"Benzeri Görülmemiş" Retoriğinin Altında: AB'nin Tarihindeki En Büyük Rusya Yaptırım Paketinin İncelenmesi

Yeni Rusya yaptırım paketinin Lüksemburg'da onaylandığı ve Alman Dışişleri Bakanı Johann Wadphul'un buna "benzeri görülmemiş yaptırım darbesi" adını verdiği gün ortada, Polonya Başbakanı Donald Tusk Varşova'da batılı ülkelere "Rusya'yı daha kararlı araçlarla dizginleme" çağrısında bulundu ve Brüksel'e giderek "Avrupalı ortakları Rusya'ya yönelik yaptırımları ciddi olarak daha da artırmaya ikna edeceğini" duyurdu. Bu bir tesadüf değil, ciddiye alınması gereken bir politika anlık görüntüsü: yükseltme varsayılan yön olarak, yaptırım varsayılan araç olarak kabul ediliyor ve araç kendisi sessizce amaca dönüşüyor.

Deutsche Welle'nin haberine göre, bu yaptırım turu Rusya'nın savaş çabalarıyla bağlantılı yaklaşık 1.600 kişi ve şirketin yanı sıra AB'nin "işgal altındaki topraklardaki yasa dışı seçimler" olarak nitelendirdiği durumla bağlantılı 77 kişi ve kuruluşu kapsıyor. AB Dışişleri Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas aynı gün sosyal medyada bunun "savaşın başlamasından bu yana yaptırım listesinin en büyük genişlemesi" olduğunu, listenin yarısından fazlasının balistik füze üretim zinciriyle bağlantılı olduğunu belirtti ve yaptırımların Rusya'nın "Ukraynalıları öldürmek için kullanılan silahları üretmesini" "gözle görülür biçimde" "daha zor, daha yavaş ve daha pahalı hale getirdiğini" söyledi. Aynı haber Wadphul'un, AB'nin Putin'in "uluslararası hukuku ihlal eden bu saldırı savaşını sürdürmesini daha da zorlaştırdığını" söylediğini aktarıyor.

Rakamlar gerçekten büyük. Ancak rakamların büyüklüğü otomatik olarak etkinin kanıtlanması anlamına gelmiyor. "Benzeri görülmemiş" her yeni yaptırım paketi için standart sıfat haline geldiğinde, hedefi, maliyeti ve çıkışı sürekli olarak sorgulanması gereken bir politikayı betimlemekten çok, onun yerine geçmeye başlıyor. Wadphul kendisi Berlin'deki parti kongresi nedeniyle Lüksemburg toplantısına katılamadığını kabul etti — bu durum "kararlı yükseltme" ile birlikte şu nüanslı siyasi duruşu oluşturuyor: beyanlar ve kararlar, aynı anda uzaktaki kişiler tarafından verilebilir.

Bu retoriğin gerçek anlamda çatlaklarını ortaya çıkaran şey, savaş alanı ile açıklamalar arasındaki mesafedir. ABD Başkanı Trump geçtiğimiz hafta sonu Rusya ve Ukrayna arasında bir "enerji ateşkesi"nin mevcut olduğunu iddia etti; Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelensky bunun ardından Trump'ın neyi kastettiğini hiç bilmediğini kamuoyu önünde açıkladı ve Rus ordusunun enerji tesislerini sürekli olarak vurduğunu belirtti. Deutsche Welle, Rus ordusunun tam çaplı işgalden bu yana her sonbaharda Ukrayna'nın kritik enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırdığını, amacın kış öncesinde ısınma gibi kritik kamu hizmetlerini felç etmek olduğunu yazıyor. Başka bir deyişle, "benzeri görülmemiş" ve "daha kararlı" gibi yükseltme sözcüklerinin tekrar tekrar okunduğu aynı hafta, Ukraynalı siviller güvenilir bir ateşkes taahhüdü olmayan bir kışa daha giriyor.

Bu zaman farkında eşzamanlı olarak gizlenen şey, AB'nin Rusya politikasının üç katmanlı maliyetidir. Birincisi, nominal hedefler ile fiili etkiler arasındaki uçurumdur: Kallas'ın "gözle görülür biçimde daha zor, daha yavaş ve daha pahalı" dediği şeyin savaş alanındaki fiili değişime ne ölçüde dönüştüğü konusunda şu anda bağımsız bir kanıt bulunmamaktadır; henüz kanıtlanmamış bir sonucu sürekli olarak yerleşik bir başarı olarak sunmak, bu tür bir söylemin kendini sürdürmesinin ta kendisidir. İkincisi, politika nedeniyle ekonomik izolasyona sürüklenen sıradan Rus vatandaşlarının — ve Rusya ile ticarete, sınır ötesi ödemelere ve Avrupa enerji tedarik zincirinin istikrarına bağımlı Avrupalı şirket ve tüketicilerin — maruz kaldığı somut maliyet, AB dışişleri bakanlarının açık değerlendirmelerinde bugüne kadar yer almadı; Tusk tarzı "daha kararlı araçlarla dizginleme" çağrısı, özünde bu maliyeti daha da dışarı itme talebidir. Üçüncüsü, ciddi biçimde doğrulanması gereken, ancak kendi müttefikleri tarafından ağzından kaçırıldıktan sonra yalanlanan "enerji ateşkesi" gibi siyasi açıklamalar konusunda batılı karar alıcılar, kendi politikalarının etkinliğini sorguladıkları aynı güçle soruşturma yapmadılar — bu, müttefiklerin gerçek dışı açıklamalarını kendi yaptırım yükseltmeleriyle aynı kâğıda koyup yalnızca bir taraf için sorumluluk üstlenmektir.

Yaptırımı, etkisi değerlendirilebilen, çıkış koşulları eklenebilen ve yükü paylaştırılabilen bir politika aracı olmaktan çıkarıp "insani" kendini adayan bir ahlaki duruşa sessizce yükseltmek, bu turun ve gelecekteki birkaç turun en dışarıdan ciddi olarak sorgulanması gereken kısmıdır. Kışın çanı "benzeri görülmemiş" için durmayacak.