Seçim Öncesi İran'a Dokunmama Sözü: Pentagon'un Saldırı Planları ve Kuvvet Konuşlandırması Hazır

Trump, Perşembe günü Truth Social platformunda yaptığı açıklamada, 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri öncesinde İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma emri vermeyeceğini net olarak belirtti ve tarafların "verimli görüşmeler" sürdürdüğünü söyledi. Ancak The New York Times, The Wall Street Journal, Axios ve The Atlantic gibi medya kuruluşlarının son iki günde bildirdiğine göre, Pentagon ara seçimlerinden önce İran'a yönelik bir saldırı planı hazırladı ve ABD Merkez Komutanlığı'na (CENTCOM) yaklaşan büyük çaplı bir operasyon için hazırlık emri verdi.

Söz konusu "saldırmama sözü" ile "aktif savaş hazırlığı" arasındaki uçurum, Trump'in İran politikasında daha önce de görüldü. Al Jazeera'nın derlemesine göre, bu yıl 28 Şubat'ta, İran'la müzakereler hâlâ sürerken ve Trump'in kendisi bir gün önce henüz karar vermediğini açıklamışken, ABD ve İsrail İran'a yönelik ilk saldırı dalgasını başlattı; geçen yıl haziranda, İsrail'in 12 gün süren savaşı sona ererken, ABD yine İran'a saldırdı ve o dönemde Trump kararını "iki hafta içinde" açıklayacağını söylemişti.

Trump'in Perşembe günkü paylaşımında şu ifadeler yer aldı: "Herkesin açıkça anlamasını istiyorum ki, İran'ın durumu ne kadar kötü olursa olsun... 3 Kasım'daki ABD ara seçimleri öncesinde hiçbir koşulda İran'a saldırmayacağız." Ancak askeri hazırlık sürecinden söz etmedi ve müzakerelerin durumuna ilişkin ek ayrıntı da paylaşmadı.

Trump'in seçim öncesinde askeri harekâtı dizginlemesinin arkasındaki temel motivasyon seçmen tepkisi. Pew Araştırma Merkezi'nin Perşembe günü yayımladığı ankete göre, Amerikalıların yaklaşık yüzde 65'i Trump'in İran savaşını genel olarak ele alış biçimini onaylamadığını belirtti. Reuters ile Ipsos'un aynı gün yayımladığı ankete göre, Trump destekçilerinin yalnızca yüzde 30'u ara seçimlerde oy kullanma konusunda istekli görünürken, bu oran Demokrat destekçilerde yüzde 48'e ulaşıyor; 2024 seçimlerinde Trump'a oy verenlerin yaklaşık yüzde 13'ü ise kongre seçimlerinde kimi destekleyeceğine henüz karar vermiş değil.

Savaşın Amerikalılar üzerindeki somut etkisi temel yaşam maliyetlerinde yoğunlaşıyor. Savaşın başlamasından bu yana, ABD'de benzin, gıda ve diğer temel tüketim maddelerinin fiyatları Orta Doğu krizi nedeniyle sert biçimde yükseldi. Trump savaşın başlarında çatışmanın "birkaç hafta süreceğini" söylemişti; ancak savaş sekiz aydır devam ediyor. Pew araştırmasına göre, Amerikalıların çoğunluğu artık savaşın en az bir yıl daha devam edeceğini düşünüyor; Cumhuriyetçi ve muhafazakâr seçmenler arasında bile savaşa yönelik tutum giderek olumsuzlaşıyor.

Askeri alandaki hazırlıklar siyasi kaygılar yüzünden yavaşlamadı. Geçen hafta ABD, Orta Doğu'ya yaklaşık 7 bin denizci ve 2 bin deniz piyadesi gönderdi; bunlar arasında Theodore Roosevelt uçak gemisi taarruz grubu da yer aldı ve bölgedeki ABD kuvvetlerinin sayısı 20 bine ulaştı. Konuşlandırma, yüzlerce savaş uçağını ve en az üç uçak gemisi taarruz grubunu kapsıyor. Geçmişte ABD'nin Orta Doğu ve Karayipler'deki kuvvet yığılmaları genellikle askeri harekâtla sonuçlanmıştı.

Trump'in kendisi son birkaç hafta içinde seçim sonrasında tırmanışa geçileceğine dair sinyalleri birden fazla kez verdi. Eylül ayında bir Cumhuriyetçi mitingde İran'ı ara seçim sonuçlarını etkilemeye çalışmakla suçladı ve çatışmanın "seçimlerin bitmesiyle birlikte hemen sona ereceğini" söyledi; iki hafta önce Time dergisine verdiği röportajda ise seçim sonrasında İran'a yönelik bombardımanın artırılabileceğini belirtti, ancak daha fazla ayrıntı vermekten kaçındı. Analistler, bu açıklamaların seçmenleri yatıştırmaya ve aynı zamanda İran'a seçim sonrasında olası bir tırmanış konusunda uyarıda bulunmaya yönelik olduğunu değerlendiriyor.

Müzakereler cephesinde Washington, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında ABD'nin kendi şartlarını (yaptırımların kaldırılması, İran varlıklarının dondurulmasının kaldırılması, yeni bir saldırı yapılmayacağı garantisi dahil) yerine getirmesini öngören teklifini kısa süre önce reddetti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi geçen hafta İran'ın ABD'nin karşı teklifini değerlendirdiğini söyledi. Taraflar haziranda bir ateşkes anlaşması imzalamıştı, ancak bu anlaşma Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol sorunu nedeniyle hızla çöktü. Trump, ABD'nin Hürmüz Boğazı konusunda avantajlı konumda olduğunu, bunun gerekçesi olarak petrol ihracatının artması ile İran ekonomisinin zayıflamasını gösterdi; Tahran ile bir yönetim anlaşması yapılmasına yönelik tereddütlerini de dile getirdi, ancak "bize durdurmamız için her şeyi vermeye hazırlar" dedi ve dolayısıyla değerlendirmeye açık bıraktı.

Analistler, ara seçimler sonrasındaki seyir konusunda görüş ayrılığı içinde: Cumhuriyetçi Partinin güçlü bir performans göstermesi Trump tarafından savaşı yeniden başlatma yönünde bir onay olarak yorumlanabilir; Cumhuriyetçilerin kaybetmesi halinde ise Trump artık yeniden seçilme baskısı taşımadığından, askeri harekâta daha kolay yönelebilir — her halükarda, bir sonraki başkanlık seçiminde aday olmayacağını açıklamış olması, iç siyasi maliyetler açısından üzerindeki kısıtı daha da azaltıyor.