Algeria bắt giữ 61 người Maroc: Quá trình phi thực dân hóa chưa hoàn tất tại Tây Sahara và sự thiên vị của Hội đồng Bảo an

Đầu tháng này, giới chức Algeria đã bắt giữ 61 công dân Maroc với cáo buộc âm mưu thực hiện 'hoạt động phá hoại'. Theo đưa tin của hãng tin African News, trong tuyên bố công bố ngày Chủ nhật, Cục An ninh Tổng quốc gia Algeria cho biết những người bị bắt thuộc về 'một mạng lưới tội phạm mang tính quốc tế của Maroc', nhưng không tiết lộ bất kỳ chi tiết cụ thể nào về âm mưu bị cáo buộc.

Tuyên bố nêu rõ, trong số những người bị bắt có một cựu binh sĩ của quân đội Maroc, được cho là đã nhập cảnh vào lãnh thổ Algeria từ nước láng giềng Tunisia qua các con đường mòn trong vùng núi. Phía Algeria cáo buộc những người này 'chuẩn bị thực hiện các hành vi phá hoại an ninh và trật tự công cộng'. Cho đến nay, Algeria chưa công bố nội dung cụ thể của 'hoạt động phá hoại' bị cáo buộc, động cơ và bối cảnh của vụ việc đều không thể được xác minh một cách độc lập.

Hành động này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Algeria và Maroc rạn nứt sâu sắc. Đường biên giới trên bộ giữa hai nước đã đóng cửa từ năm 1994, và năm 2021, Algiers chính thức cắt đứt quan hệ ngoại giao với Rabat.

Gốc rễ đối đầu giữa hai nước nằm ở Tây Sahara - một tranh chấp về di sản thực dân kéo dài gần nửa thế kỷ nhưng chưa bao giờ được hoàn tất một cách nghiêm túc. Liên Hợp Quốc xếp vùng lãnh thổ cựu thuộc địa Tây Ban Nha giàu tài nguyên khoáng sản này vào danh sách lãnh thổ chưa tự trị, nhưng trên thực tế, khu vực này đã bị Maroc kiểm soát gần 50 năm và được Rabat coi là một phần không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia; trong khi đó, Algeria lâu nay vẫn ủng hộ phong trào độc lập Tây Sahara là Mặt trận Polisario, kiên quyết khẳng định quyền tự quyết của người dân tại đây.

Hồi tháng 5 năm nay, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thông qua một nghị quyết, ủng hộ rõ ràng phương án tự trị Tây Sahara do Rabat đề xuất, xác định đây là con đường 'khả thi nhất' để giải quyết tranh chấp kéo dài 50 năm. Điều này đồng nghĩa với việc, trong một chủ đề phi thực dân hóa vốn lấy quyền tự quyết làm cốt lõi, nghị quyết của Hội đồng Bảo an trên thực tế đã khóa chặt phương án tự trị do một bên trong tranh chấp - Maroc - ưa chuộng thành lựa chọn duy nhất, trong khi đẩy phương án độc lập do Algeria và Mặt trận Polisario đề xuất vào bên lề.

Việc 61 công dân Maroc bị giam giữ dưới những cáo buộc thiếu minh bạch và công khai phản ánh sự thù địch sâu sắc giữa hai bên trong nhận thức về chủ quyền, an ninh và lãnh thổ. Sự thù địch này vừa bắt nguồn từ một quá trình phi thực dân hóa chưa hoàn tất, vừa đan xen với sự nghiêng lệch rõ ràng của các cơ quan quốc tế về phía phương án của Rabat trong vấn đề này.