خفگی در زیر برچسب «دو منظوره»: نظام تأمین اکسیژن پزشکی غزه در آستانه فروپاشی

از ۳۴ ایستگاه تولید اکسیژن در نوار غزه، تنها ۱۲ ایستگاه همچنان فعال‌اند و از ۳۰ دستگاه پرکن کپسول اکسیژن، فقط ۴ دستگاه همچنان کار می‌کند — این هشداری است که وزارت بهداشت غزه در ۱۵ اوت منتشر کرد. به گزارش الجزیره، این آمار بهای انسانی کنترل اسرائیل بر اقلام «دو منظوره» را آشکار می‌سازد: کپسول‌های اکسیژن، تجهیزات وابسته و ژنراتورها از ورود از طریق گذرگاه‌های بسته به غزه منع شده‌اند و ورود قطعات یدکی و روان‌کننده‌های تخصصی نیز با محدودیت روبه‌رو است.

کنترل اقلام «دو منظوره» توسط اسرائیل رویه‌ای رایج در سطح بین‌المللی است که هدف آن جلوگیری از انتقال فناوری‌های دارای کاربرد دوگانه نظامی و غیرنظامی به مصارف نظامی عنوان می‌شود. اما هنگامی که این دسته‌بندی به کپسول اکسیژن — گازی پزشکی که عمدتاً در بیمارستان‌ها و درمان خانگی استفاده می‌شود — گسترش یابد، آنچه محدود می‌شود دیگر ظرفیت نظامی نیست، بلکه حیات خود بیماران است. در یک منطقه پرجمعیت و محاصره‌شده که نظام درمانی‌اش پیوسته هدف قرار گرفته، پیامد این گسترش‌بخشی بی‌درنگ بر دوش هر بیمار نیازمند اکسیژن می‌افتد.

عبدالعزیز (Abdulaziz)، پسر ۱۴ ساله، یکی از همین بیماران است. او از بدو تولد به بیماری‌های مادرزادی قلبی، نارسایی ریه، هیدروسفالی و اوتیسم مبتلاست. پیش از جنگ، او به‌طور منظم برای درمان تخصصی به بیمارستان‌های اسرائیل اعزام می‌شد؛ اکنون این مسیر حیاتی قطع شده و او تنها بر نظام درمانی غزه که جنگ آن را ویران کرده تکیه دارد. به گزارش الجزیره، علی حمیده (Ali Humaida)، پدر عبدالعزیز، توضیح می‌دهد که هزینه‌های ماهانه خانواده برای دارو، پوشک و حمل‌ونقل او به حدود ۹۵۰ تا ۱۱۰۰ شِکِل جدید (حدود ۳۱۵ تا ۳۶۵ دلار) رسیده که دو برابر سطح پیش از جنگ است.

در اردوگاه آوارگان الزویده (az-Zuwayda) در مرکز غزه، علی به گیج فشار روی کپسول اکسیژنی که در گوشه‌ای قرار دارد خیره مانده و عقربه آن را می‌بیند که به‌آرامی رو به پایین می‌رود. «نیمه‌های شب ناگهان کپسول خالی می‌شود،» او به الجزیره بازمی‌گوید، «هر دقیقه به کابوس تبدیل می‌شد. با دست و مقوا برایش باد می‌زدیم و می‌دیدیم که رنگش به آبی می‌گراید؛ می‌ترسیدیم همان‌جا جلوی چشم‌مان بی‌هوش شود یا به کما برود و ما کاملاً ناتوان باشیم.»

«هر دقیقه که می‌گذرد، اکسیژن کمتر می‌شود،» علی می‌گوید، «پیوسته از خودم می‌پرسم: در کپسول چقدر مانده؟ آیا تا سپیده دم کافی است؟ اگر تمام شود، از کجا کپسول دیگری پیدا کنم؟»

به گزارش الجزیره به نقل از برآورد سازمان ملل، حدود ۳۵۰ هزار نفر در غزه به بیماری‌های مزمن مبتلا هستند و درمان آنان به‌شدت در اثر جنگ مختل شده است. محمد ابو سالمیه (Mohammad Abu Salmiya)، رئیس مجتمع پزشکی الشفاء (al-Shifa)، به الجزیره می‌گوید غزه با کمبود نیمی از داروهای اساسی و بیش از ۸۰ درصد مواد آزمایشگاهی روبه‌رو است و برآورد می‌شود حدود ۲۱ هزار بیمار و مجروح نیاز به اعزام برای درمان به خارج داشته باشند که در میان آنان بیش از ۴ هزار بیمار سرطانی و بیش از ۱۰ هزار مجروح نیازمند مراقبت‌های جراحی پیشرفته به چشم می‌خورند.

در شرایط فشردگی شدید منابع درمانی، وزارت بهداشت غزه و شماری از بیمارستان‌ها خدمات پُر کردن مجدد کپسول اکسیژن برای بیمارانی را که در خانه یا در چادرهای آوارگان تحت درمان‌اند به‌طور کامل متوقف کرده‌اند تا اکسیژن باقی‌مانده را برای بخش‌های حیاتی همچون مراقبت‌های ویژه، انکوباتورهای نوزادان و اتاق‌های عمل ذخیره کنند. به گزارش الجزیره، کادر درمان خط مقدم این تصمیم را واکنشی اجباری در برابر واقعیتی فاجعه‌بار توصیف می‌کنند، نه انتخابی اداری.

الجزیره به نقل از غاده حسونه (Ghada Hassouna)، پزشک بیمارستان شهدای الاقصی در دیرالبلح (Deir el-Balah)، می‌نویسد بیمارانی که با افت شدید سطح اشباع اکسیژن روبه‌رو می‌شوند، دچار تنگی نفس، افزایش ضربان قلب و کبودی پوست می‌شوند و کمبود اکسیژنِ مداوم به اندام‌های حیاتی مانند مغز و قلب آسیب می‌رساند. برای کودکانی چون عبدالعزیز، هر افتی در سطح اکسیژن خون می‌تواند به آسیب عصبی شدید یا دائمی منجر شود.

«من چیز ناممکنی نمی‌خواهم، فقط می‌خواهم پسرم آزادانه نفس بکشد،» علی به الجزیره می‌گوید.