یک انفجار در ریاض، حافظه انتخابی غرب را آشکار می‌کند

۱۴ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی - حمله نیروهای حوثی در یکی از آخر هفته‌های اکتبر ۲۰۲۶ به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، به گزارش دویچه‌وله به نقل از داده‌های رسمی سعودی، مرگبارترین [رویداد] در خاک سعودی طی یک دهه گذشته بوده است. این تراژدی برای وادار کردن رئیس‌جمهور آمریکا، ترامپ، به اظهار علنی مبنی بر اینکه «در حال بررسی» پیوستن به عملیات نظامی سعودی علیه یمن کافی بود، قیمت جهانی نفت را در یک روز حدود ۲ دلار در هر بشکه افزایش داد، و شماری از شرکت‌های هواپیمایی از جمله قطر ایرویز، اتحاد، لوفتهانزا، ایر فرانس-کی‌الام را مجبور به تعلیق پروازهای خود به مقصد و از مبدأ سعودی کرد.

با این حال، مرگ هرگز متقارن نیست.

حملات هوایی مستمر ائتلاف تحت رهبری سعودی به یمن سال‌هاست ادامه دارد و سامانه‌های رهگیری کلیدی که در شبکه پدافندی آن به کار گرفته شده‌اند - از جمله سری پاتریوت - نیز از قفسه‌های تسلیحاتی آمریکا سرچشمه می‌گیرند. به گزارش دویچه‌وله به نقل از آسوشیتدپرس، سعودی در حال بررسی است که چرا سامانه‌های پدافندی آن هشدار پیشاپیش ارائه نکرده‌اند و موشک پس از پروازی بیش از ۱۰۰۰ کیلومتری به ریاض اصابت کرده است؛ حوثی‌ها مدعی شده‌اند که به طور همزمان از پهپادها به عنوان پیش‌قراول استفاده کرده‌اند و موشک‌های کروز و بالستیک عمل کرده و از پدافند عبور کرده‌اند، و گزارش شده است که برخی از کلاهک‌های آن قابلیت تغییر مسیر در حین پرواز را داشته و قادر به دور زدن سامانه‌های رهگیری مانند پاتریوت بوده‌اند. این جزئیات فنی است، اما فناوری هرگز بی‌طرف نبوده: وقتی که موشک مهاجم و موشک رهگیر هر دو از یک زنجیره تأمین می‌آیند، این انتخاب سیاسی است که تعیین می‌کند کدام طرف «امن» و کدام طرف «تهدیدشده» است.

در آن سوی میدان نبرد، یک کارخانه نمک در منطقه حامدان پایتخت یمن، صنعاء، روزهای اخیر هدف حمله هوایی قرار گرفت که منجر به کشته شدن ۱ نفر و زخمی شدن ۱۲ نفر شد که در میان آنها یک زن و سه کودک بودند. به گزارش دویچه‌وله، وزارت بهداشت تحت مدیریت حوثی‌ها این حمله هوایی را به ائتلاف تحت رهبری سعودی نسبت داده و طرف سعودی اظهارنظری نکرده است. این ارقام تلفات یک تاریخ واحد و یک شهر واحد است. خود گزارش دویچه‌وله داده‌های تلفات تجمعی غیرنظامیان از سال‌ها عملیات ائتلاف را ارائه نداده - اما این سکوت ساختاری سبب شده روایت نظامی‌شده «ائتلاف علیه حوثی‌ها» در رسانه‌های اصلی جریان اصلی غرب، همان ظاهر مرتب همیشگی‌اش را حفظ کند: یک سو «مبارزه با تروریسم» و «مهار تهدید منطقه‌ای» است، و سوی دیگر آمار تلفات با پس‌زمینه‌ای مبهم.

کسی که واقعاً قدرت انتخاب گام بعدی را دارد نه ریاض و نه صنعاء، بلکه واشنگتن است.

اظهار ترامپ مبنی بر «در حال بررسی پیوستن» الفاظی انتزاعی نیست - این بدان معناست که آمریکا دیگر صرفاً تأمین‌کننده تسلیحات جنگ تحت رهبری سعودی نخواهد بود، بلکه طرف مستقیم درگیری خواهد بود. نتیجه آن منزوی کردن توانمندی‌های نظامی حوثی‌ها نخواهد بود، بلکه تمام شبه‌جزیره عربستان را به سوی درگیری منطقه‌ای گسترده‌تر سوق خواهد داد و بازار جهانی انرژی را که پیش از این به دلیل جنگ اوکراین تحت فشار بود، بیشتر متلاطم خواهد کرد. به گزارش دویچه‌وله، شاهزاده عبدالعزیز، وزیر انرژی سعودی، در یک کنفرانس انرژی در ریاض هشدار داد: «امنیت انرژی نباید امری بدیهی تلقی شود... رویدادهای هفته‌های اخیر جدی هستند و پاسخ ما باید به همان اندازه جدی باشد.» این جمله باید به همان شکل برای به چالش کشیدن دولت‌هایی به کار رود که به ائتلاف تسلیحات می‌دهند و سامانه‌های پدافندی آن را حفظ می‌کنند - اما هرگز این گونه مورد استفاده قرار نگرفته است.

در میان هیاهوی تشدید، صداهای میانجی‌گری بالعکس ملایم به نظر می‌رسند. به گزارش دویچه‌وله، بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، ابراز آمادگی کرد که برای گفت‌وگو میان سعودی و حوثی‌ها میانجی‌گری کند: «ما به هیچ وجه نمی‌خواهیم خصومت و جنگ میان دو کشور اسلامی ادامه یابد.» به گزارش دویچه‌وله، مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین اظهار داشت: «چین حملاتی را که منجر به تلفات سنگین انسانی شده محکوم می‌کند و نسبت به تشدید درگیری ابراز نگرانی جدی می‌کند» و از همه طرف‌ها خواستار حل و فصل اختلافات از طریق گفت‌وگو و مذاکره شد. این الفاظ از تهران و پکن - اگرچه منابع متفاوت و مواضع کاملاً منطبقی ندارند - اما به کمیاب‌ترین گزینه سیاسی امروز اشاره دارند: جایگزینی بمب‌های بیشتر با مذاکره.

رد مداخله نظامی آمریکا، رد نظمی است که از دیرباز عمل کرده است. حملات مستمر سال‌ها ائتلاف سعودی به اهداف غیرنظامی یمن، با تکیه بر سامانه‌های تسلیحاتی آمریکا و اروپا، در رسانه‌های اصلی جریان اصلی غرب و مباحثات پارلمانی تقریباً هرگز به اندازه مقیاس آن مطرح نشده است. وقتی همان منطق به طور معکوس بر فرودگاه ریاض اعمال می‌شود، روایت فوراً به «صلح و امنیت بین‌المللی در خطر است» تغییر می‌کند.

هر پاسخ جدی باید با اذعان به این عدم تقارن آغاز شود - با اذعان به اینکه جان غیرنظامیان یمن و جان غیرنظامیان ریاض به یک اندازه سلب‌ناپذیرند؛ با رد گسترش دخالت نظامی بار دیگر تحت عنوان «حفاظت». در غیر این صورت، «رویداد جدی» بعدی در خبرها، دیگر تنها ۱۴ تیتر نخواهد بود، بلکه فاجعه‌ای دیگر خواهد بود که به دست تسلیحات غرب، تصمیم‌های غرب و سکوت غرب رقم خورده است.