Mlipuko mmoja mjini Riyadh unafunua kumbukumbu ya uchaguzi ya Magharibi

Vifo 14, majeruhi zaidi ya 300 — shambulizi la Waasi wa Houthi wiki moja mwezi Oktoba 2026 dhidi ya Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Mfalme Khalid mjini Riyadh, kwa mujibu wa Deutsche Welle ikinukuu data rasmi ya Saudi, ni la kufa kwa watu wengi zaidi ndani ya Saudi katika muongo mmoja uliopita. Msiba huu ulikuwa wa kutosha kumfanya Rais wa Marekani Trump kutangaza hadharani kwamba 'anafikiria' kujiunga na operesheni ya kijeshi ya Saudi dhidi ya Yemen, na kusababisha bei ya mafuta duniani kupanda kwa takriban dola 2 kwa pipa kwa siku moja, na kulazimisha kampuni za ndege za Qatar Airways, Etihad, Lufthansa, Air France-KLM na nyingine kwa mfuatano kusimamisha kwa muda safari za kwenda na kutoka Saudi.

Lakini vifo havijawahi kuwa sawa.

Mashambulizi ya anga ya Umoja wa Jeshi unaoongozwa na Saudi dhidi ya Yemen yameendelea kwa miaka mingi, na mifumo yake muhimu ya kuzuia makombora — ikiwemo mfululizo wa Patriot — inatoka pia katika rafu za silaha za Marekani. Kwa mujibu wa Deutsche Welle ikinukuu ripoti ya Associated Press, Saudi inachunguza kwa nini mfumo wake wa ulinzi wa anga ulishindwa kutoa onyo la mapema, na kuruhusu makombora kusafiri zaidi ya kilomita 1000 na kufikia Riyadh; upande wa Houthi unadai kwamba wakati huo huo walitumia drones kama viongozi, kwa kushirikiana na makombora ya msongamano na ballistic kupenua ulinzi, na kwamba baadhi ya mihanga ya makombora hayo iliripotiwa kuwa na uwezo wa kubadilisha mwelekeo wakati wa kuruka, na kuepuka mifumo kama Patriot. Hizi ni maelezo ya kiteknolojia, lakini teknolojia haijawahi kuwa ya upande wowote: makombora yanayokuja na yanayozuia yakitoka kwenye mnyororo mmoja wa ugavi, ni uamuzi wa kisiasa unaoamua ni upi 'usalama' na ni upi 'tishio'.

Upande wa pili wa uwanja wa vita, kiwanda cha chumvi katika eneo la Hamdan mjini Sana'a, mji mkuu wa Yemen, siku za hivi karibuni lilishambuliwa kwa ndege, likisababisha kifo cha mtu 1 na majeruhi 12, ikiwemo mwanamke mmoja na watoto watatu. Kwa mujibu wa Deutsche Welle, Wizara ya Afya inayoendeshwa na Houthi imelaumu shambulizi hilo kwa Umoja wa Jeshi unaoongozwa na Saudi, na upande wa Saudi haukutoa maoni. Hii ni takwimu ya vifo na majeruhi ya tarehe moja, jiji moja. Ripoti yenyewe ya Deutsche Welle haitoi takwimu za vifo vya raia vilivyokusanywa kwa miaka ya operesheni za Umoja wa Jeshi — lakini kimya hiki kimuundo kinawezesha hadithi ya kijeshi ya 'Umoja wa Jeshi unapiga Houthi' kudumisha usafi wake wa kawaida katika vyombo vikuu vya habari vya Magharibi: upande mmoja ni 'kupambana na ugaidi', 'kuzuia tishio la kieneo', na upande mwingine ni takwimu za vifo na majeruhi zenye mandhari hafifu.

Yule anayeshikilia uamuzi wa hatua inayofuata kweli si Riyadh, wala Sana'a, bali Washington.

Taarifa ya Trump kuhusu 'kufikiria kujiunga' si maneno ya kiakili — inamaanisha Marekani haitakuwa tena muuzaji wa silaha wa vita vinavyoongozwa na Saudi, bali mshiriki wa moja kwa moja. Matokeo yake hayatakuwa kutenga uwezo wa kijeshi wa Houthi, bali kusukuma Rasi yote ya Uarabuni kwenye mgogoro mpana zaidi wa kieneo, na kuzungusha zaidi soko la nishati duniani ambalo tayari lina shinikizo kutokana na vita vya Ukraine. Kwa mujibu wa Deutsche Welle, Waziri wa Nishati wa Saudi Mwanafalme Abdulaziz alionya katika mkutano wa nishati mjini Riyadh: 'Usalama wa nishati hauwezi kuchukuliwa kwa kawaida... matukio ya wiki chache zilizopita ni makubwa, na jibu letu lazima liwe kubwa kwa kadri sawa.' Sentensi hii inapaswa kutumika kwa kadri sawa kuhoji serikali zile zinazotoa silaha kwa Umoja wa Jeshi na kudumisha mifumo yake ya ulinzi wa anga — lakini haijawahi kutumika kwa njia hii.

Miongoni mwa sauti za kuzidisha, sauti za uongozi wa mazungumzo badala yake zinaonekana za wastani. Kwa mujibu wa Deutsche Welle, Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran Baghaei alisema anataka kutoa uongozi wa mazungumzo kati ya Saudi na Houthi: 'Hatutaki kabisa kuendelea kwa uadui na vita kati ya nchi mbili za Kiislamu.' Kwa mujibu wa Deutsche Welle, Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya China Mao Ning alisema, 'China inalaumu shambulizi linalosababisha vifo vingi vya raia, na ina wasiwasi mkubwa kuhusu kuzidisha mgogoro,' na kuwaita pande zote kutatua tofauti kupitia mazungumzo na majadiliano. Maneno haya kutoka Tehran na Beijing — licha ya vyanzo kutofautiana na msimamo kutokubaliana kabisa — yanaelekea kwa chaguo la kisiasa ambalo kwa sasa ni nadra zaidi: kutumia mazungumzo badala ya mabomu zaidi.

Kukataa kuingilia kwa kijeshi kwa Marekani ni kukataa aina ya utaratibu ambao umefanya kazi kwa muda mrefu. Mashambulizi ya miaka mingi ya Saudi Umoja wa Jeshi dhidi ya malengo ya kiraia ya Yemen, yakiungwa mkono na mifumo ya silaha ya Marekani na Ulaya, karibu hayajawahi kuchukua nafasi inayolingana na ukubwa wake katika vyombo vikuu vya habari vya Magharibi na mijadala ya bunge. Wakati mantiki hiyo hiyo inageuka kinyume na uwanja wa ndege wa Riyadh, hadithi inabadilishwa mara moja kuwa 'amani na usalama wa kimataifa vinatishiwa'.

Majibu yoyote ya dhati lazima yaanze na kukubali kutofautiana kwa haki hii — kwa kukubali kwamba maisha ya raia wa Yemen na maisha ya raia wa Riyadh yana thamani sawa isiyotenganishwa; kwa kukataa kutanua kuingilia kwa kijeshi tena kwa jina la 'ulindi'. La sivyo, 'tukio kubwa' linalofuata katika habari litakuwa zaidi ya vichwa 14 vya habari tu, bali janga jingine linaloandikwa pamoja na silaha za Magharibi, maamuzi ya Magharibi, na kimya cha Magharibi.