Olijven oogsten als 'misdaad': Israëlische kolonist schiet Palestijnse boer dood, 50.000 olijfbomen verwoest op de Westelijke Jordaanoever

Volgens Al Jazeera werd op 8 oktober de 44-jarige Palestijnse boer Ali Bazzari op weg naar zijn eigen olijfgaard doodgeschoten door een gewapende Israëlische kolonist die op een tractor zat. Het incident vond plaats op land tussen de dorpen Ramin en Burqa in het noorden van de bezette Westelijke Jordaanoever. Familieleden zeiden dat zijn enige "misdaad" was dat hij olijven ging plukken.

Getuigen verklaarden dat het Israëlische leger na het incident ambulances belette de gewonde te bereiken. Palestijnen waren gedwongen de gewonde over heuvels te dragen en te voet naar het ziekenhuis te brengen.

De dood van Bazzari is slechts een afspiegeling van het systematische geweld tijdens het olijvenoogstseizoen van dit jaar. Volgens cijfers van Yesh Din vonden in slechts tien dagen, van 27 september tot 6 oktober, 109 geweldincidenten in 75 Palestijnse gemeenschappen op de Westelijke Jordaanoever plaats die direct verband hielden met de olijvenoogst – gemiddeld meer dan 11 per dag. Veel Palestijnen bestempelen dit jaar als "het ergste jaar ooit" voor kolonisten aanvallen, en het olijven seizoen is nog maar net begonnen.

Gesanctioneerde kolonist en illegale buitenpost

Uit onderzoek van Al Jazeera bleek dat in het noordelijke dorp Qaryut Palestijnen niet langer hun eigen land kunnen betreden. Sinds de uitbraak van de genociale oorlog in Gaza in oktober 2023 heeft het Israëlische leger het gebied aangewezen als "gesloten militaire zone", waardoor boeren wordt verboden te gaan ploegen of oogsten.

Maar kolonisten worden niet beperkt. De lokale activist Bashar Qaryouti vertelde aan de zender dat kolonisten een illegale buitenpost hebben opgericht op particulier dorpsland, diep in een olijfgaard op zo'n 200 meter van Palestijnse woningen. Video's die Al Jazeera in handen kreeg, tonen twee mannen die met lange stokken op olijfbomen slaan, elkaar feliciteren en het resultaat "pure olijfolie" noemen.

De buitenpost wordt gerund door de Israëlische kolonist Avichai Suissa – hij staat op de sanctielijst van de EU en het Verenigd Koninkrijk en werd ook door de Verenigde Staten gesanctioneerd. In de video zegt Suissa in het Hebreeuws: "Godzij dank, er is al ongeveer drie jaar niemand meer hier geweest." In een andere video zegt hij onomwonden: "We betreden dit gebied stap voor stap." Hij gebruikt de video's om donaties te werven voor zijn activiteiten; op zijn inzamelingspagina staat dat de buitenpost eerder door het Israëlische leger werd ontmanteld, en dat het doel is om deze "opnieuw op te bouwen en uit te breiden" op dezelfde locatie, zodat deze niet "in vijandelijke handen" valt.

Qaryouti vertelde dat eerder Palestijnse boeren die probeerden te gaan ploegen door het Israëlische leger werden tegengehouden; vervolgens wees het leger dit gebied eenvoudigweg aan als gesloten militaire zone, waardoor Palestijnen hun olijven moesten opgeven, zodat kolonisten "naar ander land kunnen gaan en andere olijven kunnen stelen".

Al Jazeera merkte ook op dat de afgelopen maanden meerdere nieuwe boerderijen op de Westelijke Jordaanoever zijn opgericht, die deels video's van olijven persen uploaden en deels Israëliërs uitnodigen om " mee te doen" – Palestijnen zien dit als een minachting van de rechten van de werkelijke eigenaars van het land en als toe-eigening van deze oogsttraditie.

Bulldozers en bijlen

Het verlies van olijven komt niet alleen van kolonisten.

Eind september stond de 61-jarige Palestijnse boer Hazem Sanaf op een helling nabij het dorp Beit Rima en moest machteloos toezien hoe een Israëlische bulldozer over zijn land reed – dit alles nadat hij een bevel van het Israëlische leger had ontvangen. De bulldozer vernietigde en ontwortelde meer dan 400 olijfbomen die toebehoorden aan Hazem en zijn buren, waaronder bomen die al tientallen jaren oud zijn. Hazem zei dat olijven zijn enige bron van inkomsten zijn.

"Ze willen onze olijfbomen gewoon afpakken." zei hij tegen Al Jazeera.

Vergelijkbare militaire bevelen worden voortdurend over de hele Westelijke Jordaanoever uitgevaardigd, sommige al uitgevoerd, andere nog in afwachting. Het Israëlische leger heeft het kappen van bomen in het verleden gerechtvaardigd als "voorkomen van veiligheidsrisico's door hinderlagen voor soldaten", maar Palestijnen zien dit in wezen als een patroon van ontneming en verarming.

Volgens gegevens van het Palestijnse Comité voor Verzet tegen Kolonisatie en de Afscheidingsmuur (CRRC) hebben Israëlische kolonisten en soldaten sinds het begin van dit jaar ongeveer 50.000 bomen verwoest. In het dorp al-Lubban Asharqiya loopt dorpeling Fuad Daraghmeh naar huis met een dikke, afgebroken boomstam in zijn armen. "Ik heb er dertig jaar voor gezorgd," zei hij tegen Al Jazeera.

Verlies van generatie op generatie

Voor Palestijnen is het olijvenoogstseizoen meer dan alleen landbouw; het is een cultureel ritueel dat generaties overspant. Volgens Al Jazeera omvat de traditionele "ouneh" gezamenlijk plukken, zang op het land, gedeelde maaltijden en luchtige debatten over welk perceel de beste olie voortbrengt en wie de meeste olijven kan plukken zonder ze te laten vallen. Ouderen dragen aan jongeren over wanneer geoogst moet worden en hoe bomen verzorgd moeten worden – een vorm van intergenerationeel geheugen over klimaat, landbouwkunde en het land zelf.

Een veelgehoord Arabisch spreekwoord luidt: "Zij planten bomen zodat wij kunnen eten; wij planten bomen zodat zij kunnen eten."

Vandaag de dag rest er op veel plaatsen alleen nog een "laatste" oogst. Al Jazeera meldt dat sommige Palestijnen naast bomen die door bulldozers zijn platgewalst zitten en met kleine handgereedschappen wat zij beschouwen als de vruchten van het laatste seizoen plukken; anderen dragen de gebroken boomstammen naar huis in de hoop ze, zoals vroeger, weer tot leven te wekken.

Over de "oogst"-methode van Suissa, die in de video hard met een stok op de bomen slaat, vertelde een Palestijnse activist die om veiligheidsredenen niet bij naam genoemd wilde worden aan de zender: "De mensen die generaties lang hun eigen land hebben verzorgd, weten dat dit niet de manier is om met een olijfboom om te gaan, en ook niet de manier om olijven te oogsten."