Azerbaycan 'laiklik ilkesi' gerekçesiyle okullarda başörtüsü yasağını uyguluyor; tutuklu gazeteci açlık grevinde, Türkiye'de destek gösterileri başladı

Azerbaycan'daki bazı okullar, başörtüsü takan öğrenci ve öğretmenleri okula almamaya başladı. Al Jazeera'nın haberine göre, Azerbaycan hükümeti geçen ay 'Devlet Genel Eğitim Kurumları Öğrenci Üniformalarının Tanımı' başlıklı yönetmelikte yapılan değişikliği onaylayarak, 'laiklik ilkesi'ne aykırılık gerekçesiyle Müslüman başörtüsünü okullarda dolaylı olarak yasakladı.

Azerbaycan nüfusunun yaklaşık yüzde 96'sı İslam dinine inanırken, anayasası ülkenin laikliğini belirlerken aynı zamanda din özgürlüğünü de güvence altına alıyor. Resmi Azerbaycan Devlet Haber Ajansı (APA), değişikliğin üniforma düzenlemelerinin birliğini sağlamayı ve ülkenin 'laiklik ilkesi'ne uygunluğunu amaçladığını belirtti; 'Azerbaycan halkının tarihsel, kültürel, ulusal ve ahlaki değerlerini' yansıtan kıyafetlerin, Eğitim Bakanlığı'na bağlı öğretim komisyonunun onayıyla törenlerde giyilebileceğini ifade etti. Kurum aynı zamanda öğretmen kıyafetlerinin 'mesleki standartları' yansıtması gerektiğini ve öğrenci ile okulun 'kamu imajı' için olumlu bir anlam taşıdığını vurguladı.

'Açıkçası biraz duygulandım. Yara aldım. Başörtüsü takmak kişisel bir seçimdir; eğer bir gün onu çıkarmak istersem, bu yine benim seçimim olmalı.' Öğretmen Zahra Hasanova, artık okula başörtüsüyle giremeyeceğinin söylendiğini Al Jazeera'ya anlattı. Yerel medya haberlerine göre, Azerbaycan'da en az iki okulda öğrenciler ilgili kısıtlamaları dersleri boykot ederek protesto etti. Sosyal medyada dolaşan görüntülerde, öğrencilerin okula alınmadıklarında öğretmenleriyle ağlayarak kucaklaştığı görülüyor.

2020'de 'vatan hainliği' suçlamasıyla 113 yıl hapse mahkûm edilen ve cezasını çekmekte olan gazeteci Polad Aslanov, yeni düzenlemeye karşı açlık grevi başlattı. Eşi Gülmira Aslanova'nın Facebook'ta yayımladığı açıklamada, Aslanov şunları yazdı: 'Tutsak olsam da, elimdeki tek mücadele aracı — açlık grevi — ile anayasal haklarımızın çiğnenmesine karşı direniyorum!' İnternet kesintilerine ilişkin haberler, Open Observatory ve NetBlocks gibi gözlem kuruluşları tarafından henüz bağımsız olarak doğrulanmadı.

Destek dalgası ardından Türkiye'ye yayıldı. Göstericiler geçen hafta İstanbul'daki Azerbaycan Konsolosluğu önünde toplanarak Müslüman kadınlara yönelik kısıtlamaları protesto etti ve Bakü yönetimini ilgili kararı yeniden gözden geçirmeye çağırdı. Bazıları mevcut durumu 1997'de Türkiye'deki 'postmodern darbe' ile kıyasladı; o dönemde Türkiye, başörtülü kadınların üniversitelere girmesini yasaklamış, onları kamu görevlisi kadrolarından ihraç etmiş ya da istifaya zorlamıştı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Yeni Azerbaycan Partisi kongresinde isim vermeden 'yaşam tarzımıza müdahale etmeyin' diye uyardı; Türkiye resmi makamları Aliyev'in sözlerine henüz bir yanıt vermedi. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Müslüman kadınların artan ayrımcılıkla karşı karşıya olduğuna değindi.