వైమానిక దాడులు తిరిగి సనాకు: సౌదీ ఆధ్వర్య కూటమి 'ఉషోదయ కార్యాచరణ' పౌరులను యుద్ధభగ్దీలోకి నెట్టివేస్తోంది

సౌదీ ఆధ్వర్య కూటమి మద్దతుతో, యెమెన్ అధ్యక్ష నాయకత్వ కమిటీ చైర్మన్ రషీద్ అల్-ఆలిమీ ఇటీవల 'యెమెన్ ఉషోదయ కార్యాచరణ'ను ప్రారంభించి, 2014 సెప్టెంబర్ నుండి హూతీ బలగాల ఆధీనంలో ఉన్న రాజధాని సనాను తిరిగి హస్తగతం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. ఆఫెన్సివ్ ప్రారంభమైన తర్వాత సనాపై జరిగిన వైమానిక దాడులు కనీసం ముగ్గురు పౌరులను చంపాయని, 2023 లో కాల్పుల విరమణ నుండి సాపేక్షంగా ప్రశాంతంగా ఉన్న ఈ నగరాన్ని మళ్లీ భయాందోళనలోకి నెట్టాయని అల్ జజీరా నివేదించింది.

సోమవారం సనా ప్రావిన్స్‌లోని సవాన్ ప్రాంతంపై జరిగిన వైమానిక దాడిలో ఒక బాలుడు ప్రాణాలు కోల్పోయాడు, మరో ఏడుగురు పౌరులు గాయపడ్డారు; ఇంతకు ముందు సనా అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై జరిగిన దాడిలో ఇద్దరు కార్మికులు మరణించారు. యెమెన్ ప్రభుత్వ సైన్యం ప్రస్తుతం పశ్చిమ తీరం మరియు తయిజ్ చుట్టూ భూమిపై జరుగుతున్న యుద్ధంలో చిక్కుకుపోయింది, సనా నుండి ఇప్పటికీ వందల కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. దీని అర్థం హూతీ బలగాల నియంత్రణలోని లక్ష్యాల వైపు ఏదైనా పురోగతి గాలి ద్వారా మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది — మరియు వైమానిక దాడి లక్ష్యాలు మరియు నగర నివాస ప్రాంతాల మధ్య సరిహద్దు ఎప్పుడూ స్పష్టంగా లేదు.

అనేక సనా నివాసులకు ఈ దృశ్యం కొత్తేమీ కాదు. 2015 మార్చిలో సౌదీ ఆధ్వర్య కూటమి ప్రారంభించిన 'నిర్ణయాధికార వర్షం' కార్యాచరణ సనా ఆకాశంపై భారీ సంఖ్యలో బాంబులను వేసి, వందలాది మంది పౌరుల మరణానికి కారణమై, అంతర్జాతీయ నిరసనకు దారితీసింది. 30 సంవత్సరాల కొరియర్ ఆపరేటర్ గమదాన్ అబ్ద్ అల్ జజీరాతో ఇలా అన్నారు: "నేను ఆదివారం కొత్త కార్యాచరణ గురించి తెలుసుకున్నప్పుడు, నా భద్రత భావన కుంచించుకుపోయింది. వైమానిక దాడులు ఎప్పుడైనా ఎక్కడైనా సంభవించవచ్చు, పౌరులు తదుపరి మృతులు/గాయపడిన వారు అవ్వవచ్చు." హూతీ బలగాల సైనిక సౌకర్యాలు నగర ప్రాంతాల లోపలే ఉన్నాయని నమ్ముతారని ఆయన పేర్కొన్నారు, "ఈ సౌకర్యాలు నివాస ప్రాంతాలు, వ్యవసాయ క్షేత్రాలు లేదా రోడ్ల సమీపంలో ఉండవచ్చు. కాబట్టి, నిరపరాధులు చనిపోవచ్చు, గాయపడవచ్చు లేదా భయంతో వణికిపోవచ్చు."

వైమానిక దాడులతో పాటు హూతీ బలగాలు సౌదీ అరేబియా లోపలి లక్ష్యాలపై దాడులను కూడా పెంచాయి. శనివారం హూతీలు సౌదీ రియాద్‌లోని కింగ్ ఖలీద్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంపై దాడి చేసి, 12 మందిని చంపారు. సౌదీ ఆధ్వర్య కూటమి తర్వాత సనా, సాదా మరియు అమ్‌లాన్ హూతీ క్షిపణి ముప్పు ప్రధాన మూలాలని, మరియు జరుగుతున్న సైనిక కార్యాచరణ సౌదీ అరేబియా లోపల క్షిపణులను ప్రయోగించే ఆ సంస్థ సామర్థ్యాన్ని బలహీనపరచడానికి ఉద్దేశించబడిందని పేర్కొంది. అయితే, వైమానిక దాడులు ఏకైక అందుబాటులో ఉన్న మార్గంగా ఉన్నప్పుడు, దాడి లక్ష్యాలు మరియు పౌర ప్రాంతాలను వేరు చేయడం కష్టంగా ఉన్నప్పుడు, ప్రభావాన్ని అత్యంత ప్రత్యక్షంగా భరించేది ఇప్పటికీ సాధారణ నివాసులే.

నిర్వాసితుల సంఖ్య వేగంగా పెరుగుతోంది. అంతర్జాతీయ వలస సంస్థ డేటా ప్రకారం, యెమెన్ యుద్ధం ఇటీవల తీవ్రతరం అయిన తర్వాత 2 లక్షల మందికి పైగా తమ ఇళ్లను విడిచిపెట్టేలా బలవంతం చేయబడ్డారు, ముఖ్యంగా నైరుతి ప్రాంతంలోని తయిజ్ ప్రావిన్స్ నుండి — అక్కడ ప్రభుత్వ సైన్యం మరియు హూతీల మధ్య భూమి యుద్ధం అత్యంత తీవ్రంగా ఉంది. 50 సంవత్సరాల సనా నివాసి సాలెహ్ అల్-ఐదిహ్ ఐదుగురు పిల్లల తండ్రి, అల్ జజీరాతో ఇలా అన్నారు: "ఈరోజు మేము సనా ముందు జరిగే యుద్ధం నుండి దూరంగా ఉన్న ప్రాంతంగా భావిస్తున్నాము. కానీ నాకు, యెమెన్‌లో ఎక్కడా సురక్షితమైన ప్రాంతం లేదు, యుద్ధం నలుదిశలా వ్యాపించవచ్చు." 2015 లో యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు, తన కుటుంబం సనాను విడిచిపెట్టి ఆరు నెలలు పట్టణ శివార్లలో ఆశ్రయం పొందాల్సి వచ్చిందని ఆయన గుర్తుచేసుకున్నారు.

సనాలో వస్తు కొనుగోలు పెరుగుదల తిరిగి కనిపిస్తోంది. 24 సంవత్సరాల కిరాణా దుకాణ యజమాని నశ్వాన్ బియ్యం, చీజ్, పాలు, బిస్కెట్లు, వంట నూనె మరియు చక్కెరను నిల్వ చేస్తున్నారు, మరియు రాబోయే ఇంధన సంక్షోభానికి ఎదుర్కోవడానికి తన మినీ బస్సుకు 100 లీటర్ల పెట్రోల్‌ను నిల్వ చేశారు. అల్ జజీరాతో ఆయన ఇలా అన్నారు: "ఈ వస్తువులు రాబోయే రోజుల్లో ఖరీదైనవి కావచ్చు. యుద్ధం తీవ్రతరం అయితే, వాటిని కొనుగోలు చేయడానికి ఎక్కువ డబ్బు ఖర్చు అవుతుంది. నేను వెంటనే యుద్ధ ప్రభావాన్ని భరించడం ఇష్టపడను." తయిజ్ యెమెన్-గల్ఫ్ రీసెర్చ్ సెంటర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ వఫీఖ్ సాలెహ్ అల్ జజీరాతో ఇలా అన్నారు: "యుద్ధ సమయంలో ఆహారం మరియు ఇంధన ధరల పెరుగుదల ప్రజలందరికీ ఒక నిజమైన ఆందోళన, మరియు ఇది యెమెన్ మానవీయ పరిస్థితిని మరింత దిగజారుస్తుంది."

గత వారం, ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార కార్యక్రమం యెమెన్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో నాలుగింట మూడు వంతుల కుటుంబాలు ఆకలితో బాధపడుతున్నాయని, మరియు దేశ ఆహార పరిస్థితిని "పూర్తిగా విధ్వంసకరమైనది"గా వర్ణించింది. సౌదీ సముద్ర నిషేధం మరియు భూ యుద్ధాల కారణంగా హూతీ నియంత్రణ ప్రాంతాలు మరింత దిగుముఖి దిశగా ఎదుర్కొంటే, ఆహార మరియు ఇంధన ధరల ఎంత పెరుగుతాయో ఇంకా అంచనా వేయడం కష్టం.

ఈ కార్యాచరణ నిజంగా సనాను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోగలదా అనే దానిపై అనేక పరిశీలకులు అనుమానం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. లండన్‌లోని యెమెన్ విశ్లేషకుడు రైమాన్ హమ్దానీ అల్ జజీరాకు ప్రభుత్వ సైన్యం "కాగితంపై పెద్దది, కానీ అనేక రంగాలలో చెల్లాచెదురుగా ఉంది, పాత సామగ్రితో ఉంది", "రక్షణ రేఖలను పట్టుకోగలదు, కానీ హూతీలను వారి పర్వత దుర్గాల నుండి పారదోలలేదు" అని పేర్కొన్నారు. 40 సంవత్సరాల యూనివర్శిటీ గ్రాడ్యుయేట్ ఫువాద్ అలీ సౌదీ మద్దతు గల ప్రభుత్వం "చదునుగా ఉన్న హోదైదా మరియు జవ్ఫ్ ప్రావిన్స్‌లను కూడా తీసుకోలేకపోతే, పర్వత ప్రాంతమైన సనాను ఎలా తిరిగి తీసుకోగలదు?" అని అన్నారు. ఆయన హెచ్చరించారు: "యెమెన్ ఉషోదయ కార్యాచరణ దేశ సౌకర్యాలకు మరింత నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది, పౌరుల మరణాలను పెంచుతుంది."

2015 లో జరిగినట్లు ఈ కార్యాచరణ సనాను తీవ్రంగా దెబ్బతీయదని అలీ ఇంకా ఆశాజనకంగా భావిస్తున్నారు — మరియు ఈ జాగ్రత్త భావనే 'నిర్ణయాధికార వర్షం' పౌర పాఠాల జ్ఞాపకశక్తికి నిదర్శనం.