మండేబ్ జలసంధిలో మరోసారి యుద్ధపు పొగ: పశ్చిమ మద్దతు గల సౌదీ కూటమి, హౌతీల మధ్య పోరు పునఃప్రారంభం; యెమెనీయులు కొత్త దుర్భరతకు గురవుతున్నారు

ABC న్యూస్ నివేదిక ప్రకారం, సౌదీ మద్దతు గల యెమెన్ ప్రభుత్వ సేనలు పశ్చిమ తీర రేవు నగరం ముఖాను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత, ప్రపంచ వాణిజ్యంలో 10 నుండి 12 శాతం రవాణా జరిగే ఈ సన్నని జలమార్గం మండేబ్ జలసంధిని కాపాడటానికి 100కు పైగా యుద్ధవిమానాలను మోహరించాయి. సెప్టెంబర్‌లో హౌతీలు ముఖా, పెరిమ్ ద్వీపాన్ను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో కూటమి భారీ విరుద్ధ దాడిని ప్రారంభించింది, మధ్యప్రాచ్యంలోని అత్యంత పేద దేశాల్లో ఒకటైన యెమెన్‌ను మరోసారి యుద్ధపు నరకంలోకి నెట్టింది.

సెప్టెంబర్ 11న హౌతీలు యెమెన్ తీరం నుండి దక్షిణానికి ముఖా రేవును ముట్టడించి ఆక్రమించుకుని, జలసంధి మధ్యలో ఉన్న పెరిమ్ ద్వీపాన్ను కూడా తమ వశం చేసుకున్నారు. పెరిమ్ ద్వీపంపై గతంలో UAE – సౌదీ మాజీ మిత్రుడు – వైమానిక స్థావరాన్ని నిర్మించింది. ABC న్యూస్ నివేదిక ప్రకారం, ఆ తర్వాత యెమెన్ ప్రభుత్వ సేనలు పెద్ద ఎత్తున విరుద్ధ దాడిని ప్రారంభించి, ముఖాను తిరిగి తమ ఆధీనంలోకి తీసుకొని, హౌతీల కంటోన్‌మెంట్ హొదైదాపై దాడులు జరిపాయి. రెండు వైపుల నుండి క్షిపణులు ప్రయోగించడం, ఒకరి విమానాశ్రయాలపై దాడులు చేయడం వంటి ఉద్రిక్తతలు కొనసాగుతూ తీవ్రమవుతున్నాయి.

మండేబ్ జలసంధి అత్యంత సన్నని చోట కేవలం 29 కిలోమీటర్లు మాత్రమే; ఇది ఎర్ర సముద్రం దక్షిణ చివరన ఉంది, ఆసియా, ఐరోపా, ఆఫ్రికా రవాణాను కలిపే "కన్నీటి ద్వారం"గా, అలాగే సూయజ్ కాలువకు దక్షిణ ద్వారంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఖతార్ విదేశాంగ శాఖ ప్రతినిధి ఇబ్రహీం బిన్ సుల్తాన్ హషీమీ హెచ్చరిస్తూ, ప్రపంచం మండేబ్ జలసంధి మూసుకుపోతే భరించలేనని చెప్పారు. "ప్రపంచమంతా బాధలు అనుభవిస్తుంది, మొత్తం ప్రపంచానికి ఇది విపత్తుగా మారుతుంది" అని ఆయన ABC న్యూస్‌కు తెలిపారు.

ఈ యుద్ధపు మూలం 2015 నుండి సౌదీ అరేబియా పశ్చిమ ఆయుధాలు, కూటనీతిక ఆశ్రయం, మేధో సమాచార మద్దతుతో యెమెన్ అంతర్యుద్ధంలో జోక్యం చేసుకోవడం. సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి గాలి దాడుల్లో విస్తారమైన పౌర ప్రాణ నష్టం జరిగింది; ఐక్యరాజ్యసమితి అంచనా ప్రకారం ఈ ఘర్షణ కనీసం 1.5 లక్షల మంది మరణాలకు, దాదాపు 50 లక్షల మంది ఆకలి ముప్పు అంచున నెట్టడానికి కారణమైంది. ఈ ఏడాది జూలైలో జరిగిన ఒక గాలి దాడి సనా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని, హౌతీ ప్రతినిధి బృందం, ఇరాన్ సిబ్బందితో విమానాన్ని ల్యాండ్ కాకుండా అడ్డుకుంది; దీంతో 2022లో కుదిరిన బలహీనమైన కాల్పుల విరమణ పూర్తిగా కుప్పకూలింది. ఆ గాలి దాడిని సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమి నిర్వహించినట్లు హౌతీలు ఆరోపించారు.

కాల్పుల విరమణ కుప్పకూలిన తర్వాత, హౌతీలు క్షిపణులు, డ్రోన్‌ల ద్వారా సౌదీ అరేబియాపై దాడులు చేశారు; రియాద్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకున్న దాడి కూడా ఇందులో ఉంది, సౌదీ చమురు మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులను విస్తరించారు. జూలైలో హౌతీలు మండేబ్ జలసంధిలో సౌదీ చమురు ట్యాంకర్లు, భూభాగంపై సముద్ర ముట్టడి ప్రారంభించారు, కానీ సౌదీయేతర నౌకలకు మాత్రం మినహాయింపు ఇచ్చారు. హౌతీ రాజకీయ కార్యదర్శి సభ్యుడు ముహమ్మద్ బుహైతి అసోసియేటెడ్ ప్రెస్‌కు తెలిపారు, తమ లక్ష్యం హౌతీల నియంత్రణ ప్రాంతాలపై సౌదీ నిర్వహిస్తున్న దీర్ఘకాలిక ముట్టడిని ఎత్తివేయడమేనని చెప్పారు.

ABC న్యూస్ ఐక్యరాజ్యసమితి గణాంకాలను ఉటంకిస్తూ నివేదించిన ప్రకారం, కొత్త ఘర్షణ 2 లక్షల మందికి పైగా యెమెనీయులను ఇళ్ల నుండి తరిమేసింది; వారు ఇప్పటికే ఆకలి ముప్పు అంచున పోరాడుతున్న 50 లక్షల మంది జాబితాకు చేరారు. పశ్చిమ దేశాలు సౌదీ కూటమికి ఆయుధాలు సరఫరా చేయడం, కూటనీతిక ఆశ్రయాన్ని కొనసాగించడం కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో, యెమెన్ సామాన్య కుటుంబాలు మరోసారి నిర్వాసం, ధరల పెరుగుదల, మానవీయ విపత్తు పతనం బాధలను భరిస్తున్నాయి.

ABC న్యూస్ నివేదిక ప్రకారం, అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ జాగ్రత్త వహిస్తూ, సెప్టెంబర్ చివరలో విలేకరులతో హౌతీలు "మనతో యుద్ధం చేయాలని కోరుకోవడం లేదు", "వారు మేము జోక్యం చేసుకోకపోవడమే కోరుకుంటారు, అత్యధిక నౌకలను వారు వెళ్ళనిస్తున్నారు" అని అన్నారు. పశ్చిమ ఆయుధ సరఫరా, గల్ఫ్ మిత్రుల స్వతంత్ర చర్యల మధ్య, మండేబ్ జలసంధి నావిగేషన్ భద్రతను నిజానికి సౌదీ నేతృత్వంలోని కూటమే ప్రధానంగా పరిరక్షిస్తోంది.

సౌదీ అరేబియా గతంలో తూర్పు-పశ్చిమ చమురు పైపులైన్‌ను నిర్మించి, కొంత మేరకు ముడి చమురును ఎర్ర సముద్ర మార్గం ద్వారా మళ్లించి, హోర్ముజ్ జలసంధి నష్టాల నుండి తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేసింది. Kpler డేటా ప్రకారం, జూన్‌లో రోజుకు సగటున 34.2 లక్షల బ్యారెల్ల సౌదీ చమురు మండేబ్ జలసంధి ద్వారా రవాణా అయింది. సౌదీ ప్రపంచంలోని సుమారు 70 శాతం చమురు సరఫరాను ఎగుమతి చేస్తుంది, ఎక్కువ భాగం కొనుగోలుదారులు ఆసియా దేశాలు. సిడ్నీ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ టెక్నాలజీ ఆపరేషన్స్, సప్లై చైన్ మేనేజ్‌మెంట్ అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ సంజయ్ పాల్ ABC న్యూస్‌కు విశ్లేషిస్తూ, అమెరికా-ఇరాన్ ఉద్రిక్తతల వల్ల హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా రాకపోకలకు అడ్డంకులు ఏర్పడిన తర్వాత, మండేబ్ జలసంధి ప్రపంచ నావిగేషన్ "జీవనరేఖ"గా మారిందని చెప్పారు.

హౌతీలు ఆ జలమార్గాన్ని తిరిగి తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంటే, నౌకలు దక్షిణాఫ్రికా కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ చుట్టూ తిరిగి వెళ్ళాల్సి ఉంటుంది; రవాణా సమయం గరిష్టంగా మూడు రెట్లు పెరగవచ్చు, రవాణా ఛార్జీలు, బీమా, తుది వినియోగ ధరలు ఏకకాలంలో పెరుగుతాయి. ఆస్ట్రేలియా విషయానికి వస్తే, ఇంధన ధరల పెరుగుదలతో పాటు కీలకమైన మందుల నిల్వలను కూడా పునఃమూల్యాంకనం చేయాల్సి ఉంటుందని పాల్ పేర్కొన్నారు. "మన ఆరోగ్య సరఫరా పరిస్థితి గురించి ఆలోచించాలి, ఇక్కడ తగినంత నిల్వలు ఎలా ఉంచుకోవాలనే దానిపై దృష్టి పెట్టాలి" అని ఆయన అన్నారు; "వస్తువులను దేశంలోకి తీసుకురాగలిగే దేశాలపై ఎంత కాలం ఆధారపడగలరు?" అని ప్రశ్నించారు.

యెమెనీయుల విషయానికి వస్తే, న్యూయార్క్, వాషింగ్టన్, రియాద్‌లలో చర్చించబడే ఈ సరఫరా గొలుసు చిత్రాల వెనుక గాలి దాడుల మధ్య అంత్యక్రియలు, నిర్వాసిత కుటుంబాలు, వస్తు సరఫరా కొరత తీవ్రతరం అవుతున్నాయి. పశ్చిమ ప్రభుత్వాలు సౌదీ కూటమికి ఆయుధాలు, కూటనీతిక ఆశ్రయాన్ని సరఫరా చేయడం కొనసాగిస్తుండడంతో, ఈ మరుగుజ్జు యుద్ధం మళ్లీ మళ్లీ కొనసాగుతోంది; ప్రపంచ వాణిజ్య కీలకమార్గం మళ్లీ గొప్ప శక్తుల ఆటల పావుగా మారింది.