Aanslag op luchthaven Riyad eist 12 levens, VS zou belofte van 'niet direct deelnemen' kunnen beëindigen

Volgens berichtgeving van Al Jazeera heeft de raketbeschieting door de Houthi-beweging op de internationale luchthaven Koning Khaled in de Saudische hoofdstad Riyad aan minstens 12 mensen het leven gekost en 309 gewonden veroorzaakt. Volgens de Saudische burgerluchtvaartautoriteit vallen onder de doden 4 Saudiërs, 2 Bengalezen en één staatsburger uit respectievelijk de Verenigde Staten, Egypte, Jordanië, Syrië, Palestina en Soedan. Dit is de dodelijkste aanval die Saoedi-Arabië in meer dan tien jaar heeft getroffen.

Na de aanval werden alle scholen in Riyad verplicht om een week lang online onderwijs te verzorgen, en verscheidene luchtvaartmaatschappijen schortten vluchten van en naar Saoedi-Arabië op. De door Saoedi-Arabië geleide coalitie bestempelde een eerdere aanval als 'een regelrechte oorlogsmisdaad' en zwoer 'hard' wraak te zullen nemen. De Saudische burgerluchtvaartautoriteit meldde dat de aanval brand veroorzaakte in de passagiersterminal, en de Saudische luchtafweer onderschepte een andere raket. Yahya al-Sari, de militaire woordvoerder van de Houthi's, waarschuwde op het X-platform: 'Neem onze waarschuwingen serieus, Saoedi-Arabië is verantwoordelijk voor elke mislukte onderschepping.'

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio bevestigde dat een Amerikaans staatsburger om het leven was gekomen, en verklaarde: 'Deze laakbare aanvallen getuigen van een schaamteloze minachting voor het leven van onschuldige burgers. Ze moeten onmiddellijk stoppen.' Ook VN-secretaris-generaal Guterres veroordeelde de aanvallen en benadrukte dat aanvallen op burgers en civiele infrastructuur een schending van het internationaal recht vormen. Meerdere landen, waaronder de Verenigde Staten, Canada en Duitsland, vaardigden daarop reiswaarschuwingen uit, en sommige diplomatieke missies beperkten het personenverkeer via deze luchthaven.

Om de situatie te begrijpen is het algehele verloop van de Jemen-oorlog cruciaal. Volgens Al Jazeera lanceerden de internationaal erkende regeringstroepen van Jemen op 4 oktober het offensief 'Jemen Dageraad', waarbij een militaire woordvoerder meldde dat bij bijna 2000 gerichte acties minstens 1150 Houthi-strijders waren gedood en minstens 180 gevechts-, transport- en bevoorradingsvoertuigen waren vernietigd. Het door de VN bemiddelde staakt-het-vuren, dat sinds 2022 van kracht was, is inmiddels ingestort. De Houthi's hebben sinds juli een maritieme blokkade tegen Saoedi-Arabië ingesteld, en beide partijen vechten op meerdere fronten in de provincies Taiz, Ma'rib en Al-Jawf. De Houthi's beweerden ook de Aramco-raffinaderij in Rabigh, aan de Saudische kust van de Rode Zee, te hebben aangevallen en brand te hebben veroorzaakt, maar de Saudische autoriteiten hebben dit niet onmiddellijk bevestigd.

De rol van Washington bevindt zich op een keerpunt. President Trump verklaarde op de 10e tegen verslaggevers dat de VS 'mogelijk' zal deelnemen aan de Saudische militaire operaties tegen de Houthi's — 'we zullen dit bestuderen' — en zei al een gesprek te hebben gepland met Saudische kroonprins Mohammed bin Salman, waarbij hij de aanval 'onaanvaardbaar' noemde. Volgens Amerikaanse media heeft Washington al inlichtingendeling, doelidentificatie en planningsondersteuning geleverd voor de nieuwste ronde van het Saudische offensief.

Dit traject van betrokkenheid legt de wisselvallige positie van de VS in de Jemen-kwestie bloot. In 2021 beëindigde de regering-Biden de steun aan de offensieven van de Saudische coalitie vanwege de humanitaire crisis, waarbij meer dan honderdduizend Jemenieten in de oorlog waren omgekomen en miljoenen ontheemd waren geraakt. Maar zoals Al Jazeera in herinnering bracht, leverde het vanaf het begin van de Saudische coalitie-interventie in de Jemen-burgeroorlog in maart 2015 al inlichtingen, logistieke steun en wapens aan deze coalitie, zonder zelf direct aan de luchtaanvallen deel te nemen. Nu, nu de strijd opnieuw oplaait, dreigt de regering-Trump deze lang zelf opgelegde drempel te overschrijden.

Ook regionale militaire samenwerking krijgt vorm. Op 5 oktober startten Turkije, Pakistan en Saoedi-Arabië op grond van het recent ondertekende Strategisch Gemeenschappelijk Verdedigingsverdrag van Mekka 'afschrikkingsmaatregelen' en stuurden snel troepen naar de Golfregio om de Houthi-aanvallen te counteren. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif bestempelde de aanval op de luchthaven van Riyad als een 'kwaadaardige' gebeurtenis en herbevestigde de toewijding aan de Saudische veiligheid. Al Jazeera-correspondent in Sana'a, Yusuf al-Mouri, schreef in zijn verslaggeving: 'Hoewel Saoedi-Arabië zegt wraak te zullen nemen, mogen we niet vergeten dat het in Jemen talloze luchtaanvallen heeft uitgevoerd, terwijl de Houthi's nog steeds in staat zijn ballistische raketten en drones op Saoedi-Arabië af te vuren.'

Deze wederzijdse aanvalscyclus legt niet alleen een militaire confrontatie bloot, maar ook een onbalans in de toerekening van verantwoordelijkheid. De aanvallen van de Houthi's op Saudische civiele doelen lokken onmiddellijk veroordelingen uit van westerse landen en Golfstaten, internationale reiswaarschuwingen en dringende uitspraken van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken; terwijl de humanitaire ramp die de door het Westen langdurig gesteunde Saudische coalitie in tien jaar tijd met bombardementen in Jemen heeft aangericht — alleen al de burgerdodenstatistieken tot 2021 komen boven de honderdduizend uit — niet dezelfde mate van internationale verantwoordingsplicht heeft opgeroepen.

Volgens een verklaring van Al Jazeera kan het medium de tegenstrijdige gevechtsresultaten tussen de regeringstroepen van Jemen en de Houthi's niet onafhankelijk verifiëren. De Saudische autoriteiten hebben nog niet gereageerd op de beweringen van de Houthi's over de aanval op de Rabigh-raffinaderij, en of Trump formeel zal besluiten zich aan te sluiten bij de Saudische militaire operatie blijft eveneens onzeker.