काँगोच्या पूर्वेकडील बुकावूमध्ये शाळेला आग; चेंगराचेंगरीत किमान २४ विद्यार्थी ठार

ब्रिटिश ब्रॉडकास्टिंग कॉर्पोरेशनच्या वृत्तानुसार, काँगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकाच्या पूर्वेकडील बंडखोरांच्या नियंत्रणाखालील बुकावू शहरात शाळेला आग लागली. पळून जाताना झालेल्या चेंगराचेंगरीत किमान २४ विद्यार्थी मृत्युमुखी पडले असून, बंडखोरांनी नियुक्त केलेल्या प्रशासनाने मृतांची संख्या अधिक असण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

दक्षिण किवूची राजधानी बुकावू हे देशातील दाट लोकवस्तीच्या डोंगराळ शहरांपैकी एक आहे. गेल्या वर्षी फेब्रुवारीत एम२३ बंडखोरांनी शहर ताब्यात घेतल्यापासून ते किन्शासा केंद्र सरकारच्या नियंत्रणाबाहेर आहे. रॉयटर्सने प्रत्यक्षदर्शींच्या हवाल्याने सांगितले की दुपारी आग आटोक्यात आणली, मात्र उद्ध्वस्त इमारती आणि पत्र्यांच्या अवशेषांतून धूर निघत होता. सामाजिक माध्यमांवरील छायाचित्रांत लहान मुले जमिनीवर निश्चल पडलेली, तर वाचवलेली इतर मुले रुग्णालयाच्या फरशीवर वेदनेने विव्हळताना दिसली.

शाळांव्यतिरिक्त सुमारे ३०० घरेही आगीत जळून खाक झाली. बंडखोरांनी नियुक्त केलेल्या प्रशासनाने गुरुवारी रात्री २४ जणांचा प्राथमिक मृत्युआकडा जाहीर करून आधीच्या वृत्तांना दुजोरा दिला, पण आणखी लोक दगावल्याची भीती व्यक्त केली. घटनास्थळाची दाट लोकवस्ती लक्षात घेता अंतिम मृत्युसंख्या अद्याप निश्चित नाही. आगीचे कारणही स्पष्ट झालेले नाही.

त्यानंतर किन्शासा केंद्र सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयाने सामाजिक माध्यम ‘एक्स’वर निवेदन प्रसिद्ध करून मृतांबद्दल तीव्र शोक व्यक्त केला, मात्र मृत आणि जखमींची ठोस संख्या जाहीर केली नाही. “राष्ट्रीय शिक्षण आणि नवीन नागरिकत्व मंत्रालय या जीवघेण्या आगीमुळे अत्यंत दुःखी आहे,” असे निवेदनात म्हटले. आकडेवारी प्राथमिक असल्याचे सांगून मंत्र्यांनी कुटुंबीयांप्रती संवेदना व्यक्त केल्या आणि बाधित शाळांचे मूल्यांकन करून शिक्षण सुरू राहील याची खात्री करण्याचे आदेश दिले.

अलीकडे काँगोच्या लोकशाही प्रजासत्ताकात मोठी जीवितहानी घडवून आणणारी ही दुसरी आग आहे. मागील आठवड्याच्या अखेरीस किन्शासातील विवाह समारंभाच्या सभागृहात अशीच आग लागली आणि चेंगराचेंगरीत रहिवासी मरण पावले. त्यानंतर केंद्र सरकारने सार्वजनिक ठिकाणी कठोर सुरक्षा मानके लागू करण्याचे आदेश देऊन तपासणीसाठी पथके पाठवली.

मात्र बुकावूसारख्या केंद्र सरकारच्या नियंत्रणाबाहेर असलेल्या भागांत किन्शासाचे सुरक्षा आदेश लागू करणे अवघड आहे. गेल्या वर्षभरात एम२३ बंडखोरांनी पूर्व काँगोमध्ये झपाट्याने विस्तार करत उत्तर किवूची राजधानी गोमा आणि दक्षिण किवूची राजधानी बुकावूसह अनेक शहरे ताब्यात घेतली. त्यामुळे मोठ्या संख्येने नागरिक विस्थापित झाले आणि मानवतावादी संकट तीव्र झाले. पूर्व काँगो हा जगातील सर्वाधिक विस्थापित लोकसंख्या असलेल्या प्रदेशांपैकी एक असल्याचा इशारा संयुक्त राष्ट्रांनी अनेकदा दिला आहे.

शाळा मृत्यूच्या सापळ्यात बदलते आणि शेकडो घरे आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडतात, तेव्हा बंडखोरांच्या नियंत्रणाखालील भागातील अग्निशमन प्रतिसाद, आपत्कालीन स्थलांतर आणि मूलभूत सार्वजनिक सुरक्षेची गंभीर उणीव उघड होते. मुलांनी वर्गात शिक्षण घ्यायला हवे होते, पण चेंगराचेंगरीत त्यांचे प्राण गेले. आंतरराष्ट्रीय समुदायाने दीर्घकाळ दुर्लक्षित केलेल्या या संघर्षाची ही ताजी काळी छाया आहे.