Cải cách luật bầu cử của Meloni vượt qua Hạ viện: Phe đối lập cáo buộc chính phủ "may đo" quy tắc dân chủ

Quốc hội Italy ngày 8/10 đã bỏ phiếu về một dự luật sửa đổi luật bầu cử, bị phe đối lập cáo buộc là phương án cải cách "may đo" cho chính phủ của Thủ tướng Meloni, nhằm gắn chế độ "đại diện tỷ lệ hoàn toàn" với một ngưỡng đa số quyết định: bất kỳ liên minh chính trị nào giành được hơn 42% số phiếu bầu sẽ tự động có được đa số tại cả hai viện của quốc hội. Theo tờ The Hindu dẫn nguồn hãng AFP, dự luật đã được Thượng viện thông qua và đang chờ biểu quyết cuối cùng tại Hạ viện.

Bộ trưởng phụ trách quan hệ quốc hội Luca Ciriani giải thích với AFP rằng cải cách này sẽ đảm bảo khả năng điều hành của chính phủ, đồng thời yêu cầu các đảng phải công khai cương lĩnh trị và đề cử sớm ứng viên thủ tướng trước ngày tổng tuyển cử. Ông Ciriani cho rằng điều này có lợi cho cử tri.

Nhưng lãnh đạo đảng Dân chủ (PD) tại Hạ viện Chiara Braga thẳng thừng phê phán với AFP rằng phương án này "bóp méo quy tắc dân chủ để phục vụ lợi ích của người cầm quyền". Phe đối lập thề sẽ bỏ phiếu chống và đe dọa sẽ đưa luật mới ra tòa.

Theo quy định của dự luật, liên minh giành được hơn 42% phiếu bầu sẽ được nhận thêm 70 ghế tại Hạ viện và 35 ghế tại Thượng viện, qua đó tránh được thực trạng không bên nào giành được đa số quốc hội dưới hệ thống bầu cử hỗn hợp hiện hành. Mô hình bầu cử hiện nay của Italy kết hợp giữa cơ chế đa số đơn giản và đại diện tỷ lệ, và cả cánh hữu lẫn cánh tả đều được dự đoán không thể một mình giành đa số quốc hội trong cuộc bầu cử tới.

Bên trong liên minh cầm quyền, những căng thẳng xoay quanh cuộc tổng tuyển cử tới đã bắt đầu xuất hiện, cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện lần này được tiến hành bằng hình thức kín, đồng nghĩa với việc những người có khả năng nổi loạn trong nội bộ liên minh vẫn còn dư địa để bỏ phiếu chống.

Tháng trước, bà Meloni đã trở thành nhà lãnh đạo chính phủ có thời gian tại nhiệm dài nhất trong thời kỳ hậu chiến của Italy, nhưng liên minh do bà lãnh đạo đang phải đối mặt với áp lực sụt giảm ủng hộ - các cuộc khảo sát cho thấy đảng Tương lai Quốc gia (FN) do cựu tướng Roberto Vannacci mới thành lập đã vượt qua Liên đoàn (Lega) và Forza Italia. Đến nay bà Meloni vẫn loại trừ khả năng liên minh với ông Vannacci, nhưng các nhà phân tích cho rằng bà sớm muộn sẽ cần sự ủng hộ của người đồng minh cực hữu này.

Rủi ro chính trị cũng đến từ phe đối lập. Theo khảo sát mới nhất của Ipsos Doxa, liên minh trung dung cánh tả nếu vượt qua bất đồng nội bộ và thuyết phục được hai đảng nhỏ cực đoan liên minh, có thể vượt ngưỡng 42%, khi đó thiết kế mà liên minh cầm quyền hy vọng sẽ củng cố quyền lực lại "trao" đa số ghế cho đối phương. Nhà khoa học chính trị Giovanni Orsina thuộc Đại học LUISS Rome phân tích với AFP rằng rủi ro mà bà Meloni phải đối mặt trong cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện là rất nhỏ, nhưng đạo luật này tạo ra một bối cảnh cạnh tranh hoàn toàn mở, do đó bà thực sự có nguy cơ thua trong cuộc bầu cử.

Ông Orsina cho rằng dự luật rất có khả năng được thông qua tại Hạ viện. Bà Meloni từng cảnh báo sẽ từ chức nếu cải cách thất bại, nhưng các nhà phân tích chỉ ra rằng các nghị sĩ sẽ ít có khả năng mạo hiểm kích hoạt một cuộc bầu cử sớm. Nhiệm kỳ của bà Meloni dự kiến kết thúc vào tháng 10/2027, nhưng bà có thể chọn đưa cuộc bầu cử lên sớm vào tháng 4 hoặc tháng 5/2027.