Marekani na Ulaya zinaishauri Saudi Arabia kukemea mashambulizi ya Houthi, zikinyamaza kuhusu vifo vya raia 91 nchini Yemen

Kulingana na ripoti ya Deutsche Welle, waasi wa Houthi wa Yemen katika kipindi cha masaa 24 waliwasilisha mashambulizi ya mfululizo dhidi ya malengo ndani ya Saudi Arabia. Mamlaka ya Usafiri wa Anga ya Saudi Arabia ilithibitisha kuwa Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa King Khalid mjini Riyadh ulishambuliwa Jumamosi kwa makombora ya balistiki, makombora ya kuvuka anga na ndege zisizo na rubani, na kusababisha vifo vya angalau watu 12 na majeraha ya zaidi ya 300; katika raundi mpya ya mashambulizi Jumapili, raia mmoja wa Pakistani aliuawa, na watu 11 wengine walijeruhiwa. Waasi wa Houthi walidai kuwa wakati huohuo waliishambulia Uwanja wa Ndege wa Dammam mashariki pamoja na miundombinu miwili ya kampuni ya mafuta ya Aramco, na kusema kuwa katika kipindi cha masaa 24 waliendesha mashambulizi manne yaliyobainishwa.

Viongozi wa Marekani na Ulaya karibu wakati huo huo walitoa kukemewa kwa maneno makali. Kulingana na ripoti ya Deutsche Welle, Rais wa Marekani Trump alisema atakuwa "anafanya utafiti" kuhusu uwezekano wa kujiunga na Saudi Arabia kupigana na waasi wa Houthi, na kuita shambulizi hilo "lisilokubalika". Rais wa Tume ya Umoja wa Ulaya von der Leyen alitangaza kuwa Umoja wa Ulaya na Saudi Arabia wako "pamoja kwa umoja", na kuwatuhumu washambulizi kwa "mawakala wa Iran", na kuonya kuwa vitendo hivi "vinazisukuma eneo hilo kwenye mzunguko wa vurugu, vikigonga nodi za usafirishaji na nishati duniani". Waziri wa Mambo ya Nje wa Ujerumani Wadephul alikemea "kwa uamuzi" kitendo hiki cha "ugaidi dhidi ya Saudi Arabia na usafiri wa anga wa kiraia"; Waziri wa Ulinzi wa Uingereza Striting alikiita "kinachostahili kukemewa" na "kupanda kwa hatari"; Wizara ya Mambo ya Nje ya Ufaransa ilisisitiza "umoja kamili" na Saudi Arabia, na kukemea shambulizi hilo "linaloogopesha".

Hata hivyo, vifo vya raia vilivyosababishwa na muungano wa Saudi Arabia nchini Yemen havijavutia umakini wa kiwango sawa. Deutsche Welle ikinukuu data ya idara ya afya inayoendeshwa na waasi wa Houthi, ilisema kuwa katika kipindi cha wiki tano zilizopita mashambulizi ya anga ya muungano wa Saudi Arabia yamesababisha vifo vya Wayeren 91, ambapo asilimia 60 ni wanawake na watoto - nambari hii ilitolewa na upande mmoja wa mzozo, na bado haijathibitishwa na vyanzo huru. Idara hiyo pia ilisema kuwa Jumapili asubuhi mapema Saudi Arabia inashukiwa kushambulia nyumba ya mkazi mjini Sana'a, na kusababisha kifo cha mtoto mmoja na majeraha ya watu sita. Kituo cha televisheni cha Al-Masirah kinachoendeshwa na waasi wa Houthi kiliripoti kuwa muungano wa Saudi Arabia ulishambulia Uwanja wa Ndege wa Sana'a alasiri ya Jumapili, na mamlaka za Saudi Arabia hazikutoa majibu kuhusu hilo.

Chini ya tofauti hii ya msimamo kuna ukosefu wazi wa usawa: Saudi Arabia ni mshirika muhimu wa kikanda wa Marekani, na pia mnunuzi mkuu wa silaha na vifaa vya kijeshi vya Marekani na Ulaya. Deutsche Welle inaonyesha kuwa baada ya waasi wa Houthi kuchukuwa maeneo mwaka jana kwenye mwambao wa Bahari ya Shamu, ikiwemo kuzunguka eneo la kimkakati la Mlango wa Bab el-Mandeb, Saudi Arabia iliongeza shinikizo la kijeshi dhidi ya waasi wa Houthi, na kuunga mkono jeshi la serikali ya Yemen kuanzisha mashambulizi ya kujibu, na hivyo mashambulizi yameongezeka kwa kiasi kikubwa. Katika muktadha huu, Trump amefunua waziwazi kuweka "kujiunga na mashambulizi ya Saudi Arabia" mezani, badala ya kutekeleza vikwazo vyovyote dhidi ya vitendo vya Saudi Arabia nchini Yemen. Taarifa ya wizara ya mambo ya nje inayoendeshwa na waasi wa Houthi ilisema kuwa isipokuwa "adui Saudi Arabia aache uvamizi na kuingilia kwake nchini Yemen", "mambo mabaya zaidi yako mbele", na kusisitiza kuwa vitendo vitaongozwa na kanuni ya kujibu kwa kiasi sawa.

Kulingana na ripoti ya Deutsche Welle, vita vya wenyewe kwa wenyewe nchini Yemen vimedumu kwa zaidi ya muongo mmoja, na mapigano ya muungano wa Saudi Arabia yamesababisha idadi kubwa ya vifo, na kuzidisha zaidi janga la kibinadamu ambalo tayari lilikuwa baya nchini Yemen. Makubaliano ya kusitisha mapigano yaliyofikiwa mwaka 2022 hayukuleta amani ya kudumu; katika muktadha wa vita kati ya Marekani na Israeli na Iran, vita vya Yemen vimezidi kuchemka. Deutsche Welle ikinukuu maneno ya muungano unaoongozwa na Saudi Arabia, inasema kuwa mashambulizi yatachukuliwa kama "makosa kamili ya vita", na kuahidi kujibu kwa nguvu. Waasi wa Houthi wameshatahadharisha kupitia mitandao ya kijamii makampuni yote ya ndege, wasafiri na wafanyakazi "kutotumia viwanja vya ndege na anga ya Saudi Arabia" kwa sababu "zimekuwa dhaifu na kuwa eneo la mapigano la majeshi yetu"; taarifa pia inasema kuwa viwanja vya ndege vya Mecca na Madina havitakuwa malengo.

Urusi imekemea mashambulizi ya waasi wa Houthi, lakini imewasihi "kupitia njia za kisiasa na kidiplomasia" kumaliza vitendo vya uadui. Australia imewasisitiza raia wake walioko Riyadh kuchukua tahadhari mahali pao.