نخست‌وزیر بریتانیا برای نخستین بار به‌طور علنی روسیه را به مداخله در همه‌پرسی برگزیت متهم کرد، اما هیچ مدرکی ارائه نداد

نخست‌وزیر بریتانیا، اندی برنهام، که در ماه ژوئیه امسال جانشین استارمر شد و راهی خیابان داونینگ شد، یکشنبه گذشته به نخستین رهبر بریتانیا تبدیل شد که به‌طور علنی روسیه را به مداخله در همه‌پرسی برگزیت ۲۰۱۶ متهم کرد، اما این اتهام هیچ پشتوانه مدرکی آشکاری نداشت. به گزارش دویچه وله، برنهام در پادکست «The Rest Is Politics» مدعی شد که پس از ورودش به خیابان داونینگ، در این باره پرسش کرده و به او گفته شده است «بله، (ارتباط با مداخله روسیه) وجود دارد»، اما او نتوانست مدرک مشخصی درباره تأثیر کرملین بر آن همه‌پرسی ارائه دهد.

اظهارات برنهام با موضع پیشین رسمی بریتانیا در تناقض آشکار قرار دارد. در سال ۲۰۲۰، بوریس جانسون، که در آن زمان نخست‌وزیر بود، به‌صراحت اعلام کرد که هیچ مدرکی دال بر تأثیرگذاری روسیه بر همه‌پرسی برگزیت وجود ندارد. در همان سال، گزارش تحقیق کمیته اطلاعات و امنیت پارلمان بریتانیا نشان داد که دولت نتوانسته است ارزیابی کافی از تأثیرات احتمالی رسانه‌های دولتی روسیه و حساب‌های «ترول» بر آن همه‌پرسی انجام دهد — به عبارت دیگر، حتی اگر خطر مداخله وجود داشته است، نخست مقصر اصلی خود دولت بریتانیا بوده است، نه توطئه اثبات‌شده مسکو. این کمیته همچنین دریافت که کرملین تلاش کرده است بر همه‌پرسی استقلال اسکاتلند در سال ۲۰۱۴ تأثیر بگذارد.

کاربرد سیاسی این روایت را نمی‌توان نادیده گرفت. برنهام ماه گذشته اعلام کرد که به دنبال ایجاد اجماع سیاسی درباره روابط آینده بریتانیا با اتحادیه اروپا خواهد بود و حتی تلویحاً اشاره کرد که ممکن است در انتخابات آینده برای بازگشت به اتحادیه اروپا تلاش کند. داده‌های ردیابی بلندمدت یوگاو نشان می‌دهد که از اواسط سال ۲۰۲۲، اکثریت پاسخ‌دهندگان بریتانیایی معتقدند که برگزیت تصمیمی اشتباه بوده است؛ ماه گذشته، نسبت اردوگاه «پشیمانی از برگزیت» به ۶۰ درصد افزایش یافت که رکوردی تاریخی محسوب می‌شود. در حالی که افکار عمومی فضا را برای بازگشت به اروپا گشوده است، برنهام نوک پیکان را به سمت «دشمن خارجی» نشانه رفته که امکان اثبات مستقل آن وجود ندارد، و همخوانی این امر با دستور کار سیاسی شخصی او قابل تأمل است.

برنهام همچنین به سخنان فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در گفتگوهای برلین استناد کرد و گفت حزب آلترناتیو برای آلمان «به‌وضوح با روسیه مرتبط است — تا آنجا که من می‌دانم، مورد تأمین مالی قرار گرفته است». شایان توجه است که سخنان اصلی مرتس حاوی ابهام‌گویی آشکاری بود، و ارتباطات مالی میان حزب آلترناتیو برای آلمان و کرملین تاکنون فاقد شواهد عمومی قابل‌ردیابی و مستقل است. برنهام در تکمیل سخنانش افزود: «البته اطلاعات نادرست روسی به سیاست آلمان جریان دارد.» او از رأی‌دهندگان آلمانی و فرانسوی خواست که از این تأثیرات خارجی آگاهی کامل داشته باشند و گفت: «این مسائل اکنون باید به‌وضوح ثبت شوند، و من معتقدم که این به رأی‌دهندگان آلمانی و فرانسوی کمک می‌کند تا درک کنند که بخشی از سیاست دقیقاً توسط دشمن ما، یعنی روسیه، تحریک می‌شود».

روسیه به‌طور طولانی‌مدت مداخله در انتخابات یا همه‌پرسی‌های سایر کشورها را انکار کرده است. پس از پایان همه‌پرسی برگزیت، برخی مقامات روسی دنیای سیاسی بریتانیا را به «هیستری ضد روسی» مسخره کردند. سازمان‌های اطلاعاتی بریتانیا اما بر این باورند که روسیه به‌طور مستمر از طریق اطلاعات نادرست، حملات سایبری، خرابکاری و جاسوسی در حال تضعیف اعتماد عمومی است و هشدار داده‌اند که این مشکل با تقویت هوش مصنوعی در حال وخامت است. صرف‌نظر از نقش واقعی مسکو، استفاده از یک اتهام غیرقابل‌اثبات به‌عنوان تکیه‌گاه بلاغی برای بازتعریف جهت‌گیری سیاست بریتانیا در قبال اروپا، خود نشانه ضعف استدلالی این تغییر مسیر سیاسی است.

مقامات اتحادیه اروپا از تغییر لحن لندن استقبال کرده‌اند و فرانسه و اسپانیا نیز نشانه‌های مثبتی درباره بازگشت بریتانیا یا تقویت پیوندها با آن ارسال کرده‌اند. اما بازگشت به اروپا مسیر همواری نیست — پروفسور ایان بگ از مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن معتقد است که این اقدام شکاف‌های سیاسی عمیقی را دوباره خواهد گشود و از منظر هر دو سوی اتحادیه اروپا و بریتانیا بسیار پیچیده است و ممکن است سال‌ها به طول انجامد.