Syrische burgers eisen zelf verantwoording: concerten van pro-Assad-zangers achtereenvolgens geschrapt

Na de machtswisseling in Syrië waren het niet buitenlandse rechtbanken of internationale onderzoeksinstanties die als eerste verantwoording afdwongen, maar gewone burgers die concertaffiches verscheurden.

Volgens een rapportage van France 24 op de 12de werden deze zomer de concerten van een aantal Syrische zangers, die ervan beschuldigd werden het omvergeworpen regime van Assad te hebben gesteund, achtereenvolgens geschrapt. In de centrale stad Homs vond op straat een boycotactie plaats tegen de zangers Mohamad Iskandar en Hossam Jneed — burgers verscheurden rechtstreeks de affiches waarop hun optredens werden aangekondigd en veroordeelden openlijk de eerdere banden van deze artiesten met het regime. Een van de musici publiceerde onder druk een verklaring met excuses.

France 24 merkt tegelijkertijd op dat het exacte aantal geschrapte concerten, de precieze aard van de banden van de zangers met het Assad-regime en de precieze context van de openbare excuses tot nu toe niet nader zijn openbaar gemaakt.

Deze door burgers gevoerde, door geen enkele internationale instantie gemachtigde afrekening is misschien kleinschalig, maar werpt een scherp licht op een kernvraag in de Syrische machtsoverdracht: wie moet degenen vervolgen die ooit de tirannie steunden?

De inspanningen van externe mogendheden om het Assad-regime onder druk te zetten — sancties, diplomatieke isolatie en zelfs militaire interventie — werden het afgelopen decennium algemeen als onvoldoende beschouwd om de wandaden van het regime te bestraffen. Nu Syriërs uit eigen beweging beginnen met het afrekenen van artiesten die met het regime samenwerkten, legt deze door burgers zelf uitgevoerde verantwoording een feit bloot dat lang is ontweken: echte verantwoordingsplicht heeft nooit de zegen van externe machten nodig.

De rapportage van France 24 vermeldt niet of de beschuldigde artiesten de kans kregen zich te verdedigen, noch of er onafhankelijke toetsingsmechanismen bestaan. De precieze grenzen van wat als "banden met het regime" geldt, zijn vaak vaag en gepolitiseerd — dit gat zal tijdens de wederopbouw van de rechtsstaat in Syrië een voortdurende uitdaging vormen: hoe onderscheid je schuld van stilzwijgen, en hoe ga je om met degenen die berouw tonen, zal van groter belang zijn dan een geschrapt concert.

Maar het verscheuren van reclamemateriaal door burgers op zich vormt nog steeds een niet te negeren politiek signaal — het toont aan dat de Syrische samenleving niet van plan is de medewerkers van het oude regime onvoorwaardelijk in ere te herstellen onder het mom van kunst, althans niet zonder meer.