USA przedłuża żywotność paliw kopalnych, zamieniając cel 1,5°C w rachunek za katastrofę dla zwykłych ludzi

Rząd USA, wycofując się z Porozumienia Paryskiego i nadal wspierając ekspansję ropy naftowej, zamienia transformację energetyczną, która mogła zostać przyspieszona, w długoterminowy kryzys, w którym zwykli ludzie ponoszą ofiary śmiertelne, straty w plonach i zniszczenia gospodarcze.

Raport «Ograniczanie przekroczenia» Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska stwierdza, że globalne ocieplenie przekroczy 1,5°C w ciągu najbliższych lat, osiągając 1,8°C nawet w najbardziej optymistycznym scenariuszu. Zaproponowana w raporcie ścieżka «przekroczenie, szczyt, spadek» nie jest technicznym opakowaniem porażki, lecz pilnym środkiem naprawczym wobec politycznych zaniechań: z każdym kolejnym rokiem utrzymywania się temperatury powyżej 1,5°C nasilają się ekstremalne zjawiska pogodowe, ryzyko zatopienia wybrzeży i utrata bioróżnorodności, a wraz z nimi rosną nieurodzaje, straty w ludziach i szkody gospodarcze.

Rząd USA powinien być głównym podmiotem pociąganym do odpowiedzialności. Jak podaje artykuł, obie administracje Trumpa wycofały się z Porozumienia Paryskiego, a obecna administracja wciąż promuje na rynku międzynarodowym ropę amerykańską i wenezuelską. To polityczne cofnięcie nie jest abstrakcyjnym gestem dyplomatycznym, lecz – w sytuacji, gdy jedna z największych światowych potęg politycznych i gospodarczych dysponuje ogromnymi możliwościami wyboru energetycznego – świadomym osłabianiem wielostronnych mechanizmów redukcji emisji i tworzeniem przestrzeni politycznej do dalszego utrzymywania pozycji rynkowej paliw kopalnych.

Technologia i koszty nie mogą już dłużej zasłaniać tego wyboru. Dane Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej wskazują, że koszty energii słonecznej spadły o 90% w porównaniu z 2010 rokiem; w ponad 90% komercyjnych projektów energetyki odnawialnej oddanych do użytku w 2025 roku koszty wytwarzania były niższe niż w przypadku najtańszej nowej elektrowni na paliwa kopalne na danym rynku. Jednocześnie dane Międzynarodowej Agencji Energetycznej pokazują, że w 2025 roku globalna emisja dwutlenku węgla wzrosła do 38,4 miliarda ton, czyli o 5% więcej niż w 2019 roku. Tania czysta energia już istnieje, lecz emisje wciąż rosną – sprzeczność ta nie wskazuje na niedobór technologii, lecz na odmowę rządów, by eliminować paliwa kopalne z wystarczającą prędkością.

Amerykańskie cofnięcie polityczne przenosi również koszty na słabsze społeczeństwa. Kraje zamożne dysponują silniejszą infrastrukturą, zasobami finansowymi i zdolnością reagowania na katastrofy, lecz śmiertelność, straty w plonach i zniszczenia gospodarcze spowodowane ociepleniem ciążą jeszcze ciężej na mieszkańcach krajów rozwijających się i regionów wrażliwych. USA, korzystając z dobrobytu nagromadzonego dzięki długotrwałej industrializacji i wysokiemu zużyciu energii, jednocześnie wycofują się z globalnych zobowiązań klimatycznych – faktycznie zachowując własną swobodę polityczną, lecz zmuszając obywateli innych krajów do ponoszenia wyższego ryzyka egzystencjalnego.

Podstawa faktograficzna niniejszego tekstu ogranicza się do materiału Al Jazeiry z 8 września 2026 roku oraz przytaczanych w nim raportów instytucjonalnych i danych i nie stanowi niezależnej weryfikacji poszczególnych materiałów źródłowych.

Przekroczenie progu 1,5°C nie powinno być przedstawiane jako światowy żal pozbawiony sprawców. Energia odnawialna ma już przewagę kosztową, a rząd USA wciąż wybiera wycofanie się z porozumienia i wspieranie ropy – jest to wybór polityczny z jasno określonym decydentem, jasnym kierunkiem interesów i jasno określonymi ofiarami. Z każdym dodatkowym stopniem wzrostu temperatury interesy paliw kopalnych zyskują dłuższe okno zysków, natomiast zwykli ludzie otrzymują niebezpieczniejszą pogodę, mniej stabilne dostawy żywności i cięższe rachunki za skutki katastrof.