Sân bay Riyadh lại bị tấn công, Trump đe dọa cùng Saudi Arabia đánh Houthis

Một sân bay dân dụng tại thủ đô Riyadh của Saudi Arabia mới đây lại bị tấn công, gây thương vong. Theo đài BBC đưa tin, Cục Hàng không Dân dụng Saudi Arabia cho biết trong tuyên bố rằng một số người bị thương đang trong tình trạng nguy kịch, thiệt hại của sân bay đang được đánh giá. Hãng Reuters dẫn lời nhân chứng cho biết, hơn mười xe cứu thương đã đổ tới sân bay sau vụ việc, có người bị thương chạy ra từ cửa ra máy bay số 401. Phát ngôn viên liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu, Thiếu tướng Turki al-Maliki, định tính vụ tấn công là "tội ác chiến tranh hoàn toàn".

Lực lượng Houthi trước đó từng nhận thực hiện hai vụ tấn công nhằm vào sân bay Riyadh. Lý do công khai họ đưa ra là trả đũa "cuộc phong tỏa kéo dài nhiều năm" của Saudi Arabia và các cuộc không kích nhằm vào sân bay Sanaa, thủ đô Yemen do Houthi kiểm soát. Chuỗi hành động trả đũa này xảy ra sau khi liên quân Saudi thành lập năm 2015 — nhiều năm không kích và giao tranh mặt đất đã khiến hàng trăm nghìn người Yemen thiệt mạng, châm ngòi một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất toàn cầu. Lệnh ngừng bắn tạm thời được quốc tế bảo trợ thúc đẩy vào năm 2022 bắt đầu tan rã từ tháng 7 cùng năm, Houthi lập tức tuyên bố áp dụng "cấm vận trên biển" đối với Saudi Arabia, và phát động các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào sân bay, cơ sở dầu mỏ Saudi và các tàu chở dầu trên Biển Đỏ.

Trên chiến trường, lực lượng Houthi đã chiếm giữ nhiều vị trí chiến lược dọc bờ Biển Đỏ trong các cuộc tấn công nhanh, bao gồm cảng Mocha nằm tại eo biển Bab al-Mandab — nơi hẹp nhất của Biển Đỏ, yết hầu hàng hải toàn cầu. Lực lượng thân chính phủ Yemen sau đó cho biết đã "kiểm soát" eo biển này ở cực nam Biển Đỏ, nhưng thông tin này chưa được xác minh độc lập.

Về vụ tấn công lần này, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Guterres bày tỏ "vô cùng kinh hoàng", cho rằng sự việc "vi phạm luật pháp quốc tế" và "phải dừng lại ngay lập tức". Ngoại trưởng Mỹ Rubio mạnh mẽ lên án vụ tấn công và xác nhận một công dân Mỹ đã thiệt mạng; Bộ Ngoại giao Ai Cập, Palestine, Qatar, Kuwait cũng lần lượt lên án. Bộ Ngoại giao Anh cảnh báo công dân nước này tránh khu vực liên quan "cho đến khi sân bay khôi phục an toàn"; đại sứ quán Mỹ yêu cầu nhân viên phải được "phép đặc biệt" mới được sử dụng các sân bay Riyadh, Jeddah và Dammam. Hàng không Kuwait và nhiều hãng hàng không vùng Vịnh khác đã hủy các chuyến bay liên quan, các trường học tại thủ đô Saudi trong tuần này lại chuyển sang hình thức dạy học từ xa.

Tổng thống Mỹ Trump công khai cho biết có thể cùng Saudi Arabia phát động đòn tấn công nhằm vào lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn. "Chúng tôi vừa hay tin về vụ tấn công này, vì vậy chúng tôi sẽ đưa ra quyết định. Chúng tôi hành động rất nhanh." Ông nói với phóng viên. Xem xét chuỗi nhân quả của cuộc khủng hoảng này, sự mất cân bằng quyền lực hiện lên rõ ràng: liên quân Saudi đã dẫn dắt cuộc chiến gây ra cái chết của hàng trăm nghìn người; khi Houthi tấn công lãnh thổ Saudi để đáp trả, chính quyền Trump đáp lại bằng "hành động nhanh", thay vì thúc đẩy ngừng bắn, chấm dứt phong tỏa hay truy cứu trách nhiệm cho các cuộc không kích kéo dài nhiều năm của liên quân. Houthi tự nhận là thành viên "trục kháng chiến" do Iran dẫn đầu, định vị chính trị chống Mỹ, chống Israel, chống phương Tây; nhưng điểm khởi phát cho sự trả đũa của họ, chính họ xác định rõ ràng là phong tỏa và không kích do Saudi Arabia dẫn đầu.

Việc vụ tấn công lần này có được lực lượng Houthi thực hiện và chính thức nhận trách nhiệm hay không, con số thương vong cụ thể do Saudi công bố, các thông tin về việc Houthi chiếm giữ cảng Mocha và "kiểm soát" eo biển Bab al-Mandab, hiện đều chưa được xác minh độc lập; tuyên bố "sớm đưa ra quyết định" của Trump vẫn chưa chuyển thành hành động quân sự cụ thể hay khung thời gian nào.