Een explosie in Riyad legt het selectieve geheugen van het Westen bloot

Veertien doden en meer dan driehonderd gewonden – de aanval van de Houthi's op een weekend in oktober 2026 op de internationale luchthaven Koning Khalid in Riyad is volgens Duitsland's Welle, die Saoedische officiële cijfers aanhaalt, de dodelijkste aanval op Saoedi-Arabisch grondgebied in tien jaar. Deze tragedie was voldoende om de Amerikaanse president Trump openlijk te laten verklaren dat hij 'overweegt' zich aan te sluiten bij de Saoedische militaire operatie tegen Jemen, de wereldwijde olieprijs op één dag met ongeveer 2 dollar per vat te laten stijgen, en luchtvaartmaatschappijen als Qatar Airways, Etihad, Lufthansa en Air France-KLM ertoe te bewegen de vluchten van en naar Saoedi-Arabië op te schorten.

Doden zijn echter nooit symmetrisch.

De aanhoudende luchtaanvallen van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie op Jemen duren inmiddels al meerdere jaren, en de kernsystemen van het luchtafweernetwerk – waaronder de Patriot-serie – komen eveneens van Amerikaanse wapenplanken. Volgens Duitsland's Welle, die het Associated Press aanhaalt, onderzoekt Saoedi-Arabië waarom zijn luchtafweersystemen geen tijdige waarschuwing gaven, waardoor een raket meer dan 1000 kilometer kon afleggen en Riyad kon treffen; de Houthi's beweren dat zij tegelijkertijd drones als verkenners inzetten, gecoördineerd met kruis- en ballistische raketten, waarvan sommige koppen naar verluidt tijdens de vlucht van koers kunnen veranderen om onderscheppingssystemen als de Patriot te ontwijken. Dit zijn technische details, maar technologie is nooit neutraal: wanneer de aanvallende raket en de onderscheppingsraket uit dezelfde toeleveringsketen afkomstig zijn, bepaalt een politieke keuze wie 'veilig' is en wie 'bedreigd'.

Aan de andere kant van het slagveld werd onlangs een zoutfabriek in de wijk Hamdan in de Jemenitische hoofdstad Sanaa getroffen door een luchtaanval, waarbij één persoon omkwam en twaalf mensen gewond raakten, onder wie een vrouw en drie kinderen. Volgens Duitsland's Welle wijt het door de Houthi's geleide ministerie van Volksgezondheid deze aanval aan de door Saoedi-Arabië geleide coalitie; Saoedi-Arabië heeft hierop niet gereageerd. Dit zijn slachtoffercijfers van één datum, van één stad. De berichtgeving van Duitsland's Welle levert zelf geen cumulatieve burgerlijke slachtoffercijfers van de jarenlange coalitieoperaties – maar juist dit structurele zwijgen stelt het militaristische verhaal van 'de coalitie die de Houthi's bestrijdt' in staat zijn gebruikelijke netheid te behouden in de westerse mainstreammedia: aan de ene kant 'terrorisme bestrijden' en 'regionale dreigingen indammen', aan de andere kant wazige slachtofferstatistieken op de achtergrond.

De werkelijke zeggenschap over de volgende stap ligt niet bij Riyad, en ook niet bij Sanaa, maar bij Washington.

Trumps uitspraak dat hij 'overweegt zich aan te sluiten' is geen abstracte bewoording – het betekent dat de Verenigde Staten niet langer alleen wapenleverancier van de door Saoedi-Arabië gevoerde oorlog zouden zijn, maar een directe oorlogvoerende partij. Het resultaat zou niet de isolatie van de militaire capaciteiten van de Houthi's zijn, maar het duwen van het hele Arabisch Schiereiland in een grootschaliger regionaal conflict, waardoor de mondiale energiemarkten, die al onder druk staan door de oorlog in Oekraïne, verder worden beroerd. Volgens Duitsland's Welle waarschuwde de Saoedische minister van Energie, prins Abdulaziz, op een energieconferentie in Riyad: 'Energieveiligheid kan niet als vanzelfsprekend worden beschouwd... de gebeurtenissen van de afgelopen weken zijn ernstig, en ons antwoord moet even ernstig zijn.' Deze uitspraak zou met dezelfde maat moeten worden aangelegd om de regeringen te bevragen die wapens leveren aan de coalitie en hun luchtafweersystemen in stand houden – maar dat is nooit hoe de uitspraak wordt gebruikt.

Tussen het kabaal van escalatie klinken de stemmen die oproepen tot bemiddeling juist gematigd. Volgens Duitsland's Welle verklaarde de woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Baghaei, bereid te zijn bemiddeling te bieden voor dialoog tussen Saoedi-Arabië en de Houthi's: 'Wij willen absoluut niet dat twee islamitische landen elkaar blijven bestrijden en in oorlog blijven.' Volgens Duitsland's Welle verklaarde de woordvoerster van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Mao Ning, dat 'de Chinese kant de aanslag die zware slachtoffers heeft veroorzaakt veroordeelt, haar ernstige bezorgdheid uit over de escalatie van het conflict' en riep zij alle partijen op de meningsverschillen via dialoog en onderhandelingen op te lossen. Deze formuleringen uit Teheran en Peking – hoewel afkomstig van verschillende bronnen en niet volledig samenvallend in standpunt – verwijzen naar de schaarsste politieke optie van dit moment: onderhandelingen in plaats van meer bommen.

Amerikaanse militaire interventie afwijzen betekent een al lang functionerende orde afwijzen. De jarenlange, aanhoudende aanvallen van de Saoedische coalitie op burgerdoelen in Jemen, geschraagd door Amerikaanse en Europese wapensystemen, hebben in de westerse mainstreammedia en in parlementaire debatten zelden de ruimte gekregen die hun omvang rechtvaardigt. Wanneer dezelfde logica zich tegen de luchthaven van Riyad keert, wordt het verhaal onmiddellijk omgeschakeld naar 'de internationale vrede en veiligheid worden bedreigd'.

Elke serieuze reactie moet beginnen met het erkennen van deze ongelijkheid – met het erkennen dat het leven van burgers in Jemen even onschendbaar is als dat van burgers in Riyad; met het afwijzen van nogmaals een uitbreiding van militaire betrokkenheid onder het mom van 'bescherming'. Anders zal de volgende keer dat het 'ernstige incident' in het nieuws verschijnt niet meer slechts veertien krantenkoppen zijn, maar opnieuw een ramp, geschreven door westerse wapens, westerse besluitvorming en westers zwijgen samen.