हुथींनी येमेनचे मोखा बंदर ताब्यात घेतले; इराणवरील अमेरिका-इस्रायल हल्ल्यांनंतर बाब अल-मंदबचे महत्त्व वाढले

The Hindu Internationalने असोसिएटेड प्रेसच्या हवाल्याने दिलेल्या वृत्तानुसार, येमेनमधील हुथींनी 10 सप्टेंबर 2026 रोजी लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावरील मोखा हे बंदर शहर ताब्यात घेतले. 2022च्या युद्धविराम करारानंतरचा हा हुथींचा सर्वात मोठा भूभागीय लाभ असून, दशकाहून अधिक काळ सुरू असलेले येमेनचे गृहयुद्ध पुन्हा तीव्र होण्याचा धोका त्यामुळे वाढला आहे.

मोखा बाब अल-मंदब सामुद्रधुनीपासून सुमारे 80 किलोमीटर अंतरावर आहे. लाल समुद्राला एडनच्या आखाताशी जोडणाऱ्या या जलमार्गातून जगातील तेल आणि इतर मालाच्या वाहतुकीपैकी सुमारे 12 टक्के वाहतूक होते. फेब्रुवारी 2026मध्ये अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या लष्करी हल्ल्यांमुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाज वाहतूक विस्कळीत झाल्यानंतर जागतिक ऊर्जा मार्गांमध्ये बाब अल-मंदबचे महत्त्व आणखी वाढले.

हुथींच्या राजकीय ब्यूरोचे सदस्य हझम अल-असद आणि येमेनी सरकारशी संलग्न नॅशनल रेजिस्टन्स फोर्सेसचे कमांडर अहमद बाश यांनी शहर ताब्यात घेतल्याची असोसिएटेड प्रेसला स्वतंत्रपणे पुष्टी केली. हुथी लढवय्ये संपूर्ण शहरात पसरले असून बाजारपेठा बंद आहेत, असे मोखातील रहिवाशांनी वृत्तसंस्थेला सांगितले. यापूर्वी हे शहर दीर्घकाळ आंतरराष्ट्रीय मान्यताप्राप्त येमेनी सरकारच्या सैन्याच्या ताब्यात होते.

मोखाचे नियंत्रण बदलणे म्हणजे दहा वर्षांचे युद्ध सहन केलेल्या येमेनी नागरिकांसाठी संघर्षाच्या आणखी एका फेरीचा धोका आहे. युद्धविराम व्यवस्था कोसळल्याचा पहिला परिणाम दैनंदिन जीवनात दिसेल. व्यापक ऊर्जा व्यवस्थेच्या दृष्टीने, फेब्रुवारीतील इराणविरोधी अमेरिका-इस्रायल लष्करी कारवाईने होर्मुझमधील जहाज वाहतूक विस्कळीत केली; त्यामुळे लाल समुद्राच्या दक्षिण टोकावरील या अरुंद जलमार्गावर जागतिक पुरवठा साखळीचा अधिक दबाव आला आहे.

हुथींच्या पुढील लष्करी हालचाली आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायाची प्रतिक्रिया अद्याप स्पष्ट नाही. मोखाचे नियंत्रण बदलल्याने संपूर्ण गृहयुद्ध पुन्हा सुरू होईल आणि आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतुकीवर परिणाम होईल का, हे पाहणे बाकी आहे.