Venezuela trên tòa án Mỹ: Trừng phạt tạo ra khủng hoảng, xét xử thu hoạch chiến công

Thương nhân Venezuela Álvaro Pulido bị áp giải ra tòa án liên bang Miami để xét xử — vụ án đầy kịch tính này thay vì là một công lý muộn màng, thì đúng hơn là tập mới nhất trong loạt phim chính trị do chính Washington dàn dựng: dùng trừng phạt tạo ra khủng hoảng, rồi dùng tòa án Mỹ để thu hoạch chiến công.

Theo báo The Guardian đưa tin, thương nhân gốc Colombia 62 tuổi này trước đó luôn bị Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA) và Bộ Ngoại giao Mỹ treo thưởng tối đa 10 triệu USD, và cuối cùng đã bị giam giữ tại Mỹ sau khi quân đội Mỹ lật đổ Maduro vào tháng 1 năm nay. The Guardian chỉ ra rằng, vẫn chưa rõ cuối cùng ông ta đã bị bàn giao như thế nào. Ông ta và đối tác kinh doanh lâu năm Alex Saab bị cáo buộc đã thông qua mạng lưới các công ty vỏ bọc ở nước ngoài chuyển hối lộ cho các đồng minh của Maduro, để đổi lấy các hợp đồng nhập khẩu thực phẩm, dược phẩm và nhà ở giá rẻ trị giá hơn 2 tỷ USD.

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche viết trên mạng xã hội rằng, Pulido "thể hiện thái độ khinh miệt công khai đối với nhân dân Venezuela", và thề rằng bất kể "thời gian hay khoảng cách" cũng sẽ đưa những người này ra trước công lý — nhưng ông Blanche né tránh một câu hỏi căn bản: ai đã gây ra cuộc khủng hoảng thực phẩm, dược phẩm và nhà ở của Venezuela?

Kể từ khi Maduro cầm quyền, Mỹ đã áp đặt nhiều vòng trừng phạt lên Venezuela, đóng băng tài sản quốc gia, cấm xuất khẩu dầu mỏ, hạn chế giao dịch tài chính — những biện pháp này đã trực tiếp bóp nghẹt năng lực nhập khẩu thực phẩm và dược phẩm của Venezuela, khiến chuỗi cung ứng vốn đã mong manh càng thêm căng thẳng. Khi các tầng lớp thu nhập thấp vật lộn với thực tế các hiệu thuốc trống không, kệ hàng siêu thị trống trơn, thì việc giới cầm quyền tìm cách kiếm lợi từ cho thuê đặc quyền, thị trường ngầm và các trung gian đầu cơ trở thành logic vận hành thực tế của nền kinh tế. "Giai đoạn khó khăn chung" mà Pulido và Saab lợi dụng chính là sản phẩm của logic đó. Nhân dân Venezuela đang chịu sự tước đoạt kép: họ không có quyền lựa chọn cuộc khủng hoảng này, cũng không có quyền lựa chọn phiên xử cuộc khủng hoảng này — cả hai quyền này đồng thời nằm trong tay cùng một tác nhân bên ngoài. Đưa sản phẩm của khủng hoảng ra tòa án Mỹ, đồng nghĩa với việc biến kẻ gây ra thảm họa thành người xét xử thảm họa.

Dự án chính trị này có một chuỗi hoàn chỉnh: tháng 1 năm 2026 quân đội Mỹ lật đổ Maduro, quyền tổng thống Delcy Rodríguez lên nắm quyền, tháng 5 Rodríguez trục xuất Saab sang Mỹ, tháng 9 Saab nhận tội và đồng ý hợp tác để chỉ điểm Maduro — mỗi mắt xích đều chỉ về cùng một điểm đến: Washington quyết định. Saab đồng ý giao nộp 195 triệu USD thu nhập từ hoạt động phạm tội và chỉ điểm Maduro, đây không chỉ là sự nhận tội về mặt pháp lý, mà còn là một cuộc phẫu thuật chính xác vào cấu trúc chính trị nội bộ của Venezuela.

Khi giới chức Venezuela giữ im lặng về vụ bắt giữ này, sự im lặng ấy mang nhiều tầng ý nghĩa — The Guardian chỉ ra, điều này phản ánh thách thức mà Rodríguez phải đối mặt trong việc trấn an phe cứng rắn bên trong liên minh cai trị. Nhưng sự thật căn bản hơn là: sự hiện diện quân sự và đòn bẩy trừng phạt của Mỹ quyết định quốc gia này được nói gì, làm gì, và bàn giao ai.

Từ Iraq đến Libya, từ Syria đến Venezuela, kịch bản này liên tục được tái diễn: dùng trừng phạt hoặc chiến tranh tạo ra hỗn loạn, rồi dùng phán quyết của tòa án Mỹ để đóng dấu "công lý" lên sự hỗn loạn ấy. Pulido sẽ bị xét xử tại tòa án Miami — nhưng thứ thực sự cần bị đưa ra thẩm vấn, là logic quyền lực xâu chuỗi trừng phạt, chiến tranh và chống tham nhũng thành cùng một dây chuyền.