Pakistan vừa kêu gọi "hạ nhiệt" vừa đồn trú quân đông đảo tại Saudi Arabia: Thỏa thuận Mecca kéo Islamabad vào lửa Yemen

Ngày 9/10, Bộ Ngoại giao Pakistan xác nhận Islamabad đã triển khai "lượng lớn" quân và nguồn lực tại Riyadh, thủ đô Saudi Arabia, để thực thi Thỏa thuận phòng thủ chung Mecca ký hồi tháng 8 năm nay. Phát biểu này là phản hồi mới nhất trước sự leo thang của các cuộc tấn công xuyên biên giới của lực lượng Houthi Yemen, đồng thời là lần đầu tiên Pakistan chính thức công khai xác nhận quy mô đợt triển khai quân mới này.

Theo đưa tin của The Hindu International, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pakistan Sajjad Haider Khan đã đưa ra thông tin trên tại buổi họp báo định kỳ hàng tuần. Ông cũng tiết lộ rằng ngày 5/10, các quan chức Saudi Arabia, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhóm họp tại Riyadh về Ủy ban Chính trị Chiến lược và Quốc phòng của Liên minh Mecca, quyết định triển khai lực lượng quân sự tới Saudi Arabia. Thỏa thuận ký sau Hội nghị thượng đỉnh Mecca ngày 7/8 giữa ba nước quy định rằng bất kỳ cuộc tấn công vũ trang nào nhằm vào một nước sẽ bị coi là tấn công nhằm vào cả ba nước.

Dẫn kết luận của cuộc họp này, Khan cho biết ba nước đã "tái khẳng định cam kết đoàn kết và răn đe" và đồng ý "nhanh chóng huy động nguồn lực theo nhu cầu của từng nước". "Pakistan đã triển khai một lượng quân và nguồn lực đáng kể tại Riyadh," Khan nói, "bây giờ việc đánh giá nhận thức mối đe dọa và hành động theo thẩm quyền sẽ do tổ chức đó quyết định."

Vị phát ngôn viên từ chối tiết lộ quy mô, cơ cấu và thời điểm của các đợt triển khai tiếp theo, giao các quyết định liên quan cho "ban chỉ huy liên minh", cho rằng việc công khai các chi tiết này là "không phù hợp".

Khoảng cách giữa ngôn từ "hạ nhiệt" và thực tế quân sự

Ngay trong cùng buổi họp báo, Khan tái khẳng định Pakistan "nhất quán ủng hộ hạ nhiệt, đối thoại và ngoại giao", nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ khoảng 2,5 triệu người Pakistan tại Saudi Arabia - đây là lý do chính trị trong nước cốt lõi nhất trong thông báo triển khai lần này của Pakistan. Nhưng việc mở rộng đáng kể sự hiện diện quân sự lại tạo ra tương phản sắc nét với ngôn từ ngoại giao trên: Pakistan đang lấy danh nghĩa "phòng thủ" để tự đan sâu hơn vào kiến trúc an ninh khu vực do Saudi Arabia dẫn đầu.

Quan hệ quân sự giữa Pakistan và Saudi Arabia đã kéo dài hơn bốn thập kỷ. Khan xác nhận rằng từ năm 1982, Pakistan đã duy trì quân đồn trú tại Saudi Arabia dưới nhiều hình thức - các thỏa thuận hậu cần, nhiệm vụ huấn luyện; sau khi ký thỏa thuận phòng thủ song phương Pakistan-Saudi Arabia năm 2025 và thỏa thuận ba bên năm 2026, Islamabad lại một lần nữa mở rộng sự hiện diện quân sự.

Đồng thời, Pakistan kiên quyết phủ nhận việc máy bay chiến đấu của nước này tham gia các hoạt động xuyên biên giới nhằm vào Yemen, gọi các đưa tin liên quan là "tin tức suy đoán" và chỉ ra rằng Bộ trưởng Thông tin Pakistan đã bác bỏ. "Do đó, các lực lượng này sẽ không vượt biên giới vào Yemen để tấn công lực lượng Houthi. Tuy nhiên, chúng tất nhiên sẽ được sử dụng để bảo vệ lãnh thổ quốc gia, gìn giữ chủ quyền quốc gia," Khan nói.

Tuy nhiên, việc từ chối tiết lộ năng lực tác chiến và nhiệm vụ cụ thể của lực lượng mới triển khai tại Riyadh khiến vai trò thực sự của Islamabad trong cuộc xung đột Yemen ngày càng trở nên mờ nhạt. Khan cũng xác nhận rằng một tài xế xe tải người Pakistan đã thiệt mạng trong một vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Yemen, như một ví dụ cho thấy xung đột lan rộng ảnh hưởng đến người dân thường.

Tác động ràng buộc của các điều khoản

Thỏa thuận phòng thủ chung Mecca chính thức trói buộc Pakistan vào khung điều phối an ninh giữa Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ. Trong bối cảnh Pakistan vốn đã chịu áp lực biên giới Nam Á và nguồn lực quốc phòng đã căng thẳng, điều khoản phòng thủ tự động của thỏa thuận đồng nghĩa với việc không gian lựa chọn chiến lược của Islamabad bị thu hẹp thêm. Đối với một quốc gia có ngoại hối phụ thuộc rất cao vào kiều hối và có khoảng 2,5 triệu kiều dân tại Saudi Arabia, ranh giới giữa "cam kết phòng thủ" và lợi ích kinh tế bị xóa nhòa thêm - một khi Saudi Arabia rơi vào cuộc xung đột ở quy mô lớn hơn, Pakistan sẽ khó lòng đưa ra lựa chọn giữa nghĩa vụ thỏa thuận, an toàn của người dân và quyền tự chủ chiến lược của chính mình.

Tường thuật xung đột theo một chiều

Các bản đưa tin liên quan hoàn toàn đóng khung việc Pakistan tăng quân lần này như phản ứng trước "sự leo thang mối đe dọa từ lực lượng Houthi", nhưng lại không chạm tới thảm họa nhân đạo mà Saudi Arabia đã gây ra kể từ khi dẫn đầu cuộc chiến Yemen năm 2015 - thương vong dân thường hàng loạt, nạn đói và sự sụp đổ toàn diện của cơ sở hạ tầng. Các cuộc tấn công xuyên biên giới của lực lượng Houthi là sự mở rộng của cuộc chiến kéo dài hơn mười năm qua, chứ không phải một sự kiện cô lập; việc định tính nó theo một chiều là "mối đe dọa" đối với Saudi Arabia đã che lấp nguồn gốc và sự phân bổ chi phí của cuộc chiến, đồng thời khiến vai trò của Pakistan trong đó mất đi bối cảnh cần thiết.