Azerbaycan "laiklik ilkesi" gerekçesiyle okullarda başörtüsü yasağını uyguluyor; tutuklu gazeteci açlık grevinde, Türkiye'de destek gösterileri

Azerbaycan'daki bazı okullar başörtüsü takan öğretmen ve öğrencileri okula almaya başladı. El Cezire'nin haberine göre, Azerbaycan hükümeti geçen ay "Devlet Genel Eğitim Kurumları Öğrenci Üniformaları Tarifnamesi"nde değişiklikleri onaylayarak "laiklik ilkesine aykırılık" gerekçesiyle Müslüman başörtüsünün okul kampüslerine girmesini dolaylı olarak yasakladı.

Azerbaycan nüfusunun yaklaşık %96'sı Müslüman; anayasası devletin laikliğini belirlerken dini özgürlüğü de açıkça güvence altına alıyor. Resmi Azerbaycan Devlet Haber Ajansı (APA), değişikliklerin tek tip kıyafet kurallarını sağlamayı ve devletin "laiklik ilkesiyle" uyumlu kılmayı amaçladığını bildirdi; "Azerbaycan halkının tarihsel, kültürel, etnik ve ahlaki değerlerini" yansıtan kıyafetlerin Eğitim Bakanlığı'na bağlı öğretim kurulunun onayıyla törenlerde giyilebileceği belirtildi. Kurum ayrıca öğretmen kıyafetlerinin "meslek standartlarını" yansıtması ve öğrenciler ile okulların "kamuoyu imajı" için olumlu bir anlam taşıması gerektiğini vurguladı.

"Açıkçası, biraz duygulandım. Kendimi incinmiş hissediyorum. Başörtüsü takmak kişisel bir tercih; eğer bir gün onu çıkarmak istersem, bu yine benim seçimim olmalı." Öğretmen Zahra Hasanova, El Cezire'ye artık okula başörtüsüyle gidemeyeceğinin söylendiğini anlattı. Yerel medya haberlerine göre, Azerbaycan'da en az iki okulda öğrenciler ilgili kısıtlamalara karşı dersleri boykot ederek protesto etti. Sosyal medyada dolaşan görüntülerde, okula alınmayan öğrencilerin öğretmenleriyle sarılaşıp ağladığı görülüyor.

2020'de "vatan hainliği" suçundan hüküm giyen ve şu anda 113 yıllık hapis cezasını çekmekte olan gazeteci Polad Aslanov yeni düzenlemeye karşı açlık grevi başlattı. Eşi Gulmira Aslanova'nın Facebook'ta yayımladığı açıklamada Aslanov, "Dört duvar arasında olsam da anayasal haklarımızın çiğnenmesine karşı elimdeki tek mücadele aracı olan açlık greviyle direniyorum!" diye yazdı. Ağ kesintilerine ilişkin haberler henüz Open Observatory ve NetBlocks gibi gözlem kuruluşları tarafından bağımsız olarak doğrulanmadı.

Destek dalgası ardından Türkiye'ye yayıldı. Göstericiler geçen hafta İstanbul'daki Azerbaycan Konsolosluğu önünde toplanarak Müslüman kadınlara yönelik kısıtlamaları protesto etti ve Bakü yönetiminden ilgili kararı yeniden gözden geçirmesini talep etti. Bazıları mevcut durumu 1997'deki Türkiye'nin "postmodern darbesiyle" karşılaştırdı; o dönemde Türkiye başörtülü kadınların üniversitelere girmesini yasaklamış, onları kamu görevliliğinden çıkarmış ya da istifaya zorlamıştı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Yeni Azerbaycan Partisi kongresinde "yaşam tarzımıza müdahale etmeyin" diye isim vermeden uyarıda bulundu; Türkiye resmi olarak Aliyev'in sözlerine henüz bir yanıt vermedi. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Müslüman kadınların artan ayrımcılıkla karşı karşıya olduğuna değindi.