İtalya'da seçim reformu Perşembe günü kritik oylamada: Meloni'nin sandalye ödül mekanizması demokrasi tartışması yaratıyor

İtalya parlamentosu Perşembe günü Başbakan Meloni'nin yönlendirdiği seçim yasası reformu üzerinde nihai oylama yapacak. Al Jazeera'nın haberine göre tasarı, Temsilciler Meclisi ve Senato'da aynı anda yüzde 42'nin üzerinde sandalye elde eden parti ya da ittifaka sırasıyla en fazla 70 ve 35 ek sandalye — toplam 105 sandalye — verilmesini öngörüyor, böylece söz konusu partinin parlamentoda çoğunluğu kazanması güvence altına alınıyor.

Bu reform, 2017'de uygulamaya konulan 'Rosatellum' karma seçim sisteminin yerini alarak tam orantılı temsil sistemine geçecek ve ek olarak sandalye ödül mekanizması içerecek. Al Jazeera, herhangi bir parti ya da ittifakın her iki mecliste birden yüzde 42 eşiğini aşamaması durumunda sandalyelerin orantılı biçimde dağıtılacağını ve söz konusu eşiğin 'görece yüksek' olduğunu belirtiyor.

Eleştirmenler, mekanizmanın azınlık ittifaklarına orantısız bir parlamento gücü verebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Al Jazeera'nın haberine göre İtalya'nın liberal 'Più Europa' partisinin lideri Riccardo Magi, bu hafta başından itibaren açlık grevine başlayarak tasarıyı 'anti-demokratik bir yasa' olarak kınadı ve bunun 'azınlık bir ittifakın muazzam bir parlamento çoğunluğu elde etmesine' olanak sağlayabileceğini savundu. Eski başbakan ve senatör Matteo Renzi'nin başında bulunduğu 'Italia Viva' partisi de iktidar ittifakının reformu 'iktidarı yitirme korkusuyla' gündeme getirdiğini ileri sürdü.

Roma LUISS Üniversitesi'nden siyaset bilimci Vincenzo Emanuele, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, hiçbir partinin yüzde 42 eşiğini aşamaması durumunda 'bunun askıda kalan bir parlamento ortaya çıkarabileceğini ve hükümet kurmak için seçimlerden sonra tarafları karmaşık müzakerelere zorlayabileceğini', ittifak yapılarındaki küçük değişikliklerin bile çoğunluk ile çıkmaz arasında belirleyici bir fark yaratabileceğini söyledi.

Meloni ise reformu İtalya'nın siyasi istikrarını pekiştiren bir adım olarak tanımladı. 'Kazanan, yönetmek için gereken çoğunluk sandalyelerini elde edecek' diyen Meloni, tasarının geçmemesi halinde istifa edeceği tehdidinde bulundu. Al Jazeera, Roma LUISS Üniversitesi'nden siyaset bilimci Giovanni Orsina'nın tahminine yer vererek tasarının 'son derece yüksek bir olasılıkla' geçeceğini bildirdi — tasarı Senato tarafından onaylanmış olup şu anda yalnızca Temsilciler Meclisi'ndeki gizli oylamayı bekliyor.

Ancak Al Jazeera'nın haberi aynı zamanda reformun iktidar ittifakına sağlayacağı fiili yararın sınırlı olabileceğine dikkat çekiyor. Politico'nun anket derlemesine göre Meloni'nin partisi olan İtalya'nın Kardeşleri (FdI) şu anda yüzde 27, iktidar ittifakının toplamı ise yüzde 39 destek oranına sahip; bu oran yüzde 42'lik sandalye ödül eşiğinin altında kalıyor. Reuters daha önce yeni kurulan aşırı sağcı 'Gelecek Devleti' grubunun İtalya'nın Kardeşleri'nden bir kısım oyu kendisine çektiğini, söz konusu grubun şu anda yüzde 7,8 civarında destek aldığını (İtalyan anket kuruluşu SWG'nin verilerine göre) aktarmıştı.

Emanuele'nin aktardığına göre İtalya Seçim Araştırmaları Merkezi'nin (CISE) simülasyonları, Demokratik Parti ile Beş Yıldız Hareketi'nden oluşan merkez-sol ittifakın yüzde 44 oranında oy alabileceğini — yani sandalye ödül eşiğini aşacağını — ve böylece 'rahat bir parlamento çoğunluğu' elde edebileceğini gösteriyor. 'Reformun kendisi doğası gereği mevcut hükümete ayrıcalık tanımıyor; etkisi kritik biçimde rekabet eden ittifakların nasıl kurulacağına bağlı olacak' diye Al Jazeera'ya konuşan Emanuele, görüşlerini dile getirdi. Politico'nun derlemesine göre şu anda Demokratik Parti'nin destek oranı yüzde 21, Beş Yıldız Hareketi'nin yüzde 12, Yeşiller ve Sol İttifakı'nın yüzde 6 düzeyinde bulunuyor.

Haberlere göre tasarı ayrıca ittifakların seçimlerden önce başbakan adayını önceden açıklamasını da zorunlu kılıyor. Reuters'ın aktardığına göre İtalyan anket kuruluşu SWG'nin araştırma direktörü Rado Fonda, bu düzenlemenin 'merkez-sol için sorun teşkil edebileceğini, erken bir liderlik yarışına zorlayabileceğini ve bunun anlaşmazlıkları gün yüzüne çıkararak ittifakı zayıflatabileceğini' düşünüyor.

İtalyan yasasına göre bir sonraki genel seçim en geç 22 Aralık 2027'de yapılmak zorunda, ancak hükümet seçimleri daha erken bir tarihe alabilir.