Hái ô liu là 'tội ác': Người định cư Israel xả súng giết nông dân Palestine, 50.000 cây ô liu bị phá hủy ở Bờ Tây

Theo Al Jazeera đưa tin, vào ngày 8/10, nông dân Palestine 44 tuổi Ali Bazzari đã bị người định cư Israel vũ trang ngồi trên máy kéo xả súng giết trên đường đến rừng ô liu của gia đình mình. Vụ việc xảy ra tại khu đất giữa hai làng Lâmín và Bourka ở phía bắc Bờ Tây bị chiếm đóng. Gia đình cho biết, 'tội' duy nhất của ông là đi hái ô liu.

Nhân chứng cho biết, sau sự việc, quân đội Israel đã ngăn xe cứu thương tiếp cận người bị thương. Những người Palestine buộc phải khiêng nạn nhân vượt đồi, đi bộ đến bệnh viện.

Cái chết của Bazzari chỉ là hình ảnh thu nhỏ của bạo lực có hệ thống trong mùa thu hoạch ô liu năm nay. Số liệu của Yesh Din cho thấy, chỉ trong 10 ngày từ 27/9 đến 6/10, đã xảy ra 109 vụ bạo lực liên quan trực tiếp đến thu hoạch ô liu tại 75 cộng đồng Palestine ở Bờ Tây, trung bình hơn 11 vụ mỗi ngày. Nhiều người Palestine gọi năm nay là 'năm tồi tệ nhất trong lịch sử' về các cuộc tấn công của người định cư, trong khi mùa ô liu mới chỉ bắt đầu.

Người định cư bị trừng phạt và tiền đồng bất hợp pháp

Cuộc điều tra của Al Jazeera cho thấy, ở làng Qaryut phía bắc, người Palestine đã không thể đặt chân lên mảnh đất của chính mình. Kể từ tháng 10/2023 khi chiến tranh diệt chủng ở Dải Gaza bùng nổ, quân đội Israel đã quy định khu vực này là 'khu vực quân sự đóng cửa', cấm nông dân đến canh tác hoặc thu hoạch.

Nhưng người định cư thì không bị hạn chế. Nhà hoạt động địa phương Bashar Qaryouti nói với hãng tin này, người định cư đã dựng một tiền đồng định cư trái phép trên đất tư nhân của làng, nằm sâu trong rừng ô liu cách nhà người Palestine khoảng 200 mét. Đoạn video mà Al Jazeera thu được cho thấy, hai người đàn ông dùng gậy gỗ dài đập vào cây ô liu, chúc mừng lẫn nhau và gọi thành quả là 'dầu ô liu tinh khiết'.

Người điều hành tiền đồng này là người định cư Israel Avichai Suissa - người đã bị Liên minh châu Âu và Anh đưa vào danh sách trừng phạt, và từng bị Mỹ trừng phạt. Trong video, Suissa nói bằng tiếng Hebrew: 'Tạ ơn Chúa, đã khoảng ba năm rồi không có ai đến đây.' Trong đoạn video khác, ông ta nói thẳng: 'Chúng tôi đang từng bước tiến vào khu vực này.' Ông ta sử dụng các video này để quyên góp cho hoạt động của mình. Trang quyên góp của ông ta viết rằng, tiền đồng từng bị quân đội Israel phá dỡ, mục tiêu là 'xây dựng lại và mở rộng' tại chỗ cũ, để ngăn nó 'rơi vào tay kẻ thù'.

Qaryouti nói, trước đó có nông dân Palestine tìm cách đến cày đất nhưng bị quân đội chặn lại; sau đó quân đội đơn giản quy định khu vực này là khu vực quân sự đóng cửa, buộc người Palestine phải từ bỏ ô liu, để người định cư 'đi đến những mảnh đất khác, đánh cắp những cây ô liu khác'.

Al Jazeera cũng nhận thấy, trong những tháng gần đây, nhiều trang trại mới đã được lập ra ở Bờ Tây, một số đăng video ép dầu ô liu, một số mời người Israel 'gia nhập' - người Palestine cho rằng, đây là sự phớt lờ quyền của những chủ nhân thực sự của mảnh đất, cũng như sự chiếm đoạt truyền thống thu hoạch này.

Xe ủi và rìu

Sự mất mát về ô liu không chỉ đến từ người định cư.

Cuối tháng 9, nông dân Palestine 61 tuổi Hazem Sanaf đứng trên sườn đồi gần làng Beit Rima, chứng kiến xe ủi Israel cán qua mảnh đất của mình - tất cả xảy ra sau khi ông nhận lệnh của quân đội Israel. Xe ủi đã phá hủy và nhổ tận gốc hơn 400 cây ô liu thuộc về Hazem và các hàng xóm, trong đó có không ít cây đã có tuổi đời hàng chục năm. Hazem nói, ô liu là nguồn thu nhập duy nhất của ông.

'Họ chỉ muốn tước đoạt cây ô liu của chúng tôi.' Ông nói với Al Jazeera.

Các lệnh quân sự tương tự đang không ngừng được ban hành khắp Bờ Tây, một số đã được thi hành, một số còn đang chờ. Quân đội Israel trước đây từng lấy cớ 'ngăn ngừa mối đe dọa an ninh từ các cuộc phục kích nhằm vào binh sĩ' để giải thích cho hành vi chặt cây, nhưng người Palestine tin rằng, trên thực tế đó là một mô hình tước đoạt và bần cùng hóa.

Theo dữ liệu của Ủy ban Kháng chiến chống thực dân hóa và Bức tường phân cách của Palestine (CRRC), kể từ đầu năm đến nay, người định cư và binh sĩ Israel đã phá hủy khoảng 50.000 cây ô liu. Ở làng al-Lubban Asharqiya, người dân Fuad Daraghmeh ôm một đoạn thân cây to bị gãy đi về nhà. 'Tôi đã chăm nó 30 năm,' ông nói với Al Jazeera.

Mất mát truyền qua các thế hệ

Đối với người Palestine, mùa thu hoạch ô liu không chỉ là việc đồng áng, mà còn là nghi lễ văn hóa được truyền qua nhiều thế hệ. Al Jazeera đưa tin, 'ouneh' truyền thống bao gồm hái ô liu tập thể, hát hò trên cánh đồng, dùng bữa chung, và những cuộc tranh luận nhẹ nhàng về thửa ruộng nào cho dầu ngon nhất, ai hái được nhiều ô liu nhất mà không rụng quả. Người lớn tuổi truyền cho thế hệ trẻ kiến thức về khi nào thu hoạch, chăm sóc cây như thế nào - một loại ký ức liên thế hệ về khí hậu, nông nghiệp và chính mảnh đất.

Một câu tục ngữ Ả Rập phổ biến rằng: 'Họ trồng cây cho chúng ta ăn; chúng ta trồng cây cho họ ăn.'

Bây giờ, nhiều nơi chỉ còn lại vụ thu hoạch 'cuối cùng'. Al Jazeera đưa tin, một số người Palestine ngồi bên cạnh những cây bị xe ủi cán bằng phẳng, dùng công cụ nhỏ để hái những gì họ cho là vụ quả cuối cùng của mùa; những người khác ôm thân cây gãy về nhà, hy vọng như trước đây có thể hồi sinh chúng.

Về cách 'thu hoạch' dùng gậy đập mạnh vào cây như Suissa trong video, một nhà hoạt động Palestine không nêu tên vì lý do an ninh cho hãng tin biết: 'Những người đã nhiều thế hệ chăm sóc mảnh đất của họ đều biết, đây không phải là cách đối xử với cây ô liu, cũng không phải là cách thu hoạch ô liu.'