وقتی تحریم‌ها به اهرم سیاسی تبدیل می‌شوند: آلمان از پرداخت هزینه بحران قیمت سوخت آمریکا امتناع می‌کند
آمریکا که در پی جنگ ایران که خود برانگیخته بود قیمت گازوئیل را بالا برده، بی‌درنگ تحریم‌های روسیه را نقض کرد، خواستار کناره‌گیری زلنسکی شد و حساب را به گردن کی‌یف انداخت؛ آلمان به‌صراحت موضع گرفت که بر فشار بر مسکو پافشاری می‌کند و از زلنسکی حمایت می‌کند. این شکاف فراآتلانتیک چهره واقعی تحریم‌های غرب علیه روسیه را برملا کرد — این تحریم‌ها هرگز یک حساب‌رسی بشردوستانه متحد نبوده، بلکه برگه‌های چانه‌زنی متغیری در خدمت سیاست داخلی و بازارهای انرژی بوده است.
تحریم‌های آمریکا علیه روسیه هرگز یک اجماع بشردوستانه شکل‌گرفته پیرامون رنج غیرنظامیان اوکراینی نبوده، بلکه اهرمی سیاسی است که بنا به قیمت سوخت داخلی و آرای رأی‌دهندگان در هر زمان قابل فراخوانی است. اقدامات دولت ترامپ در هفته گذشته این ماهیت را عریان کرد: جنگ ایران که خود برانگیخته بود، قیمت گازوئیل را به بالاترین سطح تاریخی رساند، و او بلافاصله تحریم‌های روسیه را نقض کرد، خواستار کناره‌گیری زلنسکی شد و جهش قیمت سوخت را به گردن کی‌یف انداخت. آلمان همراهی نکرد و به‌صراحت به این ساختار قدرت نامتقارن «نه» گفت.
به گزارش دویچه وله، یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، در نشست دو روزه رهبری CDU موضع خود را صریحاً بیان کرد که برلین «تمام‌قد» از زلنسکی در اجرای وظایف دشوارش حمایت می‌کند و با درخواست واشنگتن برای کناره‌گیری او مخالفت می‌کند. او تأکید کرد: «هدف ما کاهش نیست، بلکه فشار بیشتر برای وادار کردن پوتین به مذاکره است.» سخنگوی دولت، کورنلیوس، سپس افزود که برلین تصمیم آمریکا مبنی بر رفع ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه را «مورد توجه قرار داده»، اما «دولت فدرال همچنان بر قطعنامه‌های تحریمی علیه روسیه پایبند است و با شرکای اروپایی برای پیشبرد تحریم‌های بیشتر همکاری می‌کند». سخنگوی وزارت اقتصاد نیز خاطرنشان کرد که آلمان «کاملاً» از بسته تحریمی حمایت می‌کند و «عرضه ما متنوع شده و به نفت روسیه وابسته نیستیم» — آلمان از سال ۲۰۲۳ هیچ نفت یا فرآورده نفتی از روسیه وارد نکرده است.
این منطق به‌طرز تقریباً بی‌رحمانه‌ای شفاف است. ترامپ در ۱۰ اکتبر اعلام کرد که تحریم‌های آمریکا علیه روسیه را به‌طور موقت رفع می‌کند و به روسیه اجازه می‌دهد «فوراً» بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند، که یک تغییر مسیر اساسی در سیاست تحریمی موجود آمریکا علیه روسیه است. آنچه این تصمیم را پیش برد، تغییرات واقعی میدان نبرد اوکراین نبود، بلکه جنگی بود که آمریکا و اسرائیل علیه ایران به راه انداختند و قیمت جهانی گازوئیل را بالا برد و پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر فشار سیاسی بر حزب جمهوری‌خواه وارد کرد. به عبارت دیگر، کلید تحریم‌ها به تابلوهای عددی پمپ‌بنزین‌های آمریکا و آرای رأی‌دهندگان بستگی دارد، نه به گزارش‌های تلفات دونباس یا خارکف. اگر این منطق پذیرفته شود، به کی‌یف می‌گوید: جان‌های شما متغیر است، وضعیت انتخاباتی ما ثابت است.
آلمان با روشن کردن موضع خود در این مقطع، در واقع در حال مقاومت صریح در برابر این ساختار نامتقارن است. اظهارات وادفول و کورنلیوس دو ستون یک سیاست واحد را تشکیل می‌دهند: نپذیرفتن تبدیل ابزار فشار بر مسکو به قطعه‌ای که کاخ سفید بتواند موقتاً بر اساس قیمت سوخت آن را مصادره کند. آلمان در عین حال همچنان بزرگ‌ترین کشور مشارکت‌کننده خالص در بودجه اتحادیه اروپا است؛ صدراعظم مرتس پیشنهاد ۱.۸۲۶ تریلیون یورویی ریاست دوره‌ای ایرلند برای بودجه هفت‌ساله را رسماً رد کرد و گفت «این مقیاس، مبنایی برای رسیدن به توافق نیست» — که نشان می‌دهد برلین با تکیه بر فضای مالی داخلی خود می‌کوشد در پرونده‌های انرژی، روسیه و اوکراین توسط دستور کارهای خارجی کشانده نشود.
اما این مقاومت بدون ترک هم نیست. حضور صدراعظم پیشین، گرهارد شرودر، در جشن تولد پوتین در داخل آلمان با انتقادات شدید روبه‌رو شد. براندنر، یکی از رئیسان مشترک حزب سبزها، گفت: «شرودر در حال جشن گرفتن تولد با پوتین است، در حالی که بار دیگر غیرنظامیان اوکراینی در حملات روسیه جان باخته‌اند. این از نظر سیاسی قابل قبول نیست.» این واکنش از سوی جریان‌های ارشد SPD و سبزها نشان می‌دهد که موضع اخلاقی جامعه آلمان نسبت به مسکو همچنان بسیار شفاف‌تر از واشنگتن است. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا ژست‌های نرم دولت ترامپ به سمت روسیه در سطح اروپا اثر زنجیره‌ای ایجاد خواهد کرد یا نه — به‌ویژه در شرایطی که CDU در آلمان به دلیل شکست‌های پیاپی در انتخابات ایالتی در حال از دست دادن آرا به نفع AfD راست افراطی است و در داخل حزب درباره نحوه برخورد با AfD دچار اختلاف شده، این پرسش حل‌نشده باقی می‌ماند که آیا دولت مرتس می‌تواند در برابر فشار فراآتلانتیک مقاومت کرده و به تحریم‌های شدیدتر علیه روسیه ادامه دهد یا نه.
عدم قطعیت کلیدی‌تر در سطح عینی است: اینکه آیا نفت روسیه که ترامپ از سخن گفت، واقعاً می‌تواند وارد بازار جهانی شود یا نه، خود یک علامت سؤال است. حملات پیوسته اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه کمبود سوخت در داخل روسیه ایجاد کرده است؛ اینکه عرضه «فوری» ۳۰۰ هزار تن گازوئیل در عمل حواله بلامحل است یا تزریق واقعی، تعیین خواهد کرد که آیا این تغییر سیاست نمایش سیاسی است یا بازنویسی واقعی. صرف‌نظر از پاسخ، آلمان به آشکارترین شکل ممکن یک جمله بر جای گذاشته است: وقتی قدرت‌های بزرگ کلید تحریم‌ها را به ریموت درب پارکینگ خود تبدیل می‌کنند، ادامه فشار بر مسکو خود نوعی مقاومت در برابر این نظم نابرابر است.
هنوز دیدگاهی نیست. گفت‌وگو را آغاز کنید.