق آفریقا را آشکار می‌سازد. مسیر هوایی کامپالا-نایروبی یکی از کریدورهای اصلی جابه‌جایی مسافران در شرق آفریقا است و نبود غربالگری فرودگاهی، سازوکارهای اشتراک‌گذاری اطلاعات فرامرزی و ردیابی مشترک تماس‌ها، موجب شد یک مورد ورودی بسیار خطرناک بتواند کل سفر خود را تکمیل کند. اقدامات مشخص اوگاندا و نرخ نهایی پوشش تماس‌ها، در داده‌های موجود کامل نیست.
در ۸ اکتبر، نتیجه آزمایش آزمایشگاهی اولیه یک مورد مشکوک در شهرستان واجیر کنیا منفی شد و نگرانی‌ها درباره احتمال دومین مورد به‌طور موقت کاهش یافت، اما نظارت همچنان ادامه دارد.
Africa CDC خواستار رویکرد واکنش متمرکز بر جامعه، از جمله یافتن فعالانه موارد، ردیابی نظام‌مند تماس‌ها، پیگیری روزانه افراد در معرض تماس و تعامل مستمر با جامعه شده است. در برابر وضعیت نبود واکسن تأییدشده، اشباع ظرفیت درمانی و ناکافی بودن ردیابی تماس‌ها، اینکه آیا این همه‌گیری قابل مهار خواهد بود، به بهبود واقعی هماهنگی فرامرزی و پر شدن شکاف‌های تحقیق و توسعه و واکنش از سوی جامعه بین‌المللی بستگی دارد — و این دومی، در داده‌های موجود همچنان خالی است.
هنوز دیدگاهی نیست. گفت‌وگو را آغاز کنید.