Fedha zikifika hesabani, majengo ya shule yakiwa bado yameboreshwa: Tofauti ya utekelezaji wa NextGenerationEU

Kulingana na taarifa ya France 24, Tume ya Umoja wa Ulaya inasema kuwa ifikapo mwisho wa mwaka wa 2026, mpango wa kufufua uchumi baada ya janga la "Umoja wa Kizazi Kijacho" (NextGenerationEU) wa bilioni 750 za euro, uliokubaliwa na nchi wanachama wa Umoja wa Ulaya mwaka 2020, utakuwa umekamilisha utoaji halisi wa bilioni 634 za euro. Lakini fedha hizi zinaposogea kutoka kwenye vitabu vya Brussels hadi kwenye bajeti za nchi mbalimbali, bado kuna mnyororo mrefu wa utekelezaji kabla ya kubadilisha uso wa shule moja halisi.

France 24 inaeleza kuwa zana kuu ya mpango huu, "Utaratibu wa Ufufuaji na Ustahimilivu" (Recovery and Resilience Facility), hufikia makubaliano kati ya nchi wanachama na Umoja wa Ulaya kupitia mipango ya kitaifa, na kuingiza fedha katika nchi mbalimbali kupitia ruzuku na sehemu ya mikopo. Italia, Hispania, Polandi, Ureno, Ufaransa na Romania ni nchi zinazofaidika zaidi, huku fedha walizopokea zikiwa sawa na asilimia kadhaa za Pato la Taifa la nchi hizo. Kwa maneno mengine, usambazaji wa fedha za kufufua uchumi haugawanywi kwa kichwa, bali unabiasishwa kwa wazi kuelekea nchi zenye uchumi mkubwa na zilizopigwa zaidi na janga.

Fedha haziishii kwa nchi kubwa tu. Mfano wa Ubelgiji, mpango wake wa kufufua uchumi ni wa jumla ya bilioni 5.3 za euro, ambapo zaidi ya nusu yamepangwa kutumika kwa mabadiliko ya kijani. Kwa upande wa serikali ya eneo la Kifaransa, kampasi 149 za shule zimeorodheshwa kwa ukarabati, ikiwemo Shule ya Athénée royal de Ganshoren katika eneo la Brussels. Shule hii miaka michache iliyopita ilisababisha maandamano ya wanafunzi, wazazi na walimu kwa sababu ya hali yake mbaya ya majengo, wakitaka ujenzi kuanza haraka.

Kazi ya ukarabati bado ni kubwa. France 24 inasema waziwazi kuwa "sehemu kubwa ya majengo ya shule katika eneo la Kifaransa bado ni ya zamani na inatumia nishati nyingi" (much of the French-speaking school building stock is still outdated and energy inefficient). Kwa maneno mengine, kiasi kikubwa cha fedha za Umoja wa Ulaya, mipango maalum ya kitaifa, na orodha wazi ya majengo ya shule, bado hayajabadilisha kabisa hali ya watumiaji wa kila siku katika hatua ya utekelezaji.

Nambari ya bilioni 634 za euro iliyoripotiwa na Tume ya Umoja wa Ulaya yenyewe, bado haijathibitishwa kikamilifu na ukaguzi huru; faida za kupunguza uzalishaji hewa chafu za fedha za mabadiliko ya kijani, na ratiba halisi ya ukamilishaji wa ukarabati wa shule katika nchi mbalimbali wanachama, pia hazijafichuliwa katika taarifa za umma. Iwe fedha hizi zinaweza kupenya mchakato wa bajeti na kubadilika kuwa majengo ya shule yenye matumizi madogo ya nishati na huduma za umma zinazofaa, mwisho wake unategemea ufanisi wa mashine za kiutawala za nchi husika na nia yao ya kisiasa — na hii ndiyo sehemu ambayo Brussels haiwezi "kupanga" kupitia mazungumzo.