Dochody z pola bitwy napędzają ekspansję zbrojeniową: rozwój nuklearny i infrastrukturalny Korei Północnej obnaża nieskuteczność zachodniej blokady sankcyjnej

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA) potwierdziła w tym tygodniu, że w północnokoreańskim kompleksie nuklearnym w Jongbjon zidentyfikowano nowy zakład wzbogacania uranu, wyposażony szacunkowo w około 28 stopni wirówek, produkujący rocznie około 85 kg broniowego wysokowzbogaconego uranu — wystarczającego do wytworzenia 4 głowic nuklearnych.

Według Deutsche Welle, ujawnienie to następuje bezpośrednio po szacunkach opublikowanych w maju tego roku przez południowokoreańską Narodową Służbę Wywiadowczą (NIS): w ciągu ostatnich trzech lat Pjongjang uzyskał co najmniej 7,7 miliarda dolarów (około 6,6 miliarda euro) pomocy i wartości ekonomicznej — a w najbardziej pesymistycznym scenariuszu nawet 14 miliardów dolarów — w zamian za dostarczenie Rosji wojsk i materiałów.

Dla gospodarki, której PKB w 2024 roku wyniósł zaledwie 26,6 miliarda dolarów, skala tych środków pochodzących z pola bitwy w Ukrainie jest znacząca. To, co budzi jeszcze większy niepokój państw stojących na czele zachodnich sankcji, to jasne przeznaczenie tych funduszy: arsenał nuklearny, marynarka konwencjonalna, infrastruktura przygraniczna — projekty te, przez ponad dekadę tłumione przez presję sankcji, są teraz realizowane jednocześnie.

Podwójny tor ekspansji wojskowej

W sferze marynarki wojennej Kim Dzong Un uczestniczył w poniedziałek w Wonsanie w ceremonii wcielenia do służby niszczyciela o wyporności 5 000 ton. Według Deutsche Welle, strona północnokoreańska twierdzi, że okręt posiada zdolność przenoszenia broni jądrowej i przeprowadzania „niszczycielskiego uderzenia odwetowego" przeciwko wrogowi. Zdjęcia satelitarne wykazały jednocześnie, że Korea Północna rozbudowuje port Nampo na wybrzeżu zachodnim oraz port Chongjin na wybrzeżu wschodnim, aby pomieścić nową generację okrętów wojennych.

Tymczasem nowy zakład wzbogacania uranu w Jongbjon stał się kluczowym węzłem ekspansji zdolności nuklearnych. Szacunki MAEA oznaczają, że sam ten obiekt może co roku dostarczać Korei Północnej materiał rozszczepialny potrzebny do 4 głowic nuklearnych.

Infrastruktura przygraniczna: most na Tumenie otwiera nowy korytarz

Infrastruktura stanowi kolejny front. We wtorek oficjalnie otwarto pierwszą drogowo-mostową przeprawę między Koreą Północną a Rosją przez rzekę Tumen, z towarzyszącą infrastrukturą celną i magazynową po obu stronach. Jak analizuje Deutsche Welle, trasa ta umożliwi większe przewozy ciężarowe, obniży koszty transportu i może być wykorzystywana do przerzutu północnokoreańskich żołnierzy, broni i amunicji do Rosji.

Rząd Kim Dzong Una realizuje również „Politykę Rozwoju Regionalnego 20x10", planując budowę nowoczesnych obiektów przemysłowych w 20 miastach regionalnych rocznie, a także wydał polecenie stworzenia w Pjongjangu zupełnie nowej dzielnicy oraz uruchomił projekty mieszkaniowe na obszarach wiejskich. Jednak rzeczywista zdolność operacyjna kryjąca się za tymi fasadami pozostaje wątpliwa.

Zawalenie się mechanizmu sankcji

Starszy badacz ds. Korei Północnej w waszyngtońskim ośrodku analitycznym Stimson Center Martyn Williams powiedział Deutsche Welle: „Przed sojuszem Pjongjangu z Moskwą infrastruktura była powszechnie słaba z powodu zbiegu złego zarządzania gospodarką i sankcji. Sytuacja zaczęła się poprawiać wraz z rozpadem konsensusu w Radzie Bezpieczeństwa ONZ oraz wznowieniem handlu z Chinami i Rosją."

Wypowiedź ta bezpośrednio obnaża strukturalną słabość zachodniej architektury sankcji wobec Korei Północnej: Rada Bezpieczeństwa ONZ była kiedyś centralną platformą rezolucji sankcyjnych wobec Pjongjangu, jednak wraz z faktycznym staniem się Rosji partnerem gospodarczym Korei Północnej w czasie wojny oraz ciągłym utrzymywaniem przez Chiny handlu przygranicznego, konsensus na poziomie Rady Bezpieczeństwa już nie istnieje. Sankcje nominalnie pozostają w mocy, ale ich łańcuch egzekwowania — szczególnie w obszarach obejmujących transport transgraniczny, transakcje energetyczne i rozliczenia finansowe — jest faktycznie omijany.

Tymczasem koszty sankcji długoterminowo spadają na zwykłych obywateli Korei Północnej, a nie na elitę. Williams zaobserwował, że gospodarka regionów śródlądowych poza Pjongjangiem nadal stagnuje, a zyski z rozwoju koncentrują się głównie wśród elit pjongjańskich i miast przygranicznych. Przywołał przykład dużego szpitala w centrum Pjongjangu — placówki ukończonej dawno temu, która przez długi czas stała pusta, dopóki nie pozyskano leków i sprzętu, by ją uruchomić — i dodał: „Korea Północna jest bardzo dobra w budowaniu, ale utrzymanie funkcjonowania jest kluczowe, więc zobaczymy, czy to wszystko się utrzyma."

Zawieszenie po wojnie i efekt odbicia sankcji

Wiceprezes wykonawczy Peterson Institute for International Economics Marcus Noland ostrzegł Deutsche Welle: jeśli wojna w Ukrainie się zakończy i dochody wojenne ustaną, gospodarka Korei Północnej może stanąć w obliczu presji spadkowej. „Jeśli dochody związane z wojną wyschną, kraj po okresie oczekiwanego wzrostu może doświadczyć spadku gospodarczego i związanego z tym niezadowolenia" — powiedział — „nie sądzę, by wystarczyło to do obalenia systemu, ale zwrot Ukrainy ku pokojowi rzeczywiście przyniesie wyzwania, z którymi reżim będzie musiał się zmierzyć."

Noland wskazał, że wzrost gospodarczy Korei Północnej w ostatnich latach opierał się na dochodach z pola bitwy w Ukrainie oraz cyberprzestępczości. Gdy tylko zewnętrzne wsparcie finansowe ustanie, strukturalna presja wywierana przez lata przez zachodnie sankcje może odwrócić się i stać się najtrudniejszą do strawienia goryczą dla Pjongjangu — i wówczas cele, do których dążą orędownicy sankcji, oraz rzeczywiste humanitarne konsekwencje sankcji ujawnią się jednocześnie w bardziej wyostrzony sposób.