Suudi öncülüğündeki koalisyonun yönlendirdiği Yemen savaşı ekonomiyi içini boşaltıyor: Maaşlar gıdayı karşılamıyor, para birimi karşıtlıkla paramparça

Al Jazeera'nın haberine göre, Suudi öncülüğündeki koalisyonun yönlendirdiği Yemen savaşı on birinci yılına girerken, Dünya Bankası verileri ülkenin kişi başına reel GSYİH'sının 2015'ten bu yana yaklaşık yüzde 58 düştüğünü gösteriyor. Savaş yalnızca cephede can kaybına yol açmakla kalmıyor, maaşlarda, gıda fiyatlarında ve para sisteminde de kalıcı yarıklar bırakıyor — Dünya Gıda Programı'nın Ekim 2026 başındaki izlemesine göre, hükümet kontrolündeki "erişilebilir" bölgelerde hanelerin yüzde 74'ü temel gıda ihtiyaçlarını artık karşılayamıyor.

Hükümetin geçici başkenti Aden'de raflar boş değil; asıl eşik fiyatlar. Al Jazeera'nın haberine göre, hükümet memuru Bushra Abdullah Abdulwarith'in aylık maaşı 78 bin Yemen riyali olup karaborsa kuruna göre yalnızca yaklaşık 50 dolara denk geliyor; "Yemen Ekonomi Takip Girişimi", hükümet kontrolündeki bölgelerde sıradan bir hanenin yalnızca gıda için aylık yaklaşık 130 bin Yemen riyali (yaklaşık 83 dolar) harcama yaptığını, kira, ulaşım ve sağlık giderlerinin henüz buna dahil olmadığını tahmin ediyor.

Al Jazeera'nın haberinde belirtildiğine göre, Aden'in Mansoura bölgesindeki bir alışveriş merkezinde çalışan Ayman al-Maqtari, müşterilerin artık zaruri olmayan ürünleri nadiren satın aldığını, pirincin 40 kilogramlık paketler yerine 5 kilogramlık paketler halinde alındığını kanala söyledi. "Birçok kişi artık günü gününe, hatta haftasına hesaplayarak yaşıyor," dedi; ayın başında nakit tükendikten sonra yalnızca veresiye ile ayakta kalabildiklerini belirtti.

Mayıs 2026'da Yemen hükümeti enflasyon baskısını hafifletmek amacıyla kamu sektörü çalışanlarına yüzde 20 oranında yaşam desteği ödenmesini onayladı. Ancak Al Jazeera'nın haberine göre, söz konusu destek temel maaş üzerinden hesaplandığı için fiili artış sınırlı oldu. Bushra bunu "geçici bir ağrı kesici iğne, insanların yaşamlarının karşı karşıya olduğu fiili baskının ölçeğini yansıtmıyor" sözleriyle nitelendirdi.

Yüz binlerce yerinden edilmiş kişiyi barındıran doğudaki şehir ve hükümet kontrolündeki Marib'de — hükümet memuru Abu Mohammed Nasser al-Asbahi'nin aylık maaşı 400 bin riyali (yaklaşık 250 dolar) ve bunun yarısından fazlası kiraya gidiyor. "Maaş, ayın başının üçte birini bile çıkarmadan tükeniyor," diye Al Jazeera'ya anlattı; kalan günleri yerel dükkânlardan veresiye alarak ve borçlanarak geçirdiğini söyledi. Yine Marib'deki bir hükümet kurumu çalışanı Salah al-Zuhaifi, "Ne kadar kazanırsan kazan, ihtiyaçları karşılamak mümkün değil," dedi.

Al Jazeera'nın haberinde, Marib'deki bir eczanenin çalışanı Khaled Mohsen, ilaç fiyatlarındaki artışın birçok hastayı reçetedeki bazı ilaçları bırakarak yalnızca "en zorunlu" olanları satın almaya zorladığını; kronik hastaların eldeki ilaç miktarını uzatmak için dozları kısmaya başladıklarını söyledi.

Al Jazeera'nın haberine göre, Yemen'in para kuruluşları 2014'te Husilerin (aynı zamanda "Allah'ın destekçileri" olarak da anılan) başkent San'a'yı ele geçirmesinden bu yana iki ayrı sisteme bölünmüş durumda — bir tarafta hükümet, diğer tarafta Husiler. Husiler, hükümet banknotlarının yeni sürümlerinin dolaşımını yasaklıyor ve büyük ölçüde sabit bir kur uyguluyor. Ancak Al Jazeera, sabit kurun daha güçlü bir satın alma gücüne dönüşmediğini belirtiyor: Piyasa nakit sıkıntısı ve iki para ile bankacılık sistemi arasındaki havalelerin ek maliyetiyle boğuluyor; bu durum yurt içi ve dışı havalelere bağımlı sıradan haneleri doğrudan vuruyor.

Husilerin kontrolündeki San'a ve kuzeybatıdaki diğer bölgelerde, Al Jazeera'nın haberi vurguladığı üzere, kamu sektörü çalışanları sıklıkla yıllardır tam maaş alamıyor, bazı sektörler yalnızca düzensiz aralıklarla sınırlı ya da yarım maaş alabiliyor; özel sektör çalışanları ise ekonomik faaliyetin daralması, çok sayıda vergi ve iş fırsatı eksikliğiyle karşı karşıya kalarak gelirlerinin ve iş güvencelerinin aşındığını görüyor.

Dünya Gıda Programı'nın izlemesi yalnızca hükümet kontrolündeki "erişilebilir" bölgeleri kapsıyor; Husi kontrolündeki bölgelerde aynı kapsamda karşılaştırılabilir veri bulunmuyor; yüzde 20 yaşam desteğinin sürekliliği ve finansman kaynağı, ayrıca Husi kontrolündeki sabit kurun ardında yatan sınır ötesi para akışlarının fiili engellerinin boyutu şimdilik ölçülemiyor.