Ceuta's minderjarige migranten: de kloof tussen Spaanse wettelijke beloften en de realiteit op straat

In Ceuta, de Spaanse exclave in Noord-Afrika, stonden begin oktober gedurende meerdere dagen honderden minderjarigen in lange rijen langs de straten te wachten op overheidsfunctionarissen die buiten een kerk zouden verschijnen om hun mee te delen of ze naar het Europese vasteland mochten, of op z'n minst een bed konden krijgen om weg te komen van het strand en de straat.

De massale migratiegolf die twee maanden geleden deze exclave binnenstroomde, is nog steeds niet geluwd. Volgens Africa News slapen circa 2.000 niet-begeleide minderjarigen nog steeds op karton en versleten banken, in vervuilde tentenkampen en op de straten van Ceuta. Een 17-jarige jongen uit Noord-Marokko vertelde aan Africa News: "Ik dacht dat het makkelijk zou zijn, maar het is heel moeilijk geworden. Ik had verwacht dat twee of drie weken zo'n leven voldoende zou zijn, maar het is al twee maanden en we slapen nog steeds op straat."

Leden van gemeenschapsorganisaties leidden deze minderjarigen een steile helling af, terwijl de politie in slagorde op een voetbalveld aan de voet van de heuvel wachtte om te voorkomen dat de menigte de bezoekende overheidsfunctionarissen zou bestormen. Binnen enkele uren waren de meeste kinderen echter teruggekeerd naar hun eerdere kampen en de helling.

Dit steeds terugkerende kat-en-muisspel weerspiegelt het trage en ad-hoc optreden van de Spaanse regering tegen de migratiecrisis in Ceuta.

Juridisch gezien vallen minderjarigen die Spanje alleen bereiken automatisch onder de Spaanse kinderbescherming en hebben ze recht op onderdak, gezondheidszorg en onderwijs. De kloof tussen deze wettelijke beloften en de realiteit op straat in Ceuta is inmiddels te groot om nog te verbergen. Europees Parlementslid Estrella Galán — die de fractie The Left vertegenwoordigt — omschreef de humanitaire situatie ter plaatse na een recent bezoek als "ernstig" en wees erop dat "kinderen die bescherming en voogdij zouden moeten krijgen, in een ernstig uitzichtloze situatie verkeren".

Volgens Africa News verblijven volwassenen en kinderen door elkaar in zelfgebouwde open kampen op het strand, in magazijnen en op hellingen. Circa 3.000 mensen hebben ooit samengetroept in een kamp aan zee, waar de lucht doortrokken was van de geur van menselijke uitwerpselen; sommige minderjarigen waren duidelijk onder invloed van drugs; kinderen van slechts 13 jaar oud sliepen en baadden samen met volwassen mannen, onder wie veelvuldig vechtpartijen uitbraken. In de overwegend islamitische wijken van Ceuta schuilen minderjarigen in de smalle, steile steegjes.

Het Spaanse Openbaar Ministerie is een onderzoek gestart naar meldingen van foltering en mishandeling van migranten.

Volgens Africa News, die experts citeert, heeft de overheid weliswaar moeite met het verwerken van de achterstand, maar vertraagt zij het tempo ook bewust om "hen ertoe te bewegen zelf terug te keren". Dit betekent dat de door de Spaanse wet gegarandeerde kinderbeschermingsrechten aan deze grenspost worden uitgehold door bestuurlijke nalatigheid. De exacte aantallen minderjarigen en het aantal geplaatste personen blijven tot op heden onduidelijk; de overheid heeft geen volledige statistieken gepubliceerd.