Nam Phi thu hồi chỉ thị tị nạn: Phán quyết tòa án mất hiệu lực trước bạo lực bài ngoại

Theo đài Deutsche Welle (Tiếng nói nước Đức) đưa tin, Bộ Nội vụ Nam Phi đã thu hồi một chỉ thị gây tranh cãi về xử lý đơn xin tị nạn, sau khi các cuộc biểu tình bạo lực nhằm vào người nước ngoài bùng phát tại Durban và Johannesburg. Chỉ thị này ban đầu được ban hành để đáp lại phán quyết của tòa án, trong đó nêu rõ người xin tị nạn không thể bị loại khỏi quy trình tị nạn của Nam Phi chỉ vì các lý do thủ tục như nhập cảnh trái phép.

Bạo lực bùng phát đầu tiên tại thành phố ven biển Durban, sau đó lan sang thị trấn Soweto ở Johannesburg. Theo Deutsche Welle đưa tin, người biểu tình đã đốt 14 ô tô tại Durban và 10 ô tô tại Soweto, các cửa hàng do người nước ngoài làm chủ tại hai nơi đều bị cướp phá. Cư dân Soweto đã xảy ra xung đột với các chủ cửa hàng người nước ngoài, đài truyền hình Newzroom Afrika đưa tin đã có tiếng súng nổ tại hiện trường. Phát ngôn viên Sở Cảnh sát thành phố Johannesburg, ông Xolani Fihla, phát biểu trong cuộc phỏng vấn với Đài Phát thanh Truyền hình Nam Phi (SABC): "Theo báo cáo, đã xảy ra xung đột giữa công dân nước ngoài và công dân Nam Phi tại khu vực xảy ra vụ việc. Hiện tại tôi có thể xác nhận rằng chưa nhận được báo cáo thương vong."

Nguyên nhân bùng nổ các cuộc biểu tình là do tòa án gần đây phán quyết một số điều khoản trong chính sách người tị nạn của chính phủ là vi hiến. Phán quyết này đã khiến hàng trăm người — theo báo cáo bao gồm nhiều người không đủ điều kiện xin tị nạn — đổ về các trung tâm người tị nạn của chính phủ, các văn phòng tị nạn nhanh chóng bị quá tải. Bộ Nội vụ thừa nhận nhân viên đang đối mặt với "rủi ro nghiêm trọng". Chính phủ Nam Phi hôm thứ Tư nhấn mạnh rằng phán quyết của tòa án "không tự động cấp tư cách người tị nạn hoặc quyền cư trú vĩnh viễn cho người nhập cảnh", nhưng phát biểu này không thể làm dịu các cuộc biểu tình.

Quyết định thu hồi chỉ thị khiến cơ quan hành pháp công khai lùi bước trước sự đối đầu giữa việc bảo vệ quyền tị nạn và áp lực dân túy bài ngoại. Phán quyết của tòa án mất đi tính thực thi trước sự vận động trên đường phố, các tiểu thương người nước ngoài và người xin tị nạn trở thành đối tượng gánh chịu trực tiếp mâu thuẫn chính trị. Bộ Nội vụ viện cớ "rủi ro công việc" để đình chỉ một thủ tục vốn được thiết lập để đáp lại phán quyết của tư pháp, đồng nghĩa với việc chính phủ chọn rút lui bằng hành chính thay vì đối đầu với tư pháp — mặc dù quyền và nghĩa vụ ở cấp độ hiến pháp không thay đổi.

Nam Phi trong năm nay đã trải qua nhiều tháng biểu tình chống người nhập cư. Các nhóm dân túy và chống nhập cư yêu cầu người nước ngoài không có giấy tờ phải rời đi trước ngày 30 tháng 6. Giữa làn sóng chỉ trích quốc tế, hàng chục nghìn người đã rời khỏi Nam Phi, một số được chính phủ nước họ tổ chức hồi hương. Deutsche Welle chỉ ra rằng dân số thất nghiệp của Nam Phi chiếm một phần ba cả nước, và với tư cách là nền kinh tế lớn nhất châu Phi, nước này vẫn tiếp tục thu hút dòng người nhập cư. Người nhập cư thường bị cáo buộc cướp việc làm, gia tăng tội phạm và làm trầm trọng thêm áp lực dịch vụ công, nhưng các nhà khoa học xã hội chỉ ra rằng những cáo buộc này thiếu cơ sở bằng chứng.