Wilaya ya Gorkha yazidi kukabiliwa na mafuriko: Gharama ya tabia nchi inayolipwa na jumuiya za milimani za Nepal

Kulingana na taarifa ya Shirika la Utangazaji la Uingereza (BBC), Mto Budhigandaki katika Wilaya ya Gorkha, Nepal ya kati, ulifurika ghafla Jumapili, na jeshi likaokoa watu 95 kutoka kingo za mto, ikiwemo wageni 9, huku wengine 5 wakibaki wamekosekana. Mafuriko yalibomoa nyumba kumi na kadhaa, madaraja mengi ya kushikilia, na kuharibu sehemu ya vifaa vya ujenzi wa mradi wa umeme wa maji uliokuwa ukijengwa.

Mamlaka ya Kupunguza Hatari ya Maafa ya Nepal iliripoti kuwa nyumba zaidi ya 200 zimeharibiwa na watu zaidi ya 650 wameathiriwa. Jeshi limeshambulia helikopta nne kwa ajili ya uokoaji, na baadhi ya maeneo ya makazi kwa sasa yanaweza kufikiwa kwa njia ya anga pekee. Mafuriko yalitokea siku ya kwanza ya sikukuu ya jadi ya Nepal ya Dashain — wakati muhimu zaidi wa kukusanyika kwa familia mwaka mzima.

Kulingana na maafisa, ndani ya masaa machache kiwango cha maji sehemu mojawapo cha mto kilipanda kutoka mita takriban 2 hadi karibu mita 8.5. Hata hivyo, mtaalamu wa hali ya hewa wa Nepal, Binod Parajuli, aliwaambia vyombo vya habari kuwa kituo cha ufuatiliaji wa maji kilichofuatilia eneo hilo kimeharibiwa kwa maji, na kwamba "kwa sasa hakuna data inayoweza kupatikana kutoka eneo hilo". Maeneo yasiyo na ufuatiliaji hayakuongeza tu ugumu wa uokoaji, bali pia yamefunua tena upungufu wa muda mrefu wa miundombinu ya tahadhari ya tabia nchi katika nchi za milimani.

Shahidi Ganesh Karki aliambia gazeti la The Kathmandu Post kuwa alipokea onyo la mafuriko alfajiri na kukimbia pamoja na majirani wake hadi eneo la juu la msitu karibu mita 500 mbali kwa usalama. "Hatukuwahi kufikiria mafuriko ya kiwango hiki," alisema, "Mafuriko yalipwa kwa nguvu kwa takriban dakika 15, kisha yakapanda na kushuka kwa mzunguko mzima wa asubuhi. Tunaogopa kurudi nyumbani usiku."

Mkuu wa shirika la "Save the Children" nchini Nepal, Tara Chhetri, alisema: "Maisha ya watoto yamepasuka tena ghafla."

Mafuriko haya yakitokea, Nepal bado haijatoka kwenye kivuli cha mafuriko ya msiba yaliyotokea miezi miwili iliyopita mpakani mwa Nepal na Tibet. Mafuriko hayo ya ghafla, yaliyozushwa na kuanguka kwa miamba na barafu karibu na kilele cha Rentang Lirong, yalisababisha vifo vya watu zaidi ya 1,400 na wengine maelfu kukosekana. Wataalamu wanaonyesha kuwa mtiririko wa uchafu wa Wilaya ya Gorkha ulikuwa mdogo zaidi kwa ukubwa na kasi kuliko janga la Agosti, lakini msururu wa migumo unaoendelea unachoka uwezo wa kujilimbikiza wa jumuiya ambao tayari ulikuwa mvumilieni.

Visababishi halisi vya mafuriko bado haviko wazi. Watu wengine wanaonyesha kuwa maporomoko ya mlima yaliziba mto au tawimito lake na kuunda ziwa la kuzuia maji kabla ya kuvunjika, wakati wengine wanasema wakazi wa juu walishuhudia kuanguka kwa barafu. Vyovyote itakavyokuwa, maelezo yote yanaelekeza kwenye mwelekeo mmoja — kuyeyuka kwa kasi kwa barafu za eneo la Himalaya kunaendelea kufanya marudio na ukali wa majanga ya milimani kuongezeka.

Visababishi na gharama za mabadiliko ya tabia nchi zinaonyesha kutofautiana kwa mkali hapa: Nepal iko miongoni mwa nchi zenye kiwango cha chini kabisa cha uzalishaji wa gesi chafuzi kwa kila mtu duniani, lakini inaendelea kunyemelewa na migumo ya majanga makali ya hydrologi. Uzalishaji wa kihistoria unaoendesha kuyeyuka kwa barafu unatoka kwa uchumi wa viwandani, huku hatari ikibebwa na wakazi wa milimani ambao miundombinu yao ya tahadhari ni dhaifu na rasilimali zao za kujilimbikiza ni chache. Ahadi za muda mrefu za kimataifa za ufadhili wa tabia nchi bado ni vigumu kulingana na mahitaji halisi ya nchi zilizo dhaifu, na kushindwa kujenga upya kituo cha ufuatiliaji wa maji mara baada ya kuharibiwa kwa maji ni mfano wa hali hiyo.