Cam kết không tấn công Iran trước bầu cử, kế hoạch đánh bom và bố trí lực lượng của Lầu Năm Góc đã sẵn sàng

Hôm thứ Năm, ông Trump đã lên tiếng rõ ràng trên nền tảng Truth Social rằng sẽ không ra lệnh nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3 tháng 11 tại Mỹ, đồng thời cho biết hai bên Mỹ-Iran đang "có những cuộc thảo luận mang tính xây dựng". Tuy nhiên, theo các bài đưa trong hai ngày qua của The New York Times, The Wall Street Journal, Axios và The Atlantic, Lầu Năm Góc đã soạn thảo kế hoạch tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa kỳ và đã chỉ đạo Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ (CENTCOM) chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự lớn sắp tới.

Khoảng cách giữa "cam kết không sử dụng vũ lực" và "tích cực chuẩn bị chiến đấu" này đã có tiền lệ trong quá trình ra quyết định của ông Trump đối với Iran. Đài Al Jazeera tổng hợp phát hiện rằng vào ngày 28 tháng 2 năm nay, khi các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang diễn ra và chỉ một ngày trước đó ông Trump còn cho biết vẫn chưa đưa ra quyết định, Mỹ và Israel đã phát động đợt tấn công đầu tiên nhằm vào Iran; vào tháng 6 năm ngoái, khi cuộc chiến kéo dài 12 ngày của Israel sắp kết thúc, phía Mỹ lại tiến hành tấn công Iran, trong khi thời điểm đó ông Trump nói sẽ công bố quyết định "trong vòng hai tuần".

Trong bài đăng hôm thứ Năm, ông Trump viết: "Tôi muốn nói rõ với tất cả mọi người rằng, mặc dù Iran đang ở trong tình thế tồi tệ... chúng tôi sẽ không tấn công Iran vào bất kỳ thời điểm nào trước cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3 tháng 11 tại Mỹ." Tuy nhiên, ông không đề cập đến tiến triển về chuẩn bị quân sự, cũng như không cung cấp thêm chi tiết về tình trạng đàm phán.

Cốt lõi khiến ông Trump kiềm chế sử dụng vũ lực trước bầu cử là phản ứng của cử tri. Theo cuộc thăm dò được Trung tâm Nghiên cứu Pew công bố hôm thứ Năm, khoảng 65% người Mỹ cho biết không tán thành cách ông Trump xử lý cuộc chiến với Iran nói chung. Cuộc thăm dò cùng ngày của Reuters và Ipsos cho thấy, trong số những người ủng hộ ông Trump chỉ có 30% tỏ ra háo hức với việc đi bỏ phiếu bầu cử giữa kỳ, thấp hơn rõ rệt so với con số 48% của những người ủng hộ đảng Dân chủ; khoảng 13% cử tri đã bỏ phiếu cho ông Trump trong năm 2024 vẫn chưa quyết định sẽ ủng hộ ai trong cuộc bầu cử quốc hội.

Tác động cụ thể của cuộc chiến đối với người dân Mỹ tập trung vào chi phí sinh hoạt cơ bản. Kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, giá xăng, thực phẩm và các hàng hóa thiết yếu khác tại Mỹ đã tăng mạnh do cuộc khủng hoảng ở Trung Đông. Trong giai đoạn đầu của cuộc chiến, ông Trump từng tuyên bố nó "sẽ kéo dài vài tuần", nhưng cuộc chiến đã kéo dài tám tháng. Khảo sát của Pew cho thấy, đa số người Mỹ hiện cho rằng cuộc chiến sẽ còn tiếp diễn ít nhất thêm một năm, và ngay cả những cử tri thiên về đảng Cộng hòa và bảo thủ cũng đang ngày càng có thái độ tiêu cực về cuộc chiến.

Công tác chuẩn bị ở cấp độ quân sự không hề chậm lại vì những tính toán chính trị. Tuần trước, quân đội Mỹ đã điều khoảng 7.000 thủy thủ và 2.000 lính thủy quân lục chiến tới Trung Đông, trong đó có nhóm tác chiến tàu sân bay Theodore Roosevelt, nâng tổng số quân nhân Mỹ tại khu vực này lên 20.000 người, với lực lượng triển khai bao gồm hàng trăm máy bay quân sự và ít nhất ba nhóm tác chiến tàu sân bay. Trong quá khứ, các đợt tập kết quân đội Mỹ tại Trung Đông và vùng Caribe thường kết thúc bằng các hành động quân sự.

Bản thân ông Trump trong vài tuần qua đã nhiều lần đưa ra tín hiệu về việc leo thang xung đột sau bầu cử. Tại một cuộc vận động của đảng Cộng hòa vào tháng 9, ông đã cáo buộc Iran cố gắng can thiệp vào kết quả bầu cử giữa kỳ và cho biết xung đột "sẽ kết thúc ngay sau khi bầu cử kết thúc"; hai tuần trước, khi trả lời phỏng vấn với tạp chí Time, ông lại cho biết việc tăng cường oanh tạc Iran sau bầu cử "là khả thi", nhưng từ chối nói thêm chi tiết. Các nhà phân tích cho rằng, những phát ngôn này nhằm trấn an cử tri, đồng thời cảnh báo Iran rằng có thể đối mặt với nguy cơ leo thang sau bầu cử.

Ở cấp độ đàm phán, Washington gần đây đã bác bỏ đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz với điều kiện phía Mỹ phải đáp ứng các yêu cầu của Tehran (bao gồm dỡ bỏ trừng phạt, giải phóng tài sản đóng băng của Iran và đảm bảo không tiến hành tấn công nữa). Ngoại trưởng Iran Abbas Araghichi tuần trước cho biết, Iran đang cân nhắc đề xuất phản hồi của phía Mỹ. Hồi tháng 6, hai bên đã ký một thỏa thuận ngừng bắn, nhưng thỏa thuận nhanh chóng tan rã do vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ông Trump cho rằng phía Mỹ đang nắm thế thượng phong trong vấn đề eo biển Hormuz, với lý do xuất khẩu dầu mỏ tăng và nền kinh tế Iran bị suy yếu; ông cũng từng bày tỏ sự ngại ngần với việc đạt được một thỏa thuận quản lý với Tehran, nhưng cũng nói "họ sẵn sàng dâng bất cứ thứ gì để ngăn chặn (chúng tôi)", nên không loại trừ khả năng cân nhắc.

Các nhà phân tích chia rẽ về diễn biến sau cuộc bầu cử giữa kỳ: nếu đảng Cộng hòa thể hiện tốt, đó có thể bị ông Trump coi là phiếu ủng hộ tái khởi động chiến tranh; nếu đảng Cộng hòa thất bại, do ông Trump không còn áp lực phải tái tranh cử, ông ngược lại có thể càng nghiêng về sử dụng vũ lực hơn - dù thế nào, ông cũng đã tuyên bố sẽ không tham gia cuộc bầu cử tổng thống kế tiếp, điều này càng giảm bớt các ràng buộc mà ông phải gánh chịu về chi phí chính trị trong nước.