Mahsulsüzlük Sonrası: Kenya'lı Küçük Çiftçilerin İklim Gündeminin Kör Noktası İçin Ödediği Ruhsal Bedel

İklim düzensizliğinin kaygısıyla üç on yıl boyunca defalarca ezildikten sonra, Nyeri yakınlarındaki kahve çiftçisi Josephine Kihu, kendi durumunu artık "havaya bel bağlamak" diye tanımlayamaz. Africanews'in haberine göre, bu yılki anormal düşük yağış onu kahve ağaçlarını sulamak için işçi tutmaya zorladı ve bu ekstra maliyetlere rağmen yine de mahsul alamayabilir.

"Buraya ne kadar para yatırdığımı hayal edebilir misin? Çok yatırdım, sonunda belki hiçbir şey alamayacağım, belki öleceğim. Bir çiftçi olarak gerçekten delirebilirsiniz," diyor Kihu, Africanews'e. Nyeri'de kahve bahçesi işletmenin üzerinden tam otuz yıl geçti; şimdi daha kuraklığa dayanıklı türlere geçmek zorunda.

Kiewahri'deki keçi yetiştiricisi Charles Ndhong'u da benzer bir çöküş hikâyesi anlatıyor. Africanews'e göre, yirmi yılı aşkın süredir keçi yetiştiriyor, ancak bu yıl mart ayında erken gelen yağışlar, hayvanların uzun kurak mevsimi atlatmasını sağlayacak otları biriktirmeye yetmedi; haziranda bir salgınla karşılaştı ve temmuzdan itibaren üç ay içinde 40 keçisini kaybetti. "Çocukların okul masraflarını keçilerden karşılıyoruz, bir-iki keçi satıp çocuğu okula gönderebiliyoruz. Keçi ve para yoksa pek çok sorunumuz oluyor," diyor Africanews'e.

Bu vakalar, küresel iklim gündeminin uzun süredir göz ardı ettiği bir katmana işaret ediyor: çiftçilerin ruh sağlığı. Nyeri Outspan Hastanesi'nden klinik psikolog Kashindo Gakago, Africanews'e, muayene ettiği hastaların yaklaşık üçte birinin, tekrarlayan tarımsal kayıplar nedeniyle ruh sağlığı sorunları yaşayan çiftçiler olduğunu tahmin ettiğini söyledi.

"Birikmiş kayıplar, özellikle kontrolü kaybettiğini hissettiğinde — mesela hava durumu, zaten sizin kontrolünüzde değil — 'şimdi ne yapmalıyım' diye sürekli hesap yapmanın verdiği uzun süreli stresle birleşince," diyor Gakago.

Değişimin, çiftçilerin kimlik duygusunun çözülmesine yol açabileceği konusunda da uyarıyor: tanıdık tarım yöntemlerini terk etmek, geçim kaynağını değiştirmek, hatta daha uygulanabilir koşullar aramak için memleketlerini terk etmek zorunda kaldıklarında, bazıları teselli için alkole veya başka maddelere yöneliyor.

Kenya, süper El Niño ve iklim değişikliğinin üst üste binmesiyle ortaya çıkan dengesiz hava modelleriyle karşı karşıya. Africanews'in haberine göre, iklimle bağlantılı tarımsal kayıplar ölçülebilir bir ruh sağlığı baskısına dönüşüyor, ancak bu boyut şimdiye kadar çiftçilere yönelik destek sistemlerine sistematik olarak dahil edilmedi.

Gakago bu nedenle politika yapıcılara, çiftçi destek programlarına ruh sağlığını dahil etmeleri, iklime dayanıklı tarımı teşvik etmeleri ve sulama erişimini iyileştirmeleri çağrısında bulunuyor. İklim yönetimi gündeminin taahhütleri hâlâ ağırlıklı olarak verim ve geçim kaynaklarına yönelik, kaygı içindeki bir insanın iç dünyasına ise nadiren dokunuyorken, Nyeri'deki bu sesler bir hatırlatma niteliğinde: bir çiftçinin kendi ağzından söylediği "belki öleceğim" sözünü, eğer bu taahhütler o sözü nihayetinde taşıyamazsa, o sadece havada asılı kalır.