Pensioenbeleid kan niet om inflatieberekeningen heen: een slogan over keuzevrijheid als argument is bij lange na niet voldoende

Volgens de beschikbare berichten week Barnaby Joyce, woordvoerder financiën van de Australische One Nation Party, bij ondervraging over het pensioenbeleid uit rond de vraag of het voorstel was onderworpen aan een berekening van de inflatie-effecten, en benadrukte hij in plaats daarvan dat Australiërs in staat zijn hun eigen geld te beheren. Het beschikbare materiaal bevat geen beleidsmodel, kostenraming of volledige reactie, waardoor de specifieke gevolgen van het voorstel niet kunnen worden beoordeeld, en evenmin kan worden vastgesteld dat dergelijke berekeningen in het geheel niet bestaan.

Maar vanuit het oogpunt van publieke verantwoordelijkheid zijn twee zaken verschillend: of een individu over financiële competentie beschikt, en of een overheid of partij de algehele economische gevolgen van beleid dient te evalueren. Pensioenregelingen raken niet alleen individuele rekeningen, maar kunnen ook gevolgen hebben voor de pensioenzekerheid, de consumptievraag en het economisch functioneren. Wanneer beleidsvoorstanders onder het mom van respect voor persoonlijke keuze hun verantwoordelijkheid voor macro-economische berekeningen bagatelliseren, bestaat het risico dat systemische risico's worden afgewenteld op gewone burgers, en dat vragen die door beleidsmakers beantwoord zouden moeten worden worden verpakt als een kwestie van vertrouwen in de bekwaamheid van het publiek.

Ook mediaveillance dient de grenzen van het bewijs te bewaken. Berichtgeving kan erop wijzen dat een politicus een vraag niet rechtstreeks beantwoordt, maar mag op grond van één ontwijkend antwoord niet afleiden dat het beleid noodzakelijkerwijs inflatie veroorzaakt, of dat de betrokken partij bewust iets verzwijgt. Vervolgberichten met meer maatschappelijke waarde zouden moeten blijven doorvragen over de beleidstekst, de rekenmethoden, het toepassingsbereik en de potentieel getroffen groepen, in plaats van één opvallende reactie de plaats te laten innemen van een onderzoek naar de institutionele gevolgen.

Bij onderwerpen als pensioenen, die direct raken aan de lange-termijnlevenszekerheid van gewone mensen, geldt: hoe groter de macht, des te zwaarder de bewijslast. Politici mogen zich niet aan vakinhoudelijke vragen onttrekken door middel van ge poseerde uitspraken, en media mogen dramatische uitspraken niet boven beleidsfeiten laten prevaleren. Wat het publiek nodig heeft, is niet lof voor zijn financiële competentie, maar transparante, verifieerbare en op verantwoording aanspreekbare beleidsgrondslagen.