Khemah didirikan di Puerta del Sol, warga emas 87 tahun meninggal selepas pengusiran: Krisis perumahan Sepanyol menjadikan politik pilihan raya sebagai isu utama

Khemah di Dataran Puerta del Sol, Madrid, telah didirikan lebih daripada seminggu. Ratusan pembantah berkhemah di pusat bandar, mengarahkan tuduhan terus kepada apa yang mereka lihat sebagai dalang: dana pelaburan yang menganggap perumahan sebagai barangan spekulasi. Menurut laporan BBC, pencetus langsung protes ini ialah kematian seorang warga emas berusia 87 tahun — María Carmen Ábalos — yang selepas tempat kediamannya diambil alih oleh institusi pelaburan, dihalau keluar dan berdepan kenaikan sewa yang mendadak; walaupun di bawah tekanan pendapat umum beliau dijemput pulang ke kediaman lamanya, namun tidak pernah dapat kembali, dan meninggal dunia di hospital pada hari Rabu ini.

Pengalaman Ábalos telah mencetuskan kemarahan yang sekian lama terpendam. Perdana Menteri Sepanyol yang juga ahli Parti Pekerja Sosialis, Pedro Sánchez, ketika mengemukakan langkah-langkah kecemasan perumahan kepada parlimen, menegaskan secara terang-terangan bahawa beliau sedang menggubal undang-undang untuk menentang kumpulan yang menganggap perumahan semata-mata sebagai barangan yang boleh dispekulasi di pasaran. Walau bagaimanapun, rang undang-undang ini ditolak oleh parlimen, dan Sánchez terus mengumumkan pilihan raya awal, dengan isu perumahan beralih dari jalanan ke pusat kempen pilihan raya.

Menurut statistik platform hartanah Idealista, sewa purata nasional Sepanyol meningkat sebanyak 84% dalam sedekad yang lalu; bandar Málaga di selatan mencatatkan kenaikan sebanyak 113%, sementara Marbella yang berhampiran hampir mencecah 150%. Perumahan telah menjadi isu yang paling dibimbangi oleh rakyat Sepanyol, dengan pelbagai tinjauan pendapat meletakkannya sebagai kebimbangan utama negara.

Krisis ini bukan disokong oleh satu faktor sahaja, tetapi oleh beberapa retakan struktur yang bergerak serentak.

Pertama, keruntuhan di bahagian penawaran. Menurut data Bank Pusat Sepanyol yang dipetik oleh BBC, jurang perumahan negara ini adalah kira-kira 750,000 unit, dengan naib gabenornya, Soledad Núñez, memberi amaran bahawa jurang itu mungkin melebar kepada 1 juta unit menjelang 2028. Di sebalik jurang ini ialah pengecutan jangka panjang dalam industri pembinaan: selepas krisis hutang Eropah, industri pembinaan Sepanyol mengecut dengan ketara; semasa pandemik COVID-19, kos bahan binaan melonjak; ditambah pula dengan halangan kelulusan akibat tiada kata sepakat politik — antara 2021 hingga 2025, kira-kira 1.2 juta isi rumah baru ditambah di seluruh negara, tetapi kurang daripada 500,000 unit perumahan baru dibina dalam tempoh yang sama.

Kedua, ketidakpadanan antara kekosongan dan permintaan. Menurut pendaftaran Institut Statistik Nasional Sepanyol, terdapat 3.8 juta unit perumahan kosong di seluruh negara, tetapi kebanyakan daripadanya terletak di kawasan luar bandar yang mengalami kehilangan penduduk yang serius; hartanah yang menunggu pengubahsuaian atau yang terjerat dalam pertikaian warisan juga menyumbang sebahagian besar, dengan kesan yang terhad dalam mengurangkan tekanan perumahan bandar.

Retakan ketiga ialah pada bahagian gaji. Menurut satu kajian oleh El País, selepas menolak cukai, caruman sosial dan inflasi, kuasa beli sebenar rakyat Sepanyol biasa telah susut sebanyak 5% berbanding sedekad yang lalu. Purata gaji bulanan di rantau Madrid hanya sekitar 1,550 euro, manakala menurut Francisco Pardo, seorang pemandu teksi persaraan berusia 81 tahun yang menyokong protes: "Pekerja mana pun tidak mampu memperuntukkan 75% atau 80% daripada gaji mereka untuk sewa, kerana mereka juga perlu makan." Ramai pekerja yang memperoleh pendapatan bulanan kurang daripada 2,000 euro.

Mengenai atribusi krisis, terdapat perpecahan yang jelas dalam pergerakan tersebut. Pembantah berulang kali menggunakan istilah dana pemakan bangkai (vulture funds), dan seorang pelajar dubbing filem dan televisyen berusia 19 tahun, Jorge Moreno, adalah salah seorang daripada mereka. Menurut beliau kepada BBC, perumahan telah dibeli secara besar-besaran oleh dana pemakan bangkai dan dana pelaburan, yang menaikkan sewa kepada penghuni secara berterusan sehingga mereka dihalau keluar. Mereka telah menjadikan perumahan sebagai perniagaan untuk jangka masa yang panjang, tetapi ini adalah perniagaan yang eksploitatif, yang menghalang rakyat Sepanyol daripada mendapatkan kediaman yang sepatutnya.

Walau bagaimanapun, menurut laporan BBC, Pengarah Pusat Dasar Ekonomi di Esade, Jorge Galindo, memetik data untuk mengemukakan pandangan yang berbeza: data Bank Pusat Sepanyol 2024 menunjukkan bahawa hanya 8% daripada stok hartanah yang boleh disewa dimiliki oleh syarikat. Galindo percaya bahawa, berdasarkan data yang sedia ada, tiada fenomena tumpuan stok sewaan kepada segelintir pemilik di Sepanyol; dalam menjelaskan kenaikan sewa, ini bukan sebab utama — yang menjadi faktor penentu ialah kekurangan penawaran berbanding permintaan dalam beberapa tahun kebelakangan.

Walau bagaimanapun, pendapat awam jelas cenderung kepada campur tangan kerajaan yang lebih meluas. Menurut satu tinjauan oleh Pusat Penyelidikan Sosial Sepanyol, 72% responden menyokong peningkatan cukai terhadap mereka yang memiliki lebih daripada 10 hartanah, 76% menyokong pengehadan sewaan jangka pendek untuk pelancongan, dan 40% menyokong pengambilalihan perumahan kosong.

Bagi pergerakan yang mengarahkan kemarahan kepada dana pemakan bangkai, kes Ábalos menyediakan bahan moral yang konkrit; namun kekurangan penawaran, kos bahan binaan dan ayunan dasar yang ditunjukkan oleh Galindo adalah punca struktur yang lebih mendalam. Platform sewaan jangka pendek seperti Airbnb secara bersama dituduh oleh kerajaan dan aktivis sebagai antara penggerak, tetapi kesannya, menurut penilaian Galindo, lebih berkemungkinan bersifat tempatan — menaikkan harga di kawasan-kawasan tertentu, dan bukan faktor menyeluruh.

Kegagalan kerajaan Sánchez dalam menggubal undang-undang perumahan kecemasan, serta pilihan raya awal yang menyusul, menjadikan krisis ini sukar untuk ditangani melalui perundangan pusat dalam jangka pendek. Jumlah perumahan kosong di kalangan 3.8 juta unit yang benar-benar boleh digunakan untuk mengurangkan tekanan di bandar, hala tuju dasar selepas pilihan raya awal, dan skala sebenar modal spekulatif dalam pasaran perumahan Sepanyol — semuanya masih tiada jawapan yang pasti. Satu-satunya kepastian ialah, di dalam khemah di Puerta del Sol, krisis ini telah duduk di tengah-tengah politik negara.