భారత్‌లో 11 ఏళ్లలో అత్యంత పొడి రుతుపవనాలు — జలవిద్యుత్ కొరత, ధాన్యం ధరల భారం సామాన్య కుటుంబాలపై

భారత్‌లో ఈ ఏడాది జూన్ నుంచి సెప్టెంబర్ మధ్య కురిసిన మొత్తం వర్షపాతం 759.4 మిల్లీమీటర్లు, ఇది దీర్ఘకాలిక సరాసరి 868.6 మిల్లీమీటర్ల కంటే 12.6% తక్కువ. ఇది 11 ఏళ్లలో అత్యంత పొడి రుతుపవన కాలం, ఇంకా ఈ శతాబ్దంలో నాలుగో అత్యంత పొడిది. జర్మన్ ప్రసార సంస్థ డ్యూచ్ వెల్లే (Deutsche Welle) కథనం ప్రకారం, ఈ కొరత దేశం యొక్క జలవిద్యుత్ వ్యవస్థకు, ప్రజల భోజనపు టేబుల్‌కు కొలవగలిగే విధంగా వ్యాపిస్తోంది.

ఖర్చు ముందుగా దాన్ని ఇతరులకు బదిలీ చేసుకోలేని వారిపై పడుతోంది. కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని కోలార్ జిల్లాకు చెందిన 44 ఏళ్ల టమాట రైతు రమేష్ రెడ్డి తన 3.5 ఎకరాల భూమిని తన మొత్తం పందెంగా పెట్టుకున్నారు: 320,000 రూపాయలు పెట్టుబడి పెట్టి (ఆనాటి మారకం ప్రకారం దాదాపు 3,357 డాలర్లు), 250,000 రూపాయలు వార్షిక 24% వడ్డీ రేటుతో ఉన్న అధిక వడ్డీ రుణం తీసుకుని, భార్య వధువు సొమ్మును కూడా తనఖా పెట్టారు. మూడు వారాల్లోనే నేల బావి ఎండిపోయింది, టమాట మొక్కలు ఎండి చనిపోయాయి, ఆయన ఒక్క బుట్ట పండ్లను కూడా రాబట్టలేకపోయారు. "నేను పెట్టుకున్నదంతా పోగొట్టుకున్నాను" అని రెడ్డి డ్యూచ్ వెల్లేకు చెప్పారు, "తర్వాతి సీజన్‌లో పంట వేయడానికి డబ్బు లేదు, రుణం ఎలా తిరిగి చెల్లించాలో తెలియదు." ఆయన బెంగళూరులో ఒక భద్రతా ఉద్యోగం కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు, భూమిని విడిచిపెట్టడానికి సిద్ధమవుతున్నారు.

డ్యూచ్ వెల్లే కథనం ప్రకారం, భారత కేంద్ర జల కమిషన్ పర్యవేక్షిస్తున్న 178 ప్రధాన జలాశయాల మొత్తం నిల్వ 132.7 బిలియన్ ఘనమీటర్లు, ఇది 10 సంవత్సరాల సరాసరి 151.1 బిలియన్ ఘనమీటర్ల కంటే తక్కువ. సెప్టెంబర్‌లో జలవిద్యుత్ ఉత్పాదన గతేడాది ఇదే నెలతో పోలిస్తే దాదాపు 16% క్షీణించింది, భారత విద్యుత్ గ్రిడ్ డేటా ప్రకారం ఆ నెలలో విద్యుత్ కొరత 560 మిలియన్ కిలోవాట్ గంటలకు చేరుకుంది, ఇది మూడేళ్లలో అత్యధిక నెలవారీ కొరత. సూర్యాస్తమయం తర్వాత సోలార్ ఉత్పాదన పడిపోవడంతో గ్రిడ్ తన వనరులను తిప్పికొట్టడానికి ఉన్న స్థలం కుంచించుకుపోయింది, బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ కేంద్రాలపై ఎక్కువ భారం పడింది. కేంద్ర విద్యుత్ అథారిటీ డేటా ప్రకారం, దాదాపు 40% బొగ్గు విద్యుత్ కేంద్రాలలో బొగ్గు నిల్వలు అవసరమైన స్థాయి కంటే నాలుగో వంతు తక్కువగా ఉన్నాయి. ప్రభుత్వం కొన్ని ప్రైవేట్ పారిశ్రామిక విద్యుత్ కేంద్రాలను పూర్తి సామర్థ్యంతో నడపాలని, మిగిలిన విద్యుత్తును గ్రిడ్‌కు సరఫరా చేయాలని ఆదేశించింది.

ఈ "అధిక భారం" ఒకే ఒక్క ఉదంతం కాదు. జలవిద్యుత్, బొగ్గు విద్యుత్‌ను ప్రధాన ఆధారంగా కలిగి ఉన్న విద్యుత్ నిర్మాణానికి, పొడి రుతుపవనం ఒక యాదృచ్ఛిక దెబ్బ కాదు, అది దాని నిర్మాణాత్మక బలహీనత బయటపడే విధానం: శిలాజ ఇంధనాలను అత్యవసరంగా ఉపయోగించవలసి వస్తే, వాతావరణ వాగ్దానాల నుంచి ఇంధన మార్పిడి షెడ్యూల్ వరకు అన్నీ వాస్తవికత చేతి దెబ్బకు గురవుతున్నాయి.

డ్యూచ్ వెల్లే మోహాలీ ఇండస్ట్రీస్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు అశోక్ గుప్తా ఉటంకిస్తూ చెప్పిన ప్రకారం, దాదాపు 600 చిన్న, మధ్య తరహా తయారీదారులను ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ఈ సంఘం విద్యుత్ కోతలు "కంపెనీలకు నష్టాలు మాత్రమే కలిగించవు, ముడి పదార్థాల వృథాకు కూడా దారితీస్తాయని" భావిస్తోంది. కుటుంబాల విషయంలో, కొత్త ఢిల్లీకి చెందిన గృహిణి సునీతా శర్మ డ్యూచ్ వెల్లేకు చెప్పిన ప్రకారం, కొనుగోలు జాబితాపై ఖర్చు కొన్ని నెలల క్రితం కంటే వందలాది రూపాయలు ఎక్కువైంది, "మాకు మారే లేదు, ప్రాథమిక రోజువారీ భోజనం భరించాలంటే అనవసర ఖర్చులను కుదించక తప్పదు." భారత వినియోగదారు వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ డేటా ప్రకారం, సెప్టెంబర్‌లో ఉల్లిపాయ ధర గతేడాది ఇదే నెలతో పోలిస్తే 93%, చక్కెర 28%, బియ్యం దాదాపు 8% పెరిగాయి. డిమాండ్ వైపు ద్రవ్యోల్బణ భావన, సరఫరా వైపు నీటి కొరత ఒకే దిశలో పేరుకుపోతున్నాయి.

ఈ పేరుకుపోవడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో దాదాపు సగం కార్మికులు వ్యవసాయంపై ఆధారపడిన నేపథ్యంలో విస్తరణ ప్రభావాన్ని కలిగి ఉంటుంది. డ్యూచ్ వెల్లే కథనం ప్రకారం, రిటైర్డ్ ఆర్థిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్ అరుణ్ కుమార్ హెచ్చరించిన ప్రకారం, నష్టాలు జాతీయ ఆర్థిక డేటా చూపించే దానికంటే ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది, ఎందుకంటే గ్రామీణ ఆర్థిక కార్యకలాపాలలో పెద్ద భాగం అధికారిక రంగం వెలుపల జరుగుతుంది. కొత్త ఢిల్లీలోని నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయ అభివృద్ధి ఆర్థికవేత్త హిమాన్షు దీనిని గ్రామీణ కుటుంబాలపై "ద్వంద్వ దెబ్బ"గా — ఆదాయం పతనం, ధరల పెరుగుదల ఒకే దిశలో పనిచేయడం — అని సంక్షిప్తీకరించారు. ఆయన విశ్లేషణను ఉటంకిస్తూ డ్యూచ్ వెల్లే ప్రకారం, "వ్యవసాయ ఆదాయం తగ్గి, ఆహార ధరలు పెరిచినప్పుడు, గ్రామీణ కుటుంబాల కొనుగోలు శక్తి కుంచించుకుపోతుంది; వర్షపాతం అసమానంగా పంపబడటం వల్ల కొన్ని వ్యవసాయ ప్రాంతాలలో వాస్తవ నష్టాలు జాతీయ సరాసరి చూపించే దానికంటే చాలా ఎక్కువగా ఉండవచ్చు."

వాతావరణ సూచ్యత కూడా ఇప్పుడు సమస్యగా మారుతోంది. భారత భూ వ్యవస్థల మంత్రిత్వ శాఖ మాజీ కార్యదర్శి, వాతావరణ శాస్త్రవేత్త మాధవన్ నాయర్ రాజీవన్ డ్యూచ్ వెల్లేకు చెప్పిన ప్రకారం, భారత రుతుపవనాల విషయంలో ఎల్ నినో అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రభావ కారకం; అదే సమయంలో, వాతావరణ వేడెక్కడం దీర్ఘకాలిక అంచనాలను మరింత కష్టతరం చేస్తోంది. "వాతావరణ వేడెక్కడం నేపథ్యంలో, పొడవైన కరువు కాలాలు, ఎక్కువ వర్షపాత వైవిధ్యం ఒక సాధ్యమయ్యే అంశం" అని ఆయన డ్యూచ్ వెల్లేకు చెప్పారు, "భవిష్యత్తులో, ఎల్ నినో సంఘటనల ప్రభావాలతో పాటు, వాతావరణ వేడెక్కడం వల్ల కలిగే ప్రభావాలను కూడా మనం ఊహించాలి."

శీతాకాల పంటలు — గోధుమలు, ఆవాలు, శనగలు — విత్తనాలు త్వరలో మొదలుకానున్నాయి, ఈ పంటల విజయం లేదా వైఫల్యం భూమిలో మిగిలి ఉన్న తేమపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది. రెడ్డి ఇంకా బెంగళూరులో ఆ భద్రతా ఉద్యోగం ఫలితం కోసం వేచి ఉన్నారు.