Pemain flute pembangkang Belarus Kalesnikava: Perang Rusia terhadap Ukraine ialah perang terhadap tamadun Eropah

Menurut laporan Deutsche Welle, pemain flute dan aktivis hak sivil Belarus, Maria Kalesnikava, menyampaikan ucapan utama di Festival Beethoven Bonn pada 2 Oktober, mendedahkan penindasan sistematik rejim autoritarian terhadap seni bebas berdasarkan pengalaman beliau dipenjarakan selama lima tahun, dan mengiktiraf perang Rusia terhadap Ukraine sebagai perang terhadap nilai tamadun Eropah.

Kalesnikava merupakan salah satu tokoh utama dalam gerakan protes demokrasi besar-besaran di Belarus pada tahun 2020. Selepas pilihan raya presiden yang dipertikaikan pada 9 Ogos tahun tersebut, rejim Lukashenko menindas gerakan yang memperjuangkan demokrasi dan kebebasan secara aman itu dengan keganasan. Pada musim panas tahun yang sama, beliau ditangkap dan dipenjarakan selama lima tahun, dengan tiga tahun daripadanya dalam kurungan bersendirian. Kalesnikava baru-baru ini dibebaskan — beliau sendiri menggelarkan pembebasan itu sebagai mukjizat yang sebelumnya tidak berani diharapkannya, dan mengaitkannya dengan usaha diplomasi antarabangsa — dan kini menetap di Berlin atas jemputan kerajaan Jerman, sedang memulihkan trauma fizikal dan mentalnya.

Dalam persidangan "Tindakan Kebudayaan sebagai Ruang Politik?" yang disokong oleh Yayasan Kebudayaan Persekutuan Jerman, Kalesnikava menyatakan: "Kebebasan luaran seseorang boleh dirampas — kadangkala hampir seluruhnya. Kebebasan bergerak, hak untuk berhubung dengan orang lain, akses kepada maklumat, semuanya boleh disekat." Tetapi beliau menegaskan bahawa apa yang telah menjadi sebahagian daripada memori, imaginasi dan pengalaman dalaman seseorang sukar dikawal. Beliau berkata: "Atas sebab inilah kebudayaan sangat penting bagi masyarakat bebas, dan rejim autoritarian sering menaruh rasa tidak percaya terhadapnya." Pada pandangannya, ini menjelaskan mengapa semua diktator — daripada Stalin, Hitler, hingga Putin dan Lukashenko — membenci seni dan kebudayaan bebas, meskipun yang terakhir itu tidak terang-terangan bersifat politik.

Dalam perbincangan panel yang menyusul, Kalesnikava mengarahkan topik kepada perang Russia-Ukraine. Beliau berkata: "Selalu ada yang bertanya: di Ukraine, apa sebenarnya yang kita pertahankan? Mengapa perlu sebanyak wang dan senjata baharu? Bagi saya, jawapannya amat jelas: perang yang dimulakan oleh Rusia ini bukan sahaja terhadap Ukraine, tetapi terhadap nilai Eropah dan kebudayaan Eropah, terhadap tamadun kita." Beliau menambah bahawa apabila beliau mendengar berita Rusia memulakan perang terhadap Ukraine dari dalam sel penjaranya pada Februari 2022, beliau sedar akan dimensi yang lebih mendalam tentang konflik itu.

Dalam ucapannya, Kalesnikava berkali-kali menegaskan bahawa masih terdapat lebih 800 banduan politik yang ditahan di Belarus. Beliau menganggap ini sebagai tanggungjawab peribadinya, dan menyeru agar masyarakat antarabangsa terus memberi perhatian kepada keadaan hak asasi manusia ini serta kepentingan dan kerapuhan ekspresi seni bebas.

Mengenai pengalaman dalam penjara, Kalesnikava mengingati: "Saya menghabiskan banyak masa dalam kesunyian sepenuhnya. Tetapi kesunyian ini hampir tidak pernah kosong, kerana muzik terus bergema dalam fikiran saya." Beliau menghubungkan pengajian flute di Minsk dan Stuttgart serta pengalaman awalnya dalam muzik baharu dengan pengalaman dalam penjara — Beethoven dan Bach menyokong beliau melewati tempoh itu. Beliau juga menyebut bahawa pemuzik biasa dengan keadaan apabila melodi atau frasa muzik terus terngiang-ngiang: "Dalam kehidupan normal ini malah menjengkelkan, tetapi di dalam penjara, saya sedar buat pertama kalinya bahawa ini boleh membawa kebahagiaan yang besar."

Pengarah Seni Festival Beethoven, Steven Walter, dalam temu bual dengan Deutsche Welle, berkata: "Seni dan kebudayaan tidak seharusnya memikul tanggungjawab untuk mengambil pendirian parti tertentu atau membuat kenyataan politik yang jelas. Tetapi seni sentiasa mencipta ruang pertemuan, yang membenarkan kewujudan kekaburan." Beliau menambah: "Mungkin memang begitu, terdapat sejenis DNA kebebasan dalam hakikat seni."

Festival Beethoven 2026 berlangsung selama empat minggu, dengan lebih 100 konsert dan acara diadakan, menarik kira-kira 35,000 penonton — jumlah tertinggi dalam dekad ini. Pada 3 Oktober, Hari Penyatuan Jerman, Orkestra Filharmonik BBC, di bawah baton konduktor Anja Bihlmaier, mempersembahkan "Requiem Jerman" Brahms sebagai penutup festival. Pada hujung minggu penutup edisi kali ini, lebih 200 wakil dari institusi persembahan muzik dan festival muzik di seluruh Jerman berkumpul di Dewan Beethoven Bonn yang baru diubah suai, untuk membincangkan topik mengenai bentuk inovasi muzik dan isu yang melangkaui industri muzik itu sendiri.