De prijs van 'steun aan Gaza': hoe de eenzijdige oorlog van Hezbollah het Libanese politieke landschap hervormt

Meer dan 9.000 doden, 1,2 miljoen ontheemden, een krimp van de Libanese economie met meer dan 6% in 2026 — dat is de prijs die het hele land betaalt nadat Hezbollah drie jaar geleden eenzijdig de 'steunoorlog' opende. Zoals Al Jazeera analyseert, heeft de kettingreactie die werd ontketend door de beslissing van 8 oktober 2023 Hezbollah meegesleurd in een maalstroom van grootschalige infiltratie van inlichtingen, 'onthoofding' van de leiding en meer dan tienduizend schendingen van het staakt-het-vuren, waarbij haar politieke en militaire dominantie in eigen land geleidelijk wordt uitgehold.

Op 8 oktober 2023, de dag na het uitbreken van de Gaza-oorlog, sloot Hezbollah zich onder de vlag 'ter ondersteuning van het Palestijnse volk' aan bij de militaire operaties tegen Israël. Volgens politiek analist Jad Derlatka uit Nabatiye in Zuid-Libanon was deze beslissing tegenover Al Jazeera 'volledig genomen zonder kabinetsbesluit of regeringsconsensus, en zonder zelfs maar de positie te overwegen van de zuidelijke bewoners die het zwaarst werden getroffen — en dat tot op de dag van vandaag nog steeds zijn'.

'Hezbollah geloofde oprecht dat het vanuit een positie van kracht handelde,' zegt Derlatka. 'De meeste mensen in het zuiden geloofden dat Hezbollah jaren had besteed aan de ontwikkeling van precisieraketten, een complex tunnelnetwerk en naar verluidt raketten die elk gebouw in Tel Aviv konden bereiken.'

De organisatie onderschatte echter ernstig hoe diep de Israëlische infiltratie van inlichtingen reikte. Die onderschatting eiste in september 2024 een bloedige tol — volgens Al Jazeera escaleerde Israël die maand eenzijdig de aanvallen, met op 23 september alleen al bijna 500 Libanese doden. Daarna volgden de pieperontploffingen die het hele Midden-Oosten opschudden, en een grootschalige 'onthoofdingsoperatie' tegen de Hezbollah-leiding, waarbij onder meer secretaris-generaal Hassan Nasrallah werd gedood.

Nicholas Blanford, niet-resident senior fellow van de Atlantic Council, vertelde Al Jazeera: 'Toen Nasrallah naar verluidt bereid was een staakt-het-vuren te accepteren, was Israël in het offensief en was het geenszins van plan terug te keren naar de situatie van voorheen.'

Al Jazeera citeert analyses die erop wijzen dat Israël tijdens de beschietingen met Hezbollah meer dan vijf keer zo vaak Libanon heeft geraakt als Hezbollah Israël aanviel. In oktober 2024 viel het Israëlische leger Zuid-Libanon opnieuw binnen; hoewel in november een staakt-het-vuren werd bereikt, bleef het leger op één locatie meer dan twee maanden hangen en weigerde het zich terug te trekken uit vijf andere locaties. In de daaropvolgende veertien maanden schond Israël het staakt-het-vuren meer dan 10.000 keer. In maart 2026 escaleerde Israël de militaire operaties tegen Libanon opnieuw en viel het land andermaal binnen.

De tol van de oorlog komt uiteindelijk terecht bij gewone Libanezen. Volgens Al Jazeera hebben de Israëlische militaire operaties in Libanon sinds 2024 meer dan 9.000 mensen het leven gekost en meer dan 1,2 miljoen mensen ontheemd; hele gebieden zijn weggevaagd. Het gebied dat Israël nu binnen de Libanese grenzen bezet, dringt op sommige plaatsen tot circa 10 kilometer landinwaarts door; tientallen dorpen die ooit bezaaid waren met landbouwgrond en bewoners, zijn nu tot onbewoonde puinhopen gereduceerd.

Al Jazeera haalt cijfers van de Wereldbank aan waaruit blijkt dat de Libanese economie in 2026 met meer dan 6% is gekrompen; na de conflicten van 2024 schatte de Wereldbank dat het land circa 11 miljard dollar nodig zou hebben voor herstel en wederopbouw — een bedrag dat inmiddels aanzienlijk hoger kan zijn.

Naast de zware militaire verliezen verloor Hezbollah ook een cruciale aanvoerroute. Al Jazeera meldt dat het Syrische Assad-regime in december 2024 ten val kwam, waardoor de landroute waarlangs de organisatie wapens en middelen uit Iran ontving, werd verstoord.

Blanford stelde tegenover Al Jazeera: 'Hezbollah is in een maalstroom beland, met als eindresultaat de onthoofding van de leiding en de invasie van Zuid-Libanon. Dit is een zware klap voor de publieke steunbasis van de organisatie, en het heeft mede mogelijk gemaakt dat Joseph Aoun tot president werd gekozen en dat de nieuwe regering een hardere houding tegenover Hezbollah aanneemt.'

Hezbollah is daarmee in een ongekende legitimiteitscrisis beland. Derlatka vertelde Al Jazeera: 'Ik zou niet zeggen dat er een breuk in de gemeenschap is ontstaan of een volledige politieke hergroepering, maar een aanzienlijk deel van de groeperingen die Hezbollah tientallen jaren hebben gesteund, zegt nu dat Iran hen in de steek heeft gelaten, dat deze oorlog voor andermans belang op hun grondgebied is uitgevochten en dat ze nooit meer willen vechten.'

Blanford waarschuwt voor mogelijk diepere wrok: 'Het cruciale punt is dat dit lijkt op een langdurige bezetting. Je zou een situatie kunnen zien waarin mensen die niet alleen hun huis, maar ook hun dorp, boomgaarden, bananenplantages, tabaksvelden en al het andere zijn kwijtgeraakt, beginnen te denken: "vroeger was het beter", en hun pijlen op Hezbollah richten.'

In de analyse van Al Jazeera wordt tegelijkertijd opgemerkt dat Hezbollah nog altijd de meest representatieve politieke kracht is onder de sjiitische moslims van Libanon en dat de vechtcapaciteit niet volledig is vernietigd. De toekomstige koers van de organisatie hangt in belangrijke mate af van de ontwikkeling van de regionale situatie, met name van een eventuele oorlog tussen de VS/Israël en Iran.