Chính phủ Modi bắt giữ hàng loạt người để ngăn chặn biểu tình về tranh cãi bầu cử, phong tỏa toàn New Delhi

Tòa án hành chính tại New Delhi hôm Chủ nhật đã ra lệnh trả tự do cho ba lãnh đạo "Đảng Gián" (CJP, còn gọi là "Phong trào Thanh niên Gián"), tạm thời khép lại một chiến dịch trấn áp lấy việc bắt giữ phòng ngừa làm trọng tâm, kết hợp với phong tỏa thành phố. Theo Al Jazeera, chỉ trong một ngày qua, ít nhất 2.000 người biểu tình, chính trị gia đối lập và nhà báo đã bị bắt giữ trong chiến dịch này.

Theo Al Jazeera, nhà sáng lập CJP Abhijeet Dipke cùng hai đồng sự Saurav Das và Ashutosh Ranka đã bị cảnh sát bắt giữ ngay trên máy bay khi đáp xuống New Delhi từ Mumbai hôm thứ Bảy. Trong đoạn video đăng trên Instagram, Dipke đã chào tạm biệt các hành khách: "Rất vui được gặp mọi người. Chúng ta có thể thấy đất nước này đang đi về đâu. Đây chính là chế độ độc tài - cảnh sát Delhi đã lên máy bay để cố bắt giữ chúng tôi." Cả ba người đã được tòa thả hôm Chủ nhật. Luật sư bào chữa Ratna Singh cho biết trên mạng xã hội rằng điều kiện để được thả là "không được gây rối trật tự trong vòng một năm".

Quy mô hành động của cảnh sát vượt xa ban lãnh đạo CJP. Hình ảnh trên truyền hình cho thấy cựu thủ hiến bang Tây Bengal Mamata Banerjee, cựu thủ hiến Delhi Arvind Kejriwal, cựu thủ hiến bang Kerala Pinarayi Vijayan đều nằm trong số những người bị bắt giữ. Một phóng viên Reuters và bốn nhà báo truyền thông số cũng bị tạm giam.

Về số người bị bắt, các bên đưa ra những con số khác nhau. Báo The Hindu dẫn nguồn cảnh sát Delhi cho biết khoảng 2.500 người đã bị bắt tại thủ đô; Reuters dẫn lời quan chức Bộ Nội vụ nói con số là khoảng 2.000 người; hãng thông tấn ANI đưa tin riêng khoảng 600 người khác bị bắt tại trung tâm tài chính Mumbai.

CJP ban đầu dự kiến tập hợp hàng nghìn người tại địa điểm biểu tình được chỉ định ở trung tâm New Delhi là Jantar Mantar để phản đối Tổng Ủy viên Ủy ban Bầu cử Gyanesh Kumar. Những người biểu tình yêu cầu ông Kumar từ chức, với lý do ông thực hiện "sửa đổi đặc biệt dày đặc" (SIR) danh sách cử tri đã loại bỏ khoảng 130 triệu tên, và phe đối lập cáo buộc việc sửa đổi này có lợi cho đảng cầm quyền Bharatiya Janata (BJP). Al Jazeera đưa tin bản thân ông Kumar không đưa ra bình luận, Ủy ban Bầu cử và BJP đều phủ nhận có bất kỳ sai phạm nào. Tuy nhiên, báo Indian Express tuần trước tiết lộ rằng hai ủy viên bầu cử đã đặt câu hỏi về cuộc sửa đổi này.

Để ngăn chặn cuộc biểu tình diễn ra, dịch vụ viễn thông di động tại khu thương mại trung tâm New Delhi đã bị đình chỉ, hàng chục nhà ga tàu điện ngầm và chợ bị đóng cửa. Cảnh sát dựng trạm kiểm soát trên các tuyến đường chính và lối vào thành phố, lên xe khám xét xe buýt và phương tiện, các xe bọc thép trang bị súng phóng lựu đạn hơi cay được triển khai trên các tuyến đường trọng điểm. Al Jazeera đưa tin Jantar Mantar đã bị lực lượng an ninh phong tỏa trước khi cuộc biểu tình bắt đầu.

Dù vậy, các cuộc biểu tình quy mô nhỏ vẫn bùng phát ở những địa điểm khác tại New Delhi. Tại khu chợ thủ công Dilli Haat, ủy viên bang New Delhi của tổ chức sinh viên cánh tả Liên đoàn Sinh viên Toàn Ấn (SFI) Shranaya nói với Al Jazeera: "Đây là chế độ độc tài sống - ngay trước mắt chúng ta - chỉ để bảo vệ một quan chức đang ăn cắp phiếu bầu cho BJP cho ông Modi. Họ đang giết chết nền dân chủ Ấn Độ ngay giữa ban ngày." Cô bổ sung: "Chính phủ này không hiểu sức mạnh của nhân dân, và đó chính là lợi thế của chúng tôi. Chúng tôi không có vũ khí, nhưng chúng tôi có nhiệt huyết. Chúng tôi sẽ lại xuống đường, và sẽ tiếp tục quay lại. Chúng tôi là sinh viên. Chúng tôi là người thất nghiệp. Chúng tôi là 'gián' - và chúng tôi sẽ quay lại." Cô đã bị cảnh sát kéo đi và đưa lên xe buýt sau khi vượt qua rào chắn.

Cộng đồng quốc tế lập tức có phản ứng. Người phát ngôn của Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Thameen Al-Kheetan ra tuyên bố kêu gọi nhà chức trách "tôn trọng và bảo đảm đầy đủ quyền tụ tập hòa bình", đồng thời thúc giục tiến hành "đối thoại có ý nghĩa" để giải quyết những quan ngại "đang tồn tại rộng rãi". Tổ chức Ân xá Quốc tế cảnh báo các vụ bắt giữ thể hiện "nỗ lực tuyệt vọng" của chính phủ Ấn Độ nhằm "đàn áp tiếng nói phản biện"; Ủy ban Bảo vệ Nhà báo yêu cầu cảnh sát Ấn Độ "tôn trọng các nhà báo".

Phái đoàn thường trực Ấn Độ tại Liên Hợp Quốc ở Geneva bác bỏ cho rằng những quan ngại này "bị lạc hướng", cấu thành "sự can thiệp vô cớ vào công việc nội bộ của Ấn Độ", đồng thời nhấn mạnh quyền tụ tập hòa bình được Hiến pháp Ấn Độ bảo đảm, "cũng như ở mọi quốc gia dân chủ, việc công dân Ấn Độ thực thi quyền này phải tuân theo những hạn chế hợp lý nhằm duy trì trật tự công cộng".

Chủ tịch đảng Quốc đại Mallikarjun Kharge đăng trên nền tảng xã hội X chỉ trích: "Chính phủ Modi đã biến 'mẹ đẻ của dân chủ' thành 'nền dân chủ bị câm lặng'! Bắt giữ, bắt giam, giam cầm, dùi cui và đạn hoa cải đều không làm nhân dân Ấn Độ khiếp sợ." Người phát ngôn BJP Sambit Patra lại gọi những người biểu tình là "những kẻ vô chính phủ", nói rằng "vở kịch thất bại của họ đã bị đập tan hoàn toàn".

Tổng biên tập tạp chí Hard News Sanjay Kapoor phân tích với Al Jazeera rằng việc chính phủ Modi "tỏ ra hoảng sợ và sợ hãi trước tình hình mà người biểu tình có thể gây ra thật kỳ lạ". "Sự thật là BJP và chính quyền trung ương rất, rất sợ tình hình sẽ diễn biến thế nào", ông nói, "Chính phủ Modi đã bắt đầu mất đi rất nhiều uy tín. BJP lo ngại tình hình mặt đất đã thay đổi cơ bản, và họ sẽ vô cùng khó tái nắm quyền".

Đợt trấn áp này diễn ra trước loạt bầu cử bang quan trọng vào đầu năm 2027, cho thấy tranh cãi về danh sách cử tri đã trở thành một trong những thử thách chính trị gay gắt nhất đối với chính phủ Modi.