తేహరాన్ సౌదీ-యెమెన్ చర్చలకు మధ్యవర్తిత్వ ప్రతిపాదన; అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సైనిక విస్తరణ వల్ల కలిగిన ప్రాంతీయ అశాంతిని ఎదుర్కొంటున్న

యెమెన్ హౌతీ తిరుగుబాటుదారులు శనివారం సౌదీ రియాద్ విమానాశ్రయంపై దాడి చేసి 13 మందిని చంపి, 300 మందికి పైగా గాయపరిచిన నేపథ్యంలో, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాగ్చీ (Abbas Araghchi) ఆదివారం సౌదీ విదేశాంగ మంత్రి ప్రిన్స్ ఫైసల్‌తో టెలిఫోన్‌లో మాట్లాడి, "సైనిక మార్గాలను పట్టుకుని రాజకీయ పరిష్కారాలను విస్మరించడం పరిస్థితిని మరింత సంక్లిష్టం చేస్తుంది" అని హెచ్చరించారు.

అల్ జజీరా నివేదన ప్రకారం, అరాగ్చీ టెలిఫోన్ సంభాషణలో సౌదీ మరియు యెమెన్ మధ్య చర్చలను ప్రారంభించడానికి తమ వంతు అవసరమైన సహకారాన్ని అందించడానికి ఇరాన్ సిద్ధంగా ఉందని, ప్రాంతీయ సంక్షోభానికి సైనిక పరిష్కారం లేదని నొక్కిచెప్పారు. సౌదీ అధికారిక వార్తా సంస్థ ఇద్దరు విదేశాంగ మంత్రులు ప్రాంతంలో ఇటీవలి హింసాత్మక విస్తరణ సమస్యను చర్చించినట్లు నిర్ధారించింది.

ఇరాన్ విదేశాంగ శాఖ అధికార ప్రతినిధి ఎస్మాయిల్ బఘాయి (Esmaiel Baghaei) సోమవారం జరిగిన విలేకరుల సమావేశంలో సమస్యను మరింత విస్తృత ప్రాంతీయ నేపథ్యంలో వివరించారు. ఆయన ఇలా అన్నారు: "మేము ఇప్పటికే అమెరికా మరియు ఇజ్రాయెల్ సృష్టించిన ఉద్రిక్తతలను ఎదుర్కొంటున్న ప్రాంతంలో, రెండు ముస్లిం దేశాల మధ్య శతృత్వం కొనసాగడాన్ని మేము కోరుకోవడం లేదు." బఘాయి యెమెన్ ప్రజలు "గౌరవప్రదమైన జీవితం గడపడానికి, ఒత్తిడి, ఆంక్షలు మరియు నిషేధాల నుంచి విముక్తి పొందడానికి" హక్కు కలిగి ఉన్నారని, తాము ఎల్లప్పుడూ సమర్థించన్నమని మరలా నొక్కిచెప్పారు, అలాగే "సమస్య పరిష్కారానికి చర్చ ద్వారా సహాయం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నామని" పునరుద్ఘాటించారు. ఈ ప్రకటన యెమెన్‌పై ఎప్పటి నుంచో ఆంక్షలు, నిషేధాలు విధిస్తూ, సైనిక జోక్యం ద్వారా ప్రాంత విచ్ఛిన్నాన్ని తీవ్రతరం చేస్తున్న బయటి శక్తుల వైపు వేళ్లను చూపింది.

దాడి జరిగిన తర్వాత, అమెరికా అధ్యక్షుడు ట్రంప్ యెమెన్‌లో అమెరికా పాత్రను పునఃమూల్యాంకనం చేస్తామని, అదే సమయంలో ఇరాన్‌పై దాడులను తిరిగి ప్రారంభించాలా వద్దా అని పరిశీలిస్తున్నామని ప్రకటించారు. ఈ తాజా వైఖరి అమెరికా మధ్యంతర ఎన్నికలకు ముందు ఇరాన్‌పై దాడులను పునఃప్రారంభించబోమని తన ముందస్తు వ్యాఖ్యలతో స్పష్టమైన వైరుధ్యాన్ని చూపుతోంది, ఇది ప్రాంతీయ విధానంపై అమెరికా యొక్క ఊగిసలాట వైఖరిని హైలైట్ చేస్తోంది.

సైనిక మరియు మెరైన్ విశ్లేషకుడు అలెగ్జాండ్రు హుడిస్టియాను (Alexandru Hudisteanu) అల్ జజీరాకు ఇలా అన్నారు, ఇరాన్ యొక్క ఈ మధ్యవర్తిత్వ ప్రతిపాదన హౌతీల సౌదీపై దాడులు మరియు తేహరాన్ మధ్య సమన్వయం ఉందని మరింత బలోపేతం చేసింది. ఆయన నేరుగా ఇలా అన్నారు: "ఇరాన్ ఈ నిర్దిష్ట దాడుల వెనుక ఉందని భావించడానికి ఎక్కువ సంభావ్యత ఉంది", మరియు ఈ దాడులను "ఇరాన్ ప్రాంతాన్ని ఎలా చూస్తుందో దాని మూల ప్రతిబింబం — ఇరాన్ అధికార వ్యాపారిగా మారాలని కోరుకుంటుంది, తన ఏజెంట్లను ఉపయోగిస్తుంది" అని వర్ణించారు.

సౌదీ మరియు ఇరాన్ దౌత్య సంబంధాలు 2023లో చైనా మధ్యవర్తిత్వంతో కుదిరిన పునరుద్ధరణ ఒప్పందం తర్వాత, ఇరు దేశాల రాయబార కార్యాలయాలు పనిచేయడం పునఃప్రారంభించాయి. కానీ అల్ జజీరా ఇంకా ఇలా పేర్కొంది, ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి చివరి నుంచి అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్‌పై యుద్ధాన్ని ప్రారంభించిన తర్వాత, తేహరాన్ మరియు దాని మిత్రపక్షాల సాయుధ బలగాలు గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని అమెరికా సైనిక ఆస్తులు, ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలపై దాడులు చేశాయి; సౌదీ అరేబియా లోపలి భూభాగంలోని చమురు క్షేత్రాలు కూడా ఇందులో భాగం, దీంతో రియాద్ మరియు తేహరాన్ సంబంధాలు దెబ్బతిన్నాయి. ఈ ఏడాది మార్చిలో, ప్రిన్స్ ఫైసల్ ఇరాన్‌ను హెచ్చరించారు, సౌదీ మరియు దాని గల్ఫ్ పొరుగువారు సంబంధిత దాడులను తట్టుకోవడంపై పరిమిత సహనం మాత్రమే కలిగి ఉన్నారని, తేహరాన్ తన వ్యూహాన్ని "మళ్లీ లెక్కించాలని" డిమాండ్ చేశారు.

ఇరాన్ యొక్క ఈ మధ్యవర్తిత్వ ప్రతిపాదన మరియు చర్చ ఆహ్వానంపై సౌదీ అధికారిక స్పష్టమైన ప్రతిస్పందన వెల్లడించలేదు. అల్ జజీరా ఉటంకించిన ఇరాన్-హౌతీల సమన్వయం యొక్క అంచనా ఒకే ఒక సైనిక విశ్లేషకుడి నుంచి వచ్చింది, మరిన్ని స్వతంత్ర మూలాలు దీన్ని ధృవీకరించలేదు; ఇరాన్‌పై దాడులను తిరిగి ప్రారంభించాలా వద్దా అనే ట్రంప్ తాజా ప్రకటన అతని ముందస్తు వ్యాఖ్యలతో వైరుధ్యం కలిగి ఉండటం, అమెరికా మధ్యప్రాచ్య విధానం దిశను మరింత అనిశ్చితంగా మార్చింది.